Për një kohë të gjatë, atësia është parë kryesisht përmes rolit të babait si sigurues, autoritet dhe mbështetje e familjes. Megjithatë, shkenca moderne po e zgjeron këtë kuptim. Studimet në neuroshkencë, psikologji dhe biologji tregojnë se përfshirja në kujdesin ndaj fëmijës nuk ndikon vetëm tek fëmija, por mund të ndryshojë edhe vetë babanë: mënyrën se si ai përjeton emocionet, krijon lidhje dhe i përgjigjet nevojave të të tjerëve.
Truri i babait ndryshon
Kalimi në atësinë e re shoqërohet me ndryshime neurobiologjike. Hulumtimet tregojnë se përvoja e kujdesit mund të ndikojë në funksionimin e rrjeteve të trurit që lidhen me motivimin, empatinë dhe përpunimin emocional. Këto ndryshime lidhen me atë që quhet neuroplasticitet, pra aftësia e trurit për t’u përshtatur përmes përvojës.
Kjo do të thotë se lidhja baba-fëmijë nuk është thjesht një ndjenjë që “ndodh” vetvetiu. Ajo ndërtohet përmes pranisë, kujdesit dhe ndërveprimeve të përsëritura të përditshme.
Edhe hormonet marrin pjesë
Shkenca ka filluar të studiojë më nga afër edhe ndryshimet hormonale që shoqërojnë atësinë. Hulumtimet kanë shqyrtuar rolin e testosteronit, oksitocinës, prolaktinës, vazopresinës dhe kortizolit në sjelljen atërore. Disa studime kanë gjetur lidhje mes përfshirjes në kujdes dhe ndryshimeve në këto sisteme hormonale, megjithëse mekanizmat janë kompleksë dhe ende nuk janë kuptuar plotësisht.
Veçanërisht interesante është oksitocina, e cila lidhet me lidhjen sociale dhe kujdesin. Një rishikim sistematik i studimeve mbi baballarët gjeti se nivelet e oksitocinës mund të rriten pas lindjes, por autorët theksojnë se kërkimi në këtë fushë ka ende kufizime dhe kërkon studime të mëtejshme.
Atësia nuk është vetëm “të ndihmosh nënën”
Një nga ndryshimet e rëndësishme në mënyrën se si flitet sot për atësinë është kalimi nga ideja e babait si “ndihmës” te babai si prind aktiv dhe përgjegjës. UNICEF thekson se kujdesi ndaj fëmijës nuk duhet të shihet vetëm si ndihmë ndaj nënës, por si pjesë e marrëdhënies së drejtpërdrejtë të babait me fëmijën.
Të ushqesh fëmijën, ta veshësh, ta dëgjosh, të luash me të, ta qetësosh kur qan, të kujdesesh për rutinën e tij dhe të jesh pranë tij në momente të vështira janë mënyra konkrete për të ndërtuar atësinë.
Përfshirja e babait ndikon edhe tek ai vetë
Përfshirja e babait nuk ka rëndësi vetëm për zhvillimin e fëmijës. Ajo mund të ndikojë edhe në mirëqenien psikologjike të burrit, marrëdhënien me partneren dhe mënyrën se si ai e kupton veten. Një rishikim i publikuar në vitin 2026 e përshkruan atësinë si një përvojë që mund të ndikojë në shëndetin mendor të babait, marrëdhëniet dhe ndërveprimet e tij me të tjerët.
Prandaj, atësia nuk duhet të reduktohet vetëm në sigurimin ekonomik të familjes. Ky rol mbetet i rëndësishëm, por babai është gjithashtu figurë kujdesi, edukimi, udhëzimi dhe dashurie.
Në fund, shkenca e re e atësisë na kujton diçka të thjeshtë: një baba nuk ndryshon vetëm jetën e fëmijës së tij; përmes marrëdhënies me të, mund të ndryshojë edhe veten. Prania e përditshme, përgjegjësia dhe dashuria e shprehur në vepra janë pjesë e një atësie të shëndetshme dhe të qëndrueshme.
Prinderimi.com
