Prindërimi nuk është vetëm një grup rregullash për ushqimin, gjumin, disiplinën apo edukimin e fëmijës. Ai lidhet ngushtë me përgjegjësinë, autoritetin prindëror dhe marrëdhënien që prindi ndërton me fëmijën. Për këtë arsye, ndërhyrja e vazhdueshme e të tjerëve në mënyrën se si prindi kujdeset për fëmijën mund të përjetohet si kritikë, edhe kur këshilla është dhënë me qëllim të mirë.
Pse këshilla e pakërkuar mund të shkaktojë rezistencë?
Nga këndvështrimi psikologjik, njerëzit priren të reagojnë kur ndiejnë se dikush tjetër po përpiqet t’ua kufizojë aftësinë për të marrë vendime. Në prindërim, kjo mund të jetë veçanërisht e ndjeshme, sepse vendimet lidhen me mirëqenien dhe edukimin e fëmijës.
Teoria e Vetëpërcaktimit, e zhvilluar nga Edward Deci dhe Richard Ryan, e konsideron autonominë një nevojë themelore psikologjike. Hulumtimet më të reja tregojnë se mbështetja e autonomisë lidhet me mirëqenien e fëmijëve, ndërsa kontrolli psikologjik lidhet me rezultate më negative. Një meta-analizë e madhe që përfshiu 238 studime dhe më shumë se 126 mijë pjesëmarrës e konfirmoi këtë lidhje në kultura dhe grupmosha të ndryshme.
Kjo nuk do të thotë se prindi duhet të refuzojë këshillat apo të mos pranojë ndihmë. Autonomia prindërore nuk është izolim. Ajo nënkupton që prindi të jetë në gjendje të dëgjojë mendimet e të tjerëve dhe më pas të marrë vendimin që e konsideron më të përshtatshëm për fëmijën e tij.
Kur këshilla shndërrohet në kontroll?
Ka dallim mes një të afërmi që thotë: “A ke menduar ta provosh edhe këtë mënyrë?” dhe dikujt që vazhdimisht e korrigjon prindin, e kundërshton para fëmijës ose e bën të ndihet i paaftë. Kontrolli psikologjik përfshin ndërhyrje që synojnë të ndikojnë te mendimet, ndjenjat ose sjelljet e tjetrit përmes presionit dhe jo përmes komunikimit të respektueshëm.
Kjo është veçanërisht problematike kur ndodh para fëmijës. Fëmija mund të përballet me udhëzime kontradiktore dhe të krijohet paqartësi se cilat janë rregullat dhe kufijtë e familjes. Por edhe prindi duhet të jetë i hapur ndaj këshillës Të vendosësh kufij nuk do të thotë të besosh se “unë e di më mirë se të gjithë”.
Prindërimi kërkon të mësuar gjatë gjithë kohës. Gjyshërit, mësuesit, familjarët dhe profesionistët mund të sjellin përvoja ose njohuri që prindi nuk i ka.
Prandaj, një qasje e shëndetshme mund të jetë:
- Dëgjojeni këshillën pa u ndier menjëherë i sulmuar.
- Pyeteni veten nëse ka diçka të dobishme në të.
- Kërkoni burime të besueshme kur bëhet fjalë për çështje të rëndësishme të zhvillimit apo sigurisë.
- Mos lejoni që diskutimet për prindërimin të zhvillohen si kritikë para fëmijës.
- Vendosni kufij me respekt kur ndërhyrja bëhet e vazhdueshme.
Hulumtimet tregojnë gjithashtu se mbështetja e autonomisë nuk nënkupton mungesë kufijsh. Te adoleshentët, për shembull, kombinimi i monitorimit prindëror me mbështetjen e autonomisë është lidhur me rezultate më të mira sesa monitorimi i shoqëruar me kontroll psikologjik.
Prindërimi nuk është garë
Në familje të mëdha, sidomos aty ku disa breza përfshihen në rritjen e fëmijëve, dallimet në mënyrën e edukimit janë të pashmangshme. Qëllimi nuk duhet të jetë që njëri të “fitojë” debatin për mënyrën e duhur të prindërimit. Më e dobishme është të ndërtohet një kulturë ku këshilla ofrohet me respekt, prindi ruan përgjegjësinë për vendimet e tij dhe të rriturit shmangin minimin e autoritetit të njëri-tjetrit para fëmijës.
Në fund, një familje e shëndetshme nuk ka nevojë që të gjithë të mendojnë njësoj. Ka nevojë që të rriturit të dinë kur të këshillojnë, kur të dëgjojnë dhe kur të respektojnë kufijtë e njëri-tjetrit.
Prinderimi.com
