Zvarritja është një moment emocionues në zhvillimin e foshnjës, sepse është një nga mundësitë e para që ajo të lëvizë vetë dhe të eksplorojë botën përreth. Nëse foshnja juaj është pranë fazës së zvarritjes ose sapo ka filluar të zhvillojë aftësitë e nevojshme për të, me siguri keni shumë pyetje.
Mund të pyesni veten se kur pritet që foshnja të fillojë të zvarritet, cilat janë shenjat se ajo është ”gati për zvarritje” dhe cilat teknika mund ta nxisin këtë lëvizje. Më poshtë do të gjeni gjithçka që duhet të dini për mënyrën se si mund ta ndihmoni foshnjën tuaj të zvarritet, bazuar edhe në këshillat e mjekëve dhe specialistëve të zhvillimit.
Në çfarë moshe fillojnë foshnjat të zvarriten?
Ekziston një gamë e gjerë moshash kur foshnjat fillojnë të zvarriten. Zvarritja mund të fillojë në çdo kohë mes moshës 6 dhe 9 muajshe, ndërsa disa foshnja mund të fillojnë edhe më herët ose më vonë.
Kjo është gjithashtu periudha kur shumë foshnja fillojnë të ulen pa mbështetje dhe të qëndrojnë ulur për periudha më të gjata. Ato mund të fillojnë të kapen pas mobilieve për t’u ngritur dhe të kalojnë gradualisht nga qëndrimi ulur në atë në këmbë.
Megjithatë, disa foshnja e kalojnë fare fazën e zvarritjes. Edhe kjo mund të jetë krejtësisht normale. Sipas Brenda Hussey-Gardner, specialiste e zhvillimit, vonesa ose mungesa e zvarritjes zakonisht nuk përbën shqetësim, për sa kohë foshnja ka një mënyrë për të lëvizur nga një pikë në tjetrën dhe tonusi i muskujve është brenda normales, pra nuk është as shumë i dobët dhe as shumë i fortë.
Ajo vëren gjithashtu se Qendrat për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC) e kanë hequr zvarritjen nga lista e piketave të zhvillimit, pasi hulumtimet kanë treguar se moszvarritja nuk ka ndikim negativ në zhvillimin e mëvonshëm.
Shenjat se foshnja juaj është gati të zvarritet
Zvarritja është pjesë e një vargu fazash zhvillimore që kontribuojnë në rritjen dhe aftësinë e foshnjës për të lëvizur. Themelet e zvarritjes fillojnë të shfaqen gjatë periudhës 4–7 muajshe, ndërsa foshnjat fitojnë më shumë kontroll mbi trupin e tyre, shpjegon Chris Klunk, neonatolog.
Me kalimin e kohës, foshnja do të fillojë të mbështetet mbi krahë dhe ta ngrejë gjoksin nga dyshemeja. Mund të vini re se mbledh gishtat e këmbëve, fërkon shputat në dysheme, bën lëvizje të ngjashme me ecjen ose lëviz këmbët lart e poshtë kur këmbët vendosen në dysheme. Më pas, foshnja mund të fillojë të rrotullohet dhe të kthehet nga njëra anë në tjetrën, si dhe të ulet me ose pa mbështetje.
Kur zvarritja fillon të jetë më afër, mund të vini re se foshnja lëkundet para dhe prapa duke u mbështetur në duar. Gradualisht, ajo do të mësojë të bashkërendojë lëvizjet e duarve dhe këmbëve për të lëvizur përpara. Dhe ja ku fillon zvarritja!
Si ta nxisni foshnjën të zvarritet?
Në shumicën e rasteve, nëse u jepni foshnjave mundësi të lëvizin dhe të eksplorojnë trupin e tyre, ato gradualisht do ta zbulojnë vetë mënyrën e zvarritjes. Megjithatë, ka disa gjëra që mund të bëni për ta nxitur këtë proces dhe për ta kthyer zvarritjen në një aktivitet argëtues dhe shoqëror.
Koha barkas
“Koha barkas” i referohet vendosjes së foshnjës në dysheme, mbi bark. Akademia Amerikane e Pediatrisë (AAP) rekomandon që foshnja të kalojë kohë barkas dy deri në tri herë në ditë, për rreth tre deri në pesë minuta. Këtë mund ta filloni që nga ditët e para pas lindjes. Megjithatë, koha barkas nuk duhet të zhvillohet vetëm në dysheme. Foshnja mund t’i praktikojë këto aftësi edhe duke qëndruar mbi kraharorin e prindit ose kujdestarit. Kjo i ofron gjithashtu përfitimet qetësuese të kontaktit fizik.
Dhënia e kohës foshnjës për të eksploruar është mënyra më e mirë për të nxitur zvarritjen, thotë Dr. Hussey-Gardner. Ajo rekomandon vendosjen e një objekti interesant në dysheme, disa hapa larg foshnjës gjatë kohës barkas. Për ta ndihmuar foshnjën të mësojë të lëvizë përpara, prindërit mund të vendosin pëllëmbët e duarve kundër shputave të këmbëve të saj, ndërsa foshnja i ka këmbët të përthyera. Kjo i jep mundësinë të shtyhet me këmbë kundër duarve tuaja dhe të lëvizë përpara.
Edhe pse koha barkas ka shumë përfitime, siguria duhet të jetë gjithmonë prioritet. “Mbikëqyreni gjithmonë foshnjën kur ajo zvarritet ose praktikon kohën barkas”, këshillon pediatrja Jeannie S. Moorjani.
Praktikoni!
Sapo foshnja të fillojë të lëvizë vetë, mund ta “praktikoni” zvarritjen gjatë ditës. Kjo mund të bëhet përmes lojërave ku foshnja duhet të zvarritet për të arritur një lodër ose objekt të preferuar. Mund ta nxisni gjithashtu të zvarritet drejt jush gjatë lojës, kur po vishet, kur jeni duke luajtur jashtë ose kur po përgatiteni të dilni nga shtëpia.
Mënyra të ndryshme të zvarritjes
Zvarritja nuk duket gjithmonë si lëvizja klasike me katër gjymtyrë, duar dhe gjunjë. Foshnjat mund të përdorin mënyra të ndryshme për të lëvizur dhe eksploruar botën përpara se të fillojnë të ecin. Të gjitha këto mënyra mund të jenë normale.
Akademia Amerikane e Pediatrisë përshkruan gjashtë mënyra të ndryshme të zvarritjes:
- Zvarritja klasike me duar dhe gjunjë
- Zvarritja si ariu, kur foshnja ecën duke u mbështetur në duar dhe këmbë
- Zvarritja barkas, ku foshnja shtyhet përpara duke përdorur barkun
- Lëvizja ulur, kur foshnja lëviz mbi të ndenjurat duke përdorur krahët për t’u shtyrë përpara
- Zvarritja si gaforre, kur foshnja lëviz anash duke përdorur duart
- Zvarritja përmes rrotullimit, kur foshnja lëviz duke u rrotulluar
Ajo që është e rëndësishme të mbani mend është se të gjitha këto mënyra të lëvizjes janë të përshtatshme për zhvillimin dhe po aq të ëmbla, thotë Dr. Klunk. Për sa kohë foshnja bashkërendon të dyja anët e trupit dhe përdor në mënyrë të barabartë të dy krahët dhe të dyja këmbët, ajo do të vazhdojë të eksplorojë botën dhe të përparojë në aftësitë e saj motorike.
Këshilla për sigurinë e foshnjës që zvarritet
Kur foshnja fillon të zvarritet, ajo mund të arrijë pothuajse në çdo cep të shtëpisë. Për këtë arsye, sigurimi i ambientit për foshnjën bëhet i domosdoshëm. Foshnjat shpesh na befasojnë duke filluar të bëjnë gjëra që nuk i presim. Prandaj është mirë që shtëpia të bëhet e sigurt për foshnjën përpara se ajo të bëhet plotësisht e lëvizshme.
Një mënyrë e mirë për të kuptuar se çfarë duhet të bëni për ta bërë shtëpinë të sigurt për foshnjën është të zvarriteni vetë nëpër shtëpi, sugjeron Dr. Hussey-Gardner. Kjo ju ndihmon të shihni rreziqet nga këndvështrimi i foshnjës.
Disa masa sigurie përfshijnë:
- Vendosni mbrojtëse në të gjitha prizat elektrike.
- Hiqni nga dyshemeja të gjitha objektet e vogla.
- Mbani objektet e brishta ose që mund të thyhen larg duarve të foshnjës.
- Ruani objektet e rrezikshme dhe kimikatet e dëmshme në dollapë të lartë.
- Mbani larg kordonët e perdeve dhe kabllot elektrike.
Kur duhet të konsultoheni me mjekun?
Prindërit që kanë shqetësime për zvarritjen ose zhvillimin e foshnjës nuk duhet të hezitojnë të kontaktojnë pediatrin ose një profesionist shëndetësor. Disa foshnja thjesht fillojnë të zvarriten më vonë dhe kjo mund të jetë krejtësisht normale. Nëse foshnja juaj është zhvilluar pak më ngadalë dhe i ka arritur edhe piketat e tjera pak më vonë se shumica e foshnjave, ekziston mundësia që edhe zvarritja të fillojë pak më vonë, shpjegon Dr. Moorjani.
Megjithatë, nëse foshnja ka zvarritur më parë dhe papritur nuk e bën më, ose nëse ka kaluar ditëlindjen e parë pa treguar interes për të zvarritur, rekomandohet të konsultoheni me pediatrin ose një profesionist të kujdesit shëndetësor.
Artikull nga: Wendy Wisner
Përkthim: Prinderimi.com
