Nëse adoleshenti juaj ankohet se ka nevojë për më shumë gjumë gjatë fundjavës, ndoshta nuk duhet ta kundërshtoni. Sipas një studimi të fundit, gjumi shtesë gjatë fundjavës mund të jetë në fakt i dobishëm për ta. Studimi, i publikuar në ”Journal of Affective Disorders”, zbuloi se gjumi kompensues gjatë fundjavës mund të ulë me 41% rrezikun ditor për depresion te personat e moshës 16–24 vjeç.
Ekspertët thonë se këto gjetje theksojnë lidhjen e rëndësishme mes gjumit dhe shëndetit mendor dhe mund të ndihmojnë në përmirësimin e mirëqenies së adoleshentëve.
Sa më mirë ta kuptojmë këtë marrëdhënie, aq më shumë mund të jetë e mundur ta përdorim gjumin cilësor si pjesë të një qasjeje më të gjerë për parandalimin dhe trajtimin e depresionit tek kjo grupmoshë, thotë Jason Carbone, një nga autorët e studimit.
Problemi është se shumica e adoleshentëve nuk po marrin pothuajse aspak gjumin që u nevojitet.
Mungesa e gjumit është hallka që mungon në krizën e shëndetit mendor të adoleshentëve, thotë psikoterapistja dhe eksperta e gjumit Heather Turgeon. Pra, a mund të jetë gjumi më i gjatë gjatë fundjavës një zgjidhje? Ekspertët thonë se mund të ndihmojë.
Të flesh më gjatë nuk do të thotë se adoleshenti është dembel
Ekspertët janë të një mendjeje kur bëhet fjalë për të rrëzuar mitin e adoleshentit “dembel” që nuk dëshiron të ngrihet nga shtrati gjatë fundjavës.
Shpesh i siguroj prindërit se gjumi më i gjatë gjatë fundjavës nuk është shenjë dembelizmi. Ai është një përgjigje biologjike ndaj borxhit real të gjumit, thotë Wendy Troxel, psikologe klinike dhe specialiste e mjekësisë së gjumit. Adoleshentët janë ndër grupet me rrezikun më të lartë për mungesë gjumi. Sipas të dhënave të CDC-së, 71–84% e nxënësve të shkollave të mesme nuk flenë mjaftueshëm, në varësi të shtetit.
Shumica e adoleshentëve kanë nevojë për rreth nëntë orë gjumë për një shëndet optimal, ndërsa koha mesatare e gjumit për nxënësit e shkollave të mesme është më afër gjashtë ose shtatë orëve, shpjegon Turgeon. Kjo krijon një borxh prej më shumë se 10 orësh gjumë deri në fund të javës shkollore.
Pse gjumi është kaq i rëndësishëm për adoleshentët?
“Le ta themi qartë: gjumi është jetik për të gjithë”, thotë Jason Carbone. Por për adoleshentët, mungesa e gjumit mund të ketë ndikim të rëndësishëm në zhvillimin e tyre. Sarah Wood, specialiste e mjekësisë së adoleshencës, thekson se pas foshnjërisë, adoleshenca është periudha e dytë kritike e zhvillimit të trurit.
Edhe pse mund të mendojmë se adoleshentët “kanë përfunduar” së rrituri, truri i tyre vazhdon të pësojë ndryshime të rëndësishme deri në mesin e të 20-ave. Një pjesë e rëndësishme e këtij procesi ndodh gjatë gjumit. Mungesa e gjumit mund t’i bëjë adoleshentët më të prirur ndaj ndjenjave të depresionit dhe ankthit, sepse truri nuk ka kohë të mjaftueshme për t’u përpunuar, rikuperuar dhe rigjeneruar gjatë natës.
Për më tepër, marrëdhënia mes gjumit dhe shëndetit mendor funksionon në të dyja drejtimet: gjumi i dobët mund të përkeqësojë simptomat e depresionit dhe ankthit, ndërsa pagjumësia dhe cilësia e dobët e gjumit mund të jenë gjithashtu simptoma të tyre.
Sa gjatë duhet ta lini adoleshentin të flejë gjatë fundjavës?
Për shumë familje, lejimi i gjumit më të gjatë gjatë fundjavës është në rregull, por brenda disa kufijve.Ekspertët e konsiderojnë gjumin kompensues një strategji të dobishme kur oraret e hershme të shkollës ua kufizojnë adoleshentëve mundësinë për të fjetur mjaftueshëm gjatë javës.
Një zgjidhje praktike mund të jetë lejimi i deri në rreth dy orë gjumë shtesë gjatë fundjavës. Kjo u jep adoleshentëve mundësinë të rikuperojnë një pjesë të gjumit të humbur, pa e çrregulluar shumë orën e tyre biologjike.
Prindërit duhet ta shoqërojnë këtë me zakone të mira të gjumit:
- një rutinë të rregullt në mbrëmje;
- shmangien e ekraneve në dhomën e gjumit gjatë natës;
- shmangien e kafeinës pasdite dhe në mbrëmje;
- një orar sa më të qëndrueshëm të fjetjes.
Kur gjumi mund të jetë shenjë shqetësimi?
Ndryshimet e herëpashershme në gjumë janë normale. Megjithatë, shumë ose shumë pak gjumë mund të sinjalizojë një problem tjetër.
Prindërit duhet t’i kushtojnë vëmendje nëse:
- adoleshenti fle pesë ose më shumë orë shtesë gjatë fundjavës, ndërsa gjatë javës fle shtatë orë ose më pak;
- ndryshimet në gjumë shoqërohen me ndryshime negative në humor ose sjellje;
- fle shpesh gjatë ditës;
- performanca ose përqendrimi në shkollë bie;
- ndihet jashtëzakonisht i lodhur edhe pas gjumit shtesë;
- ka vështirësi të vazhdueshme për t’u zgjuar për shkollë.
Në fund të fundit, gjumi i fundjavës nuk është domosdoshmërisht dembelizëm. Për një adoleshent që ka kaluar një javë me shkollë, aktivitete dhe orare të ngarkuara, ai mund të jetë thjesht mënyra e trupit dhe trurit për të rikuperuar atë që u ka munguar gjatë javës.
Artikull nga: Hannah Silverman
Përkthim: Prinderimi.com
