Udhëzuesi sipas moshës për orare më të mira gjumi për fëmijët
Vendosja e një rutine të qëndrueshme gjumi ka ndikim të drejtpërdrejtë në shëndetin dhe zhvillimin e fëmijëve. Një gjumë i mjaftueshëm ndihmon në rritjen fizike, zhvillimin emocional dhe performancën akademike. Të porsalindurit kanë nevojë për deri në 17 orë gjumë, ndërsa fëmijët në moshë shkollore për rreth 9 deri në 12 orë. Shumë probleme me gjumin tek fëmijët lindin nga praktika e padrejtë ose vonesa e vendosjes së një rutine të qëndrueshme, thonë ekspertët e fushës së pediatrisë.
Pse kanë rëndësi rutinat e gjumit?
Rutinat e qëndrueshme para gjumit ndihmojnë fëmijët të zhvillojnë higjienë të mirë të gjumit, duke zvogëluar nervozizmin dhe lodhjen kronike. Fëmijët e rraskapitur shpesh janë të paduruar dhe kanë performancë të dobët në shkollë. Sa më herët të filloni një rutinë të shëndetshme gjumi, aq më lehtë është për fëmijën të përshtatet dhe të krijojë zakone të shëndetshme për jetën e tij të hershme.
Rekomandime për gjumë sipas moshës
Mosha, sasia e gjumit dhe orari i rekomanduar janë si më poshtë:
I porsalinduri (0–3 muaj) – 14 deri 17 orë, orari fleksibël.
Foshnja (4–6 muaj) – 12 deri 16 orë, orari rreth 7:00–8:00 pasdite.
Foshnja (7–11 muaj) – 12 deri 16 orë, 18:00–19:30.
Fëmijë i vogël (1–2 vjeç) – 11 deri 14 orë, 18:00–19:30.
Parashkollor (3–5 vjeç) – 10 deri 13 orë, 7:00–8:30 pasdite.
Mosha shkollore (6–13 vjeç) – 9 deri 12 orë, 19:15–21:00.
Adoleshent (13–18 vjeç) – 8 deri 10 orë, orari fleksibël.
Orari i gjumit për foshnjat
Për të porsalindurit deri në tre muaj, gjumi shtrihet deri në 17 orë, me cikle të shkurtra zgjuarsie dhe ushqimi çdo dy deri katër orë. Në javët e gjashta deri të tetë, shumica e foshnjave fillojnë të flenë më gjatë natën. Ekspertët rekomandojnë ekspozim në dritën e diellit gjatë ditës dhe dhomë të errët natën për të mbështetur ritmin biologjik.
Nga tre deri në katër muaj, ciklet e gjumit fillojnë të ngjajnë me ato të të rriturve, duke përfshirë gjumin REM dhe gjumin e thellë që ndihmon zhvillimin e trurit dhe rritjen fizike. Ekspertët theksojnë se të ndihmosh fëmijën të flejë duhet të bëhet duke kapur “valën e përgjumjes”, para se ai të lodhet tepër.
Nga pesë deri në shtatë muaj, është normale që fëmijët të zgjohet disa herë gjatë natës. Prindërit duhet të lejojnë foshnjat të praktikojnë rikthimin në gjumë vetë, duke shmangur ndërhyrjen e tepërt. Në këtë mënyrë, fëmijët mësojnë vetëqetësimin dhe zhvillojnë modele të shëndetshme të gjumit.
Orari i gjumit për fëmijët e vegjël dhe parashkollorë
Fëmijët e vegjël (1–3 vjeç) mund të kenë emocione të forta që pengojnë gjumin natën. Ata shpesh ngrihen nga shtrati për t’u drejtuar tek prindërit, sidomos pasi mësojnë të flasin dhe të ecin. Fëmijët parashkollorë (3–5 vjeç) përballen me makthe dhe tmerre nate që mund të shkaktojnë shqetësim dhe rezistencë ndaj gjumit. Një sistem shpërblimi për respektimin e rregullave të gjumit ndihmon për të forcuar zakonet pozitive dhe për të krijuar disiplinë të lehtë.
Orari i gjumit për fëmijët në moshë shkollore
Fëmijët në moshë shkollore shpesh flenë më vonë dhe zgjohen në të njëjtën kohë, duke përjetuar mungesë të gjumit që ndikon në sjellje dhe performancë akademike. Kufizimi i ekranit dhe aktiviteteve stimuluese para gjumit është i domosdoshëm për të ndihmuar trurin të qetësohet dhe për të përmirësuar fokusin. Ekspertët rekomandojnë që familjet ta vendosin gjumin si prioritet dhe të krijojnë orare që mbështesin një gjumë cilësor.
Dy shqetësimet më të mëdha të gjumit të fëmijëve: tmerret e natës dhe makthet e natës
Në Kosovë, shumë fëmijë përballen me orare të papërshtatshme gjumi për shkak të rutinave të ngarkuara shkollore dhe aktiviteteve pas shkollës.
Prindërit këshillohen të krijojnë një rutinë të qëndrueshme gjumi që i përshtatet jetës familjare dhe të përdorin këshilla praktike për të ndihmuar fëmijët të fitojnë energji dhe përqendrim gjatë ditës. Kjo praktikë është veçanërisht e rëndësishme për zhvillimin shëndetësor dhe emocional të fëmijëve në moshë të hershme.
Krijimi i një rutine të shëndetshme gjumi është çelësi për fëmijë të lumtur dhe të shëndetshëm. Duke ndjekur oraret e rekomanduara sipas moshës dhe duke krijuar një ambient të qetë për gjumë, prindërit mund të ndihmojnë fëmijët të zhvillojnë zakone të përhershme gjumi që do t’i shërbejnë për gjithë jetën.
