Shëndeti mendor i fëmijëve dhe të rinjve në Kosovë: Sfidat, faktorët e rrezikut dhe rëndësia e mbështetjes së hershme
Shëndeti mendor i fëmijëve dhe adoleshentëve është një nga çështjet që kërkon vëmendje të vazhdueshme nga familja, shkolla dhe institucionet. Në Kosovë, vështirësitë emocionale, presioni akademik, bullizmi dhe mungesa e mbështetjes së duhur mund të ndikojnë në mirëqenien dhe zhvillimin e të rinjve.
Këto çështje trajtohen në prezantimin “Sfidat aktuale të shëndetit mendor te fëmijët dhe të rinjtë: Adresimi dhe menaxhimi”, të përgatitur nga psikologia dhe psikoterapistja Ardita Lama, ku theksohet rëndësia e identifikimit të hershëm, faktorëve mbrojtës dhe ndërhyrjeve të përshtatshme.
Zhvillimi emocional fillon në fëmijëri
Fëmijëria dhe adoleshenca janë periudha vendimtare për zhvillimin emocional. Gjatë moshës 6–12 vjeç, fëmijët zhvillojnë aftësinë për të njohur emocionet, për të krijuar marrëdhënie dhe për të menaxhuar reagimet e tyre. Në adoleshencë, këto procese bëhen më komplekse. Të rinjtë përballen me ndryshime identitare, nevojën për pavarësi, ndikimin e bashkëmoshatarëve dhe kërkesat akademike.
Pesë aftësi janë veçanërisht të rëndësishme: vetëdija emocionale, rregullimi emocional, shprehja e emocioneve, empatia dhe aftësitë ndërpersonale.
Çfarë e rrezikon shëndetin mendor?
Ndër faktorët kryesorë të rrezikut përmenden dhuna në familje, neglizhenca emocionale, bullizmi, izolimi social, pasiguria ekonomike dhe përjetimet traumatike. Në kontekstin kosovar, raporti i Unicef “Mapping of Mental Health and Psychosocial Services for Children and Young People in Kosovo” evidenton sfida në organizimin dhe qasjen ndaj shërbimeve të shëndetit mendor.
Megjithatë, ekzistojnë edhe faktorë mbrojtës. Siguria emocionale, marrëdhëniet mbështetëse, përkatësia, miqësitë dhe qasja në shërbime psikologjike mund të forcojnë reziliencën, pra aftësinë për t’u përshtatur dhe për t’u rikuperuar pas vështirësive.
Shenjat që prindërit nuk duhet t’i neglizhojnë
Tek adoleshentët, ndryshimet e papritura të humorit, izolimi, humbja e interesit, rënia në mësime dhe sjelljet e rrezikshme mund të sinjalizojnë vështirësi emocionale.Tek fëmijët më të vegjël, shqetësimet mund të shfaqen përmes frikës së shpeshtë, shpërthimeve emocionale, ankesave trupore ose vështirësive në shkollë.
Këto shenja nuk nënkuptojnë domosdoshmërisht një çrregullim psikologjik, por kërkojnë vëmendje dhe komunikim.
Si duhet të reagojnë të rriturit?
Kur fëmija thotë: “Askush nuk më kupton. Nuk dua të shkoj më në shkollë”, reagimi i parë nuk duhet të jetë qortimi apo minimizimi. Një përgjigje më mbështetëse është: “Po shoh që diçka po të rëndon. A dëshiron të më tregosh çfarë po ndodh?”
Prindërit dhe mësimdhënësit duhet të krijojnë hapësira ku fëmijët ndihen të dëgjuar, të respektuar dhe të sigurt. Mbështetja e hershme, bashkëpunimi ndërmjet familjes dhe shkollës, si dhe konsultimi me profesionistët kur është e nevojshme, janë hapa thelbësorë për parandalimin e përkeqësimit të vështirësive emocionale.
Shëndeti mendor nuk është vetëm mungesë e çrregullimeve. Ai është aftësia për të ndërtuar marrëdhënie, për të përballuar sfidat dhe për të zhvilluar potencialin personal. Kujdesi për të duhet të fillojë që në fëmijëri.
Trajnere: MSc. Ardita Lama
Pjesëmarrja: Online
Data: 14.11.2026
Ora: 18:00
Kohëzgjatja: 1 orë e 30 minuta
Organizon: Prindërimi.com – Rrjeti i Prindërve të Kosovës
Aplikoni këtu: https://forms.gle/kfrZASJEkKrfLg3D9
ose në [email protected]
Plotësoni formularin për t’u regjistruar në trajnim dhe për të marrë informacionet e nevojshme për pjesëmarrje.
Prinderimi.com
