Është krejt e natyrshme të dëshirosh më të mirën për fëmijën tënd, por ndonjëherë pritjet e larta mund t’i bëjnë prindërit të korrigjojnë tepër sjelljet e fëmijës së tyre. Disa prindër mund të gjejnë një ekuilibër, por për të tjerët është më sfiduese të vënë re se stili i tyre i prindërimit mund të jetë më autoritar dhe më i rreptë seç duhet.
Për të kuptuar më mirë se si duket një prindërim i rreptë, ndikimet psikologjike që mund të ketë dhe si të përdoren strategji për prindërim të ekuilibruar, në këtë artikull flasin dy psikologë.
Keqkuptimet më të rëndomta rreth Prindërimit të Rreptë
Është një bindje e përhapur midis prindërve se të qenit i rreptë ose autoritar me fëmijën tuaj është mënyra më efektive për të ndryshuar sjelljen e tyre. Një sondazh i vitit 2022 zbuloi se rreth 36% e prindërve e konsiderojnë stilin e tyre të prindërimit më të rreptë se shumica.
Në anën tjetër, është e zakonshme që fëmijët ta përshtatin shpejt sjelljen e tyre kur janë të frikësuar ose të shqetësuar për pasojat, gjë që mund t’i bëjë prindërit të besojnë se mbajtja e një qëndrimi të rreptë me pasoja të ngurta është një mënyrë efektive për të modifikuar sjelljen e një fëmije.
Çfarë është Prindërimi i Rreptë?
Prindërimi i rreptë është një qasje në të cilën prindërit krijojnë rregulla të ngurta për fëmijët, me fleksibilitet të kufizuar për të devijuar nga pritjet që janë vendosur. Ai përqendrohet kryesisht në zbatimin e rregullave dhe vendosjen e ndëshkimeve për të dekurajuar sjelljet e padëshiruara.
Disa prindër motivohen të përdorin metoda më të rrepta prindërimi për shkak të turpërimit prindëror, një formë kritike që mbi 61% e nënave raportojnë se e përjetojnë.2 “Mund të keni dëgjuar gjëra të tilla si: ‘Vërtet do ta lini të shpëtojë duke hedhur ushqimin?’ ose ‘A mund ta besoni se ajo po e lë të birin të bërtasë kështu në dyqanin ushqimor? Ai është jashtë kontrollit!’ Ky presion mund të jetë i madh, por prindërimi i bazuar në gjykimin e jashtëm nuk do t’ju ndihmojë juve ose fëmijës suaj”, thotë Dr. Ochal.
9 Shenja që jeni shumë të rreptë me fëmijën tuaj
- Toni juaj është vazhdimisht i ashpër.
- E gjeni veten duke bërtitur rregullisht ose duke përdorur kërcënime kur fëmija juaj sillet keq.
- Fëmija juaj po tërhiqet nga aktivitetet që dikur i pëlqenin.
- Jeni të shqetësuar se pa rregulla të caktuara fëmija juaj do të ketë një shpërthim emocional ose nuk do të respektojë autoritetin tuaj.
- Nuk e merrni në konsideratë perspektivën e fëmijës suaj.
- Keni një sasi të tepërt rregullash, duke përfshirë rregulla për pothuajse çdo gjë në shtëpinë tuaj, nga koha e vaktit deri te koha e banjës.
- Ju vazhdimisht i vini në dukje gabimet e fëmijës suaj.
- Tregoni dashuri ose pozitivitet vetëm kur fëmija juaj po shfaq sjellje të mirë.
- Fëmija juaj tregon shenja fizike të stresit si dhimbje koke të shpeshta, dhimbje stomaku, ose ndryshime në oreks.
Ndikimet Psikologjike të Prindërimit Autoritar tek Fëmijët
Studimet tregojnë se fëmijët e vegjël që kanë prindër kontrollues janë në një rrezik më të madh për aftësi më të dobëta frenimi dhe vetërregullimi gjatë adoleshencës. “Fëmijët përfitojnë nga prindërit që u mësojnë atyre strategjitë që janë më efektive dhe u ofrojnë udhëzime për të mësuar se si të marrin vendime”, thotë Erica Kalkut, PhD, ABPP, drejtoreshë klinike ekzekutive dhe neuropsikologe në LifeStance Health në Northborough, Massachusetts.
“Në anën tjetër, fëmijët, prindërit e të cilëve janë të rreptë dhe zbatojnë rregulla për të kontrolluar sjelljen e tyre, nuk arrijnë të ndërtojnë njohuritë se pse dhe si mund të marrin vendimet e duhura për veten e tyre”, shpjegon Dr. Kalkut.
Fëmijët me prindër autoritarë mund të zhvillojnë vetëvlerësim të ulët dhe ankth. Ata mund t’i perceptojnë sjelljet ngacmuese si normale dhe të sillen në mënyrë agresive ndaj bashkëmoshatarëve të tyre. Më e rëndësishmja, ata shpesh nuk arrijnë të zhvillojnë aftësitë e nevojshme për të vetërregulluar dhe për të bërë zgjedhje të shëndetshme për veten e tyre, sepse janë mbështetur në rregulla të rrepta të vendosura nga kujdestari i tyre për të menaxhuar sjelljen e tyre.
Sjelljet e Shëndetshme të Prindërimit kundrejt Sjelljeve Tepër të Rrepta
Sjelljet e shëndetshme të prindërimit përqendrohen në ndërtimin e një lidhjeje dhe në ushqyerjen e aftësisë së një fëmije për të rregulluar emocionet dhe sjelljet e veta. “Kjo do të thotë të vlerësosh ndjenjat e fëmijës suaj në vend që t’i shpërfillësh ato”, thotë Dr. Ochal. “Do të thotë të vendosësh kufij të fortë dhe të ndihmosh fëmijën tënd kur ai lufton me ato kufij në vend që ta ndëshkosh. Do të thotë të shpjegosh në vend që të bërtasësh.”
Strategji për Prindërim të Ekuilibruar
Gjetja e një ekuilibri midis prindërimit të rreptë dhe një qasje më lejuese është një mënyrë efektive për të ndihmuar fëmijën tuaj të zhvillojë vetëdisiplinë, pavarësi dhe një ndjenjë të shëndetshme përgjegjësie. Këtu, psikologët ndajnë pesë strategji për t’ju ndihmuar të gjeni më shumë ekuilibër në prindërim.
Vlerësoni sjelljen tuaj
Ndikimi më i madh që kemi në sjelljen e fëmijëve tanë është modelimi përmes sjelljes së vetë Prindit. “Nëse doni që fëmija juaj të thotë ju lutem dhe faleminderit ose ‘Më vjen keq’, atëherë sigurohuni që ta thoni para tij,” thotë Dr. Ochal. “Po aq e rëndësishme, sigurohuni që t’ia thoni atij.”
Për më tepër, zhvilloni mjetet dhe strategjitë për të rregulluar emocionet tuaja. Ky është çelësi për të ndihmuar fëmijët të mësojnë të rregullojnë të vetat.
Validoni ndjenjat e fëmijës suaj
Sjelljet e padëshiruara (shpërthimet e tërbimit, goditja, etj.) shpesh janë të përshtatshme për zhvillimin e tyre, dhe ato janë thjesht fëmija juaj që përpiqet t’ju komunikojë se si ndihet. Është thelbësore t’i shprehni ato ndjenja me zë të lartë duke thënë gjëra të tilla si: “Dëgjova se je e mërzitur që nuk mund ta kesh atë lodër” dhe të tregoni empati duke thënë: “E di që është frustruese, edhe unë frustrohem ndonjëherë.”
Këto janë mundësi si për lidhje emocionale ashtu edhe për të mësuar. Në këto momente të vështira mund të filloni t’i mësoni fëmijës suaj se si të identifikojë emocionet e tij dhe të hedhë themelet për vetëdije dhe vetërregullim emocional.
Vendosni kufij të prerë dhe, nëse një fëmijë nuk mund të qëndrojë brenda atij kufiri, ndihmojeni atë.
Një pjesë thelbësore e vendosjes së kufijve të qartë është t’i tregoni fëmijës tuaj se çfarë do të bëni ndryshe nëse kufiri nuk ndiqet. Për shembull, mund të thoni: “Ne nuk i godasim ose nuk i përdorim trupat tanë për të lënduar të tjerët. Nëse nuk mund të ndaloni së godituri, atëherë unë do t’ju ndihmoj duke i mbajtur krahët tuaj në mënyrë të sigurt pranë trupit tuaj.”
Jepni arsyetim të përshtatshëm për moshën për rregullat dhe kufijtë.
Në vend që të thoni: “Sepse e thashë unë!” fraza si: “Është puna ime ta mbaj trupin tuaj të sigurt”, u jepni fëmijëve një shans për të kuptuar “pse”-në pas kufijve.
Mos u mbështetni te ndëshkimet.
“Ato nuk punojnë për të krijuar ndryshime afatgjata dhe mund të kenë efekte anësore të dëmshme të padëshiruara”, thotë Dr. Ochal. “Për shembull, dërgimi i një fëmije në dhomën e tij pas një shpërthimi të zemërimit i mëson atij se emocionet e tij nuk janë të pranueshme dhe prindërit e tij nuk mund t’i përballojnë ndjenjat e tij.”
Përkthim-Prindërimi.com
