Rezulton se stereotipet për shkollën fillore nuk janë edhe aq larg realitetit
“Cilat janë disa nga gjërat më të vështira të shkollës fillore?” – i pyeta nxënësit e klasës së shtatë gjatë kërkimit për librin tim. Disa i shkruan mendimet e tyre në copa letre, ndërsa të tjerë u mblodhën në grupe të vogla për të diskutuar ndjenjat e tyre dhe për të formuluar një përgjigje. Të gjithë dukeshin të gatshëm të ndanin përvojat dhe historitë e tyre.
Pas bisedave me shumë paraadoleshentë dhe adoleshentë rreth përvojave të tyre në shkollën fillore, identifikova katër faktorë që luajnë një rol të rëndësishëm në rritjen e kompleksitetit të jetës sociale gjatë kësaj periudhe. Për fat të keq, rezulton se stereotipet për shkollën fillore që shfaqen në libra dhe filma nuk janë edhe aq larg realitetit.
Ja pse shkolla fillore është kaq e vështirë për shumicën e fëmijëve
1 Ndryshimet në miqësi
Kur bëhet fjalë për miqësitë në shkollën fillore, paqëndrueshmëria është e zakonshme. Në një studim, psikologia e UCLA-së, Dr. Janna Juvonen, ndoqi 6,000 nxënës nga 26 shkolla dhe zbuloi se shumica e miqësive ndryshojnë gjatë shkollës fillore. Në fakt, më shumë se dy të tretat e miqësive ndryshojnë gjatë vitit të parë të shkollës fillore.
Ky ndryshim ndodh ndërsa fëmijët fillojnë të eksplorojnë identitetin e tyre dhe të kërkojnë miq të rinj që, sipas tyre, pasqyrojnë mënyrën se si po ndryshojnë vetë dhe vlerat e tyre. Gjatë kësaj periudhe, nuk është e pazakontë që miqësitë e krijuara prej vitesh të zbehen, ndërsa fëmijët gjejnë grupe të reja miqsh me të cilët lidhen dhe kalojnë kohë.
Këshilltarja shkollore dhe autorja Phyllis Fagell u thotë nxënësve të saj se secili prej tyre mund të përjetojë refuzim në një moment dhe se kjo nuk do të thotë se ka diçka që nuk shkon me ta. Kjo është një periudhë kur fëmijët po mësojnë se si të zgjedhin një mik të mirë dhe si të jenë vetë miq të mirë.
Kjo vlen për të dyja gjinitë – studiuesit kanë gjetur pak dallime gjinore sa i përket qëndrueshmërisë së miqësive.
2 Bota e popullaritetit
Në vitet e para të shkollës fillore, shumica e fëmijëve nuk janë shumë të përqendruar te të qenit “popullorë”. Një studim zbuloi se më pak se 10% e fëmijëve nga klasa e parë deri në të katërtën e konsiderojnë popullaritetin më të rëndësishëm se miqësia. Megjithatë, përqindja e fëmijëve që synojnë të ngjiten në “shkallën e popullaritetit” më shumë se dyfishohet në vitet e mëvonshme të shkollës fillore.
Më shumë se 25% e nxënësve të klasave 5–8 e konsiderojnë popullaritetin më të rëndësishëm se miqësitë.
Sigurisht, jo të gjithë fëmijët synojnë të jenë të popullarizuar. Disa janë krejtësisht të kënaqur duke pasur një ose dy miq të ngushtë me të cilët mund të kalojnë kohë. Megjithatë, fëmijët në vitet e fundit të shkollës fillore po mësojnë rregullat e reja të jetës sociale, po përpiqen të kuptojnë marrëdhëniet gjithnjë e më komplekse dhe po zbulojnë se kush janë jashtë familjes së tyre. Pavarësisht se ku ndodhen në hierarkinë e popullaritetit, statusi mes bashkëmoshatarëve ka rëndësi.
Ajo që e ndërlikon edhe më shumë popullaritetin është se nuk ekziston vetëm një lloj popullariteti. Në librin e tij Popular – The Power of Likability in a Status Obsessed World, Dr. Mitch Prinstein dallon dy lloje: “pëlqyeshmërinë” dhe “statusin”. Nxënësit “e pëlqyeshëm” priren të bashkëpunojnë, të ndajnë, të bëjnë pyetje dhe të dëgjojnë mirë. Ata janë fëmijët miqësorë dhe gjithëpërfshirës, me të cilët të tjerët pëlqejnë vërtet të qëndrojnë.
Nga ana tjetër, nxënësit me “popullaritet statusi” priren të jenë më dominues nga ana sociale ose fizike dhe kanë më shumë ndikim mbi grupin. Këta nxënës mund të admirohen, por ndonjëherë edhe të kenë një ndikim të bazuar te frika. Popullariteti i bazuar në status rritet gjatë viteve të fundit të shkollës fillore dhe arrin kulmin në fillim të adoleshencës, por më pas fillon të bjerë gradualisht ndërsa fëmijët rriten.
3 Rënia e vetëbesimit
Është dokumentuar se vetëbesimi i fëmijëve mund të pësojë një rënie të ndjeshme gjatë pubertetit. Ndërsa kjo prek si vajzat, ashtu edhe djemtë, vajzat priren të përjetojnë një rënie më të madhe të vetëvlerësimit.
Claire Shipman, Katty Kay dhe JillEllyn Riley, autore të The Confidence Code for Girls, kanë raportuar se niveli i vetëbesimit te vajzat mund të bjerë deri në 30% mes moshës 8 dhe 14 vjeç. Autorët e lidhin një pjesë të kësaj rënieje me zakone që shfaqen gjatë kësaj periudhe, si të menduarit e tepërt, përpjekja për t’i kënaqur të tjerët dhe perfeksionizmi.
Një tjetër faktor që mund të ndikojë në vetëbesimin e fëmijëve janë mediat sociale dhe prirja për t’u krahasuar me të tjerët. Instagrami, në veçanti, është lidhur me uljen e vetëvlerësimit, veçanërisht te vajzat e reja, së bashku me platforma të tjera si Snapchat dhe TikTok.
Vetëbesimi luan një rol të rëndësishëm në jetën e fëmijëve. Në përgjithësi, fëmijët që ndihen mirë me veten kanë më shumë besim për të provuar gjëra të reja, për të pranuar dështimet dhe për të përballuar gabimet. Mungesa e vetëbesimit jo vetëm që mund të rrisë dyshimin ndaj vetes, ankthin dhe shmangien e rrezikut, por mund të ndikojë edhe në marrëdhëniet delikate sociale gjatë viteve të shkollës fillore.
4 Hormonet = emocione të mëdha
Vitet e paraadoleshencës janë gjithashtu një periudhë me ndryshime të mëdha hormonale dhe emocionale. Pikërisht në vitet e fundit të shkollës fillore, ndryshimet e mëdha që ndodhin në trurin dhe trupin e fëmijëve mund të rrisin intensitetin e emocioneve.
Sipas psikologut Laurence Steinberg, në librin Age of Opportunity, hormonet e çliruara gjatë pubertetit ndikojnë në pragun e ndjeshmërisë së adoleshentëve – pra në mënyrën se sa reaktivë janë ndaj gjërave që u ndodhin dhe ndaj asaj që ndiejnë. Prandaj, kur një fëmijë nuk ftohet në një festë të rëndësishme ose ka një konflikt të vogël me një mik, për të mund të duket sikur është fundi i botës.
Çfarë mund të bëni për ta mbështetur fëmijën gjatë shkollës fillore?
Sipas një studimi, fëmijët me prindër që i mbështesnin dhe komunikonin me ta rreth mënyrës se si të përballonin jetën sociale në shkollë – përfshirë zhvillimin e aftësive sociale, mënyrën se si të dallonin një mik të mirë, si të ishin vetë miq të mirë dhe si të ndërvepronin pozitivisht me të tjerët – zhvilluan marrëdhënie më të forta me bashkëmoshatarët.
Kur prindërit i pranojnë dhe i marrin seriozisht emocionet e fëmijëve, ata mund t’i ndihmojnë fëmijët të përpunojnë ndjenjat e lëndimit dhe t’u mësojnë mënyra të shëndetshme për të përballuar emocionet dhe situatat e pakëndshme.
Prindërit mund të ndajnë gjithashtu disa nga vështirësitë që kanë përjetuar vetë gjatë viteve të shkollës. Normalizimi i gjërave si ndryshimet në miqësi, dëshira për t’u përshtatur dhe vështirësitë e përditshme mund t’i sigurojë fëmijët se nuk janë vetëm në këto përvoja.
Së fundi, prindërit mund t’i fuqizojnë fëmijët të mbrojnë veten përballë bashkëmoshatarëve që shfaqin agresivitet verbal dhe t’u mësojnë se është në rregull të largohen nga miqësitë jo të shëndetshme dhe të kërkojnë miq me të cilët ndajnë interesa dhe vlera të përbashkëta.
Përmbledhje – Vitet e shkollës fillore mund të jenë të vështira
Ka disa arsye pse vitet e shkollës fillore mund të jenë të vështira për shumë fëmijë. Shqetësimet rreth miqësive, dëshira për t’u përshtatur dhe për të qenë të popullarizuar bëhen më të theksuara gjatë kësaj periudhe – pikërisht në një kohë kur paqëndrueshmëria sociale është e lartë.
Por këto vite janë gjithashtu të mbushura me të mësuar dhe zhvillim të rëndësishëm social dhe emocional, ndërsa fëmijët fillojnë të eksplorojnë identitetin e tyre, të mësojnë për miqësinë dhe të kuptojnë se si të navigojnë marrëdhëniet gjithnjë e më komplekse sociale.
Kjo më bëri të pyesja nxënësit e klasës së tetë se çfarë do të dëshironin të dinin kur sapo kishin filluar shkollën fillore. U riktheva në klasa për t’i pyetur. Ja disa nga përgjigjet e tyre:
- “Do të doja të kisha qenë më mendjehapur, të isha më i hapur ndaj njerëzve të rinj, aktiviteteve të reja dhe të gjitha ndryshimeve që vijnë me një shkollë të re.”
- “Është në rregull që miqësitë të ndryshojnë. Është në rregull të pëlqesh dikë dhe është në rregull të jesh vetvetja.”
- “Kur fillova shkollën fillore, isha gjithmonë nervoz dhe i shqetësuar. Tani, kur e shikoj pas, nuk kishte arsye të stresohesha, sepse gjithçka u rregullua.”
Ndërsa libri im për fëmijët e shkollës fillore po bëhej gati për botim, përfundimi më i rëndësishëm nga kërkimi im ishte ky: Çfarëdo që të ndodhë gjatë shkollës fillore nuk të përcakton ty dhe as askënd tjetër. Të gjithë jemi në proces zhvillimi dhe mësojmë ndërsa ecim përpara.
Artikull nga: Jessica Speer
Përkthim: Prinderimi.com
