17 Nëntori – Dita Botërore e Eliminimit të Kancerit të Qafës së Mitrës
Në përditshmërinë e mbushur me përgjegjësi familjare, shumë nëna e vendosin shëndetin e fëmijëve përpara shëndetit të tyre. Megjithatë, një kontroll i rregullt gjinekologjik mund të parandalojë një sëmundje që rrezikon jetën dhe ndikon në mirëqenien e gjithë familjes.
Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH) shënon 17 nëntorin si Ditën Botërore të Eliminimit të Kancerit të Qafës së Mitrës. Mesazhi i fushatës për vitin 2026 është se eliminimi i kësaj sëmundjeje është i mundur përmes vaksinimit, diagnostikimit të hershëm dhe trajtimit në kohë.
Çfarë tregojnë statistikat në Kosovë?
Sipas të dhënave të publikuara në shkurt të vitit 2026 nga drejtori i Klinikës së Onkologjisë në QKUK, gjatë vitit 2025 janë trajtuar mbi 100 raste të kancerit të qafës së mitrës. Shqetësues mbetet fakti se një pjesë e pacienteve diagnostikohen në faza të avancuara, kur trajtimi bëhet më kompleks.
Sipas UNFPA-së në Kosovë, deri në korrik të vitit 2026, mbi 20 mijë gra kanë përfituar nga programi i skriningut për kancerin e qafës së mitrës. Vetëm gjatë vitit 2023, nga 2,246 gra që iu nënshtruan Pap-testit, 94 prej tyre, ose 4,2%, rezultuan me ndryshime jonormale qelizore dhe u referuan për ekzaminime të mëtejshme.
Në nivel global, OBSH-ja vlerëson se gjatë vitit 2024 janë regjistruar rreth 604 mijë raste të reja dhe 280 mijë vdekje.
Çfarë e shkakton kancerin e qafës së mitrës?
Pothuajse të gjitha rastet lidhen me infeksionin e vazhdueshëm nga llojet me rrezik të lartë të papillomavirusit njerëzor (HPV). Në shumicën e rasteve, organizmi e eliminon virusin natyrshëm. Megjithatë, infeksionet që vazhdojnë për një kohë të gjatë mund të shkaktojnë ndryshime parakanceroze, të cilat, nëse nuk trajtohen, mund të zhvillohen në kancer.
Si mund ta parandaloni sëmundjen?
Masat kryesore parandaluese përfshijnë:
- Vaksinimin kundër HPV-së;
- Kryerjen e rregullt të Pap-testit ose testit HPV, sipas rekomandimit mjekësor;
- Shmangien e duhanpirjes;
- Praktikimin e marrëdhënieve seksuale të mbrojtura;
- Trajtimin në kohë të ndryshimeve parakanceroze.
Në Kosovë, vaksina kundër HPV-së u përfshi në kalendarin e rregullt të vaksinimit në shkurt të vitit 2024, duke synuar fillimisht vajzat 12-vjeçare. Për nënat e vajzave, vaksinimi përfaqëson një mundësi të rëndësishme për mbrojtjen e shëndetit të tyre në të ardhmen.
Cilat simptoma nuk duhet t’i anashkaloni?
Kanceri i qafës së mitrës mund të zhvillohet pa simptoma në fazat fillestare.
Megjithatë, disa shenja paralajmëruese janë:
- Gjakderdhja ndërmjet menstruacioneve;
- Gjakderdhja pas marrëdhënieve seksuale ose pas menopauzës;
- Dhimbjet e vazhdueshme në zonën e legenit;
- Sekrecionet vaginale të pazakonta;
- Humbja e pashpjegueshme e peshës.
Këto simptoma nuk nënkuptojnë domosdoshmërisht praninë e kancerit, por kërkojnë vlerësim mjekësor.
A mund të shërohet kanceri i qafës së mitrës?
Po, veçanërisht kur diagnostikohet herët dhe trajtohet në kohë. Në varësi të fazës së sëmundjes, trajtimi mund të përfshijë ndërhyrje kirurgjikale, radioterapi dhe kimioterapi. Ndryshimet parakanceroze mund të trajtohen përpara se të zhvillohen në kancer. Në Kosovë, programi i skriningut ofron Pap-teste falas për gratë e moshës 21–65 vjeç në qendra të përzgjedhura të mjekësisë familjare në Prishtinë, Prizren, Pejë, Mitrovicë, Obiliq dhe Gjilan.
Një mesazh për çdo nënë
Mos prisni shfaqjen e simptomave për të vizituar gjinekologun. Kujdesi për shëndetin tuaj meriton po aq vëmendje sa kujdesi që u kushtoni fëmijëve.Informohuni, kryeni kontrollet parandaluese dhe diskutoni me profesionistët shëndetësorë për vaksinimin e vajzave tuaja.
Shëndeti juaj ka vlerë, jo vetëm për familjen tuaj, por mbi të gjitha për ju. Parandalimi dhe diagnostikimi i hershëm mund të shpëtojnë jetë.
Prinderimi.com
