Çdo vit, më 30 korrik, shënohet ”Dita Botërore Kundër Trafikimit të Personave’‘(World Day Against Trafficking in Persons) e shpallur nga ”Asambleja e Përgjithshme e Kombeve të Bashkuara” në vitin 2013. Kjo ditë synon të rrisë ndërgjegjësimin për një nga shkeljet më të rënda të të drejtave të njeriut dhe të nxisë veprime për mbrojtjen e viktimave. Edhe pse trafikimi i personave shpesh perceptohet si një problem që ndodh larg nesh, realiteti tregon se fëmijët dhe adoleshentët mund të jenë ndër grupet më të cenueshme, sidomos në një botë ku komunikimi online është bërë pjesë e përditshmërisë.
Për prindërit, kjo ditë është një kujtesë se mbrojtja e fëmijëve nuk nënkupton vetëm kujdes për sigurinë e tyre fizike, por edhe për atë digjitale dhe emocionale. Trafikuesit nuk veprojnë gjithmonë në mënyrat që shohim në filma. Shpesh ata fitojnë besimin e të rinjve përmes manipulimit, premtimeve për punë, studime, udhëtime, dhurata apo marrëdhënie shoqërore.
Në Kosovë, gjithnjë e më shumë fëmijë dhe adoleshentë përdorin rrjetet sociale, aplikacionet e komunikimit dhe platformat e lojërave online. Këto janë mjete të dobishme për mësim dhe argëtim, por mund të shfrytëzohen edhe nga persona me qëllime të këqija. Për këtë arsye, prindërit duhet të flasin rregullisht me fëmijët për sigurinë në internet, pa krijuar frikë, por duke ndërtuar besim.
Një nga mënyrat më të mira për t’i mbrojtur fëmijët është komunikimi i hapur. Kur fëmijët ndihen të dëgjuar dhe të kuptuar, kanë më shumë gjasa t’u tregojnë prindërve nëse dikush i ka bërë të ndihen në siklet ose u ka kërkuar të mbajnë sekrete. Asnjë fëmijë nuk duhet të ketë frikë se do të qortohet nëse kërkon ndihmë.
Prindërit mund t’u mësojnë fëmijëve disa rregulla të thjeshta, por shumë të rëndësishme:
- të mos ndajnë informacione personale me persona që nuk i njohin;
- të mos pranojnë takime me njerëz të njohur vetëm në internet pa dijeninë e prindërve;
- të mos dërgojnë fotografi apo video personale me kërkesën e dikujt;
- të largohen menjëherë nga bisedat që i bëjnë të ndihen të pasigurt dhe ta njoftojnë një të rritur të besuar.
Po aq e rëndësishme është që prindërit të njohin shenjat që mund të tregojnë se një fëmijë ka nevojë për ndihmë. Izolimi i papritur, fshehtësia e tepruar rreth aktivitetit online, marrja e dhuratave me origjinë të paqartë, ndryshimet e forta në sjellje apo frika për të folur me familjen janë sinjale që meritojnë vëmendje. Këto nuk do të thonë domosdoshmërisht se fëmija është viktimë e trafikimit, por janë arsye të mjaftueshme për të hapur një bisedë të qetë dhe mbështetëse.
Ndërsa adoleshentët afrohen drejt moshës së rritur, ata mund të përballen edhe me oferta për punë sezonale, punë jashtë vendit, kurse, bursa apo udhëtime. Prindërit duhet t’i inkurajojnë që të verifikojnë gjithmonë burimin e këtyre ofertave dhe të mos marrin vendime të rëndësishme pa u konsultuar me familjen ose me institucione zyrtare. Premtimet për fitime të mëdha, dokumente të panevojshme ose udhëtime urgjente duhet të trajtohen gjithmonë me kujdes.
Si mund ta rrisim ndërgjegjësimin për trafikimin dhe shfrytëzimin e fëmijëve?
Në familje, prindërit mund të krijojnë një atmosferë ku fëmijët ndihen të sigurt të flasin për gjithçka që i shqetëson. Bisedat e rregullta për sigurinë në internet, respektimin e kufijve personalë, dhe mënyrën si duhet të reagojnë ndaj të panjohurve janë shumë më efektive sesa bisedat që zhvillohen vetëm pasi ka ndodhur një problem. Kur fëmijët e dinë se nuk do të gjykohen apo ndëshkohen për kërkimin e ndihmës, ata kanë më shumë gjasa të flasin në kohë.
Në shkolla, ndërgjegjësimi mund të forcohet përmes orëve edukative, punëtorive, simulimeve dhe diskutimeve të hapura mbi sigurinë digjitale, përdorimin e rrjeteve sociale dhe mbrojtjen nga manipulimi. Edukimi nuk duhet të kufizohet vetëm te rregullat, por të ndihmojë fëmijët të zhvillojnë mendimin kritik, vetëbesimin dhe aftësinë për të dalluar situatat e rrezikshme.
Media ka një përgjegjësi të veçantë. Përveç raportimit të rasteve, ajo mund të publikojë histori edukuese, intervista me psikologë, punonjës socialë dhe ekspertë të sigurisë, si edhe këshilla praktike për prindërit. Kur trafikimi trajtohet vetëm si lajm, ndërgjegjësimi mbetet i kufizuar. Kur shpjegohen shkaqet, shenjat paralajmëruese dhe mënyrat e parandalimit, media bëhet pjesë e zgjidhjes.
Edhe rrjetet sociale mund të shfrytëzohen në mënyrë pozitive. Shpërndarja e materialeve të besueshme, videove edukative, infografikëve dhe fushatave ndërgjegjësuese ndihmon që informacioni të arrijë te më shumë familje. Një postim i saktë dhe i dobishëm mund të nxisë një prind të zhvillojë një bisedë të rëndësishme me fëmijën e tij.
Komuniteti gjithashtu ka rol. Organizatat, qendrat rinore, bibliotekat, komunat dhe institucionet arsimore mund të organizojnë ligjërata, aktivitete informuese dhe bashkëpunime me profesionistë që punojnë në mbrojtjen e fëmijëve. Sa më shumë të flasim për këtë temë, aq më pak hapësirë u mbetet keqbërësve të përfitojnë nga mungesa e informacionit.
Mbi të gjitha, duhet të kujtojmë se ndërgjegjësimi nuk ka për qëllim të krijojë panik. Qëllimi është të fuqizojë fëmijët dhe prindërit me njohuri, të nxisë komunikimin dhe të ndërtojë një kulturë ku siguria e çdo fëmije është përgjegjësi e përbashkët. Një shoqëri e informuar është një shoqëri më e aftë për të mbrojtur fëmijët e saj.
Në këtë Ditë Botërore Kundër Trafikimit të Personave, mesazhi më i rëndësishëm për prindërit është i thjeshtë: mbrojtja e fëmijëve fillon me besimin, komunikimin dhe edukimin. Sa më shumë që fëmijët të ndihen të sigurt për të folur me familjen dhe të jenë të informuar për rreziqet, aq më të përgatitur do të jenë për të mbrojtur veten. Ndërgjegjësimi nuk ka për qëllim të krijojë frikë, por të ndërtojë familje më të informuara, më vigjilente dhe fëmijë më të sigurt.
Prinderimi.com
