Në çdo shtëpi me një të vogël, momenti kur foshnja fillon të qëndrojë në këmbë është emocionues dhe shpeshherë i pritur me padurim. Shumë prindër e shohin këtë si një tregues se fëmija po zhvillohet shpejt dhe mirë. Por, në përpjekjen për të nxitur zhvillimin e hershëm, shpesh ndodh që të kalohen disa kufij natyrorë që mund të kenë pasoja për trupin e brishtë të foshnjës. Një nga këto është nxitja që bebet të qëndrojnë në këmbë përpara kohe./prindërimi
Qëndrimi në këmbë është një arritje, jo një detyrë
Në mënyrë natyrale, bebet fillojnë të zhvillojnë forcën e duhur muskulore dhe stabilitetin që u nevojitet për të qëndruar në këmbë rreth muajit të shtatë ose të tetë të jetës. Para kësaj moshe, kockat dhe nyjet, sidomos ato të ijëve, nuk janë të gatshme të përballojnë peshën e trupit në pozicion vertikal.
“Qëndrimi në këmbë para moshës gjashtë muajsh është një stres i panevojshëm për sistemin skeletor të foshnjës,” shpjegon Kelsey McDonald, terapiste pediatrike me përvojë shumëvjeçare në fushën e zhvillimit fizik të fëmijëve.
Ajo thekson se ijët e foshnjave janë ende të përbëra kryesisht nga kërci dhe përfundojnë formimin gradualisht gjatë muajve të parë të jetës. Mbështetja e hershme në këmbë mund të ndikojë negativisht në formimin e duhur të nyjeve dhe të shtojë rrezikun për çrregullime ortopedike si displazia e ijëve.
Pse bebet “duken” sikur duan të qëndrojnë?
Shpesh ndodh që një foshnjë tre apo katër muajshe të japë përshtypjen sikur dëshiron të qëndrojë në këmbë. Kur e mban në prehër, ajo shtyn këmbët dhe drejton trupin. Por kjo nuk është një shenjë gatishmërie, por një refleks i zakonshëm i fëmijërisë së hershme.
“Tensioni muskulor ose reflekset natyrore i japin trupit të foshnjës këtë qëndrim të përkohshëm, por kjo nuk do të thotë që ata janë gati për të mbajtur peshën e trupit,” sqaron McDonald. Kjo sjellje nuk duhet të ngatërrohet me gatishmërinë funksionale për të qëndruar vetë në këmbë.
Rreziku i nxitjes së parakohshme
Në një publikim të vitit 2023 nga Journal of Pediatric Physical Therapy, ekspertët theksojnë se vendosja e bebes në pozita të hershme vertikale mund të shkaktojë presion të tepërt në nyje, tension në shpinë dhe zhvillim të parregullt të boshtit kurrizor. Përveç kësaj, mund të pengojë progresin natyral të fazave të zhvillimit si zvarritja, ulja e pavarur dhe ngritja graduale në këmbë, të cilat janë më të rëndësishme se ecja e shpejtë.
“Kur prindërit ndërhyjnë për të përshpejtuar një fazë, pa dashje mund të dëmtojnë një tjetër më të rëndësishme për zhvillimin e balancuar të trupit dhe trurit,” thekson Dr. R. Harris, specialiste në zhvillimin motorik në University of Washington (2024).
Si duhet të veprojnë prindërit?
Në vend që ta nxisni fëmijën të qëndrojë në këmbë përpara kohe, përqendrohuni te ndihma që i jepni në zhvillimin e muskujve përmes lojërave të thjeshta, pozicioneve të kontrolluara dhe kohës së shtrirë në bark (tummy time). Kjo forcon qafën, krahët, barkun dhe shpinën, të gjitha të nevojshme për qëndrimin në këmbë dhe më vonë për ecjen.
Po ashtu, kujdes me përdorimin e paisjeve ndihmëse si ulëset, govatat për qëndrim në këmbë apo “walker”-at që vendosin fëmijën në pozicion vertikal pa qenë gati fizikisht. Këto mund të duken të dobishme në dukje, por shumë prej tyre nuk përputhen me zhvillimin natyror të fëmijës.
Respektoni ritmin e fëmijës suaj
Çdo fëmijë ka ritmin e vet të zhvillimit. Ajo që i duhet është mbështetje, jo shtytje. Dëgjimi i sinjaleve të trupit të fëmijës dhe respektimi i fazave natyrore është qasja më e shëndetshme, më e sigurt dhe më e qëndrueshme për të ardhmen e tij motorike.
