Vitet e para të jetës përbëjnë një periudhë themelore për zhvillimin fizik, emocional, social dhe njohës të fëmijës. Përvojat e hershme, marrëdhëniet me prindërit dhe cilësia e kujdesit ndikojnë në formimin e aftësive që fëmija do të përdorë gjatë gjithë jetës.
Java e Foshnjave (Baby Week), një iniciativë e themeluar në vitin 2016 në Leeds, në Mbretërinë e Bashkuar, synon të rrisë ndërgjegjësimin për rëndësinë e fëmijërisë së hershme, të mbështesë prindërit dhe të promovojë bashkëpunimin ndërmjet profesionistëve të shëndetësisë, edukimit dhe shërbimeve sociale.
Tema e vitit 2026 është “Bisedo, luaj dhe lexo me mua” (Chat, Play, Read with me), e cila thekson rëndësinë e ndërveprimeve të përditshme në zhvillimin e fëmijëve.
Pse janë kaq të rëndësishme 1001 ditët e para?
Periudha nga ngjizja deri në ditëlindjen e dytë të fëmijës është veçanërisht e rëndësishme për zhvillimin e trurit. Sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH) dhe UNICEF-it, zhvillimi optimal në fëmijërinë e hershme mbështetet në pesë komponentë kryesorë:
– Shëndetin e mirë;
– Ushqyerjen e përshtatshme;
– Sigurinë dhe mbrojtjen;
– Kujdesin që u përgjigjet nevojave të fëmijës;
– Mundësitë për të nxënit e hershëm.
Këta komponentë janë të ndërlidhur dhe kontribuojnë në ndërtimin e themeleve të zhvillimit të shëndetshëm.
Bisedoni me foshnjën tuaj
Edhe përpara se të shqiptojnë fjalët e para, foshnjat mësojnë përmes dëgjimit, vëzhgimit dhe ndërveprimit me të rriturit. Përshkrimi i aktiviteteve të përditshme, emërtimi i objekteve, kontakti me sy dhe reagimi ndaj tingujve të foshnjës krijojnë mundësi për zhvillimin e gjuhës dhe komunikimit.
Prindërit mund t’i shfrytëzojnë momentet e ushqyerjes, ndërrimit të pelenave dhe shëtitjeve për të zhvilluar këto ndërveprime.
Loja si mjet zhvillimi
Loja është një nga mënyrat kryesore përmes së cilës foshnjat zbulojnë botën përreth tyre. Aktivitetet shqisore, imitimi i tingujve, lojërat me pasqyrë dhe eksplorimi i lodrave të sigurta, të përshtatshme për moshën, ndihmojnë në zhvillimin e motorikës, vëmendjes, koordinimit dhe kureshtjes.
Prindërit nuk kanë domosdoshmërisht nevojë për lodra të kushtueshme. Prania, komunikimi dhe përfshirja e tyre aktive janë burime të rëndësishme të stimulimit të hershëm.
Leximi fillon që në foshnjëri
Leximi me zë, edhe kur foshnja ende nuk e kupton përmbajtjen e tregimit, e familjarizon atë me tingujt, ritmin dhe strukturën e gjuhës. Librat me ilustrime, rimat dhe këngët për fëmijë krijojnë mundësi për zhvillimin e vëmendjes, komunikimit dhe lidhjes emocionale me prindërit.
Mirëqenia e prindërve ka gjithashtu rëndësi
Kujdesi për një foshnjë shoqërohet me ndryshime të mëdha fizike, emocionale dhe sociale. Mungesa e gjumit, lodhja, ankthi dhe vështirësitë pas lindjes mund të ndikojnë në mirëqenien e prindërve. Mbështetja nga partneri, familja dhe profesionistët shëndetësorë është thelbësore. Përgjegjësia për kujdesin ndaj foshnjës duhet të ndahet dhe të mos mbetet vetëm mbi nënën.
Çfarë mund të bëhet më shumë në Kosovë?
Megjithëse Java e Foshnjave është një iniciativë britanike, mesazhet e saj janë të rëndësishme edhe për familjet në Kosovë.
Organizimi i trajnimeve falas për prindërit e rinj, këshillimi për ushqyerjen me gji, vizitat shëndetësore në shtëpi, grupet mbështetëse për nënat dhe baballarët, si dhe identifikimi i hershëm i vështirësive zhvillimore duhet të jenë pjesë e një qasjeje më të gjerë institucionale.
Bashkëpunimi ndërmjet pediatërve, psikologëve, mamive dhe edukatorëve mund të kontribuojë në informimin dhe mbështetjen më të mirë të familjeve.
Investimi në fëmijërinë e hershme nuk është vetëm përgjegjësi familjare, por edhe përgjegjësi shoqërore. Çdo foshnjë meriton një mjedis të sigurt, marrëdhënie të qëndrueshme, kujdes cilësor dhe mundësi për të zhvilluar potencialin e saj.
Prinderimi.com
