Bashkimi i fjalive është një teknikë që i nxit nxënësit të marrin dy ose më shumë fjali të shkurtra, të shkëputura nga njëra-tjetra, dhe t’i bashkojnë në një fjali më të plotë dhe më të efektshme. Kjo e bën tekstin më të lehtë për t’u lexuar dhe më tërheqës për lexuesin. Aftësia për të bashkuar fjali zhvillohet gradualisht, përmes disa seancave të shkurtra praktike.
Çfarë është bashkimi i fjalive?
Të gjithë kemi lexuar tekste të shkruara nga nxënësit që tingëllojnë kështu: “Shkova në park. Rrëshqita në rrëshqitëse. Luajta në luhatëse. Dëgjova makinën e akullores. Vrapova për të zënë radhën…” Nxënësit që janë në fazat fillestare të zhvillimit të shkrimit priren të përdorin një varg fjalish të shkurtra, të cilat shpesh ndjekin të njëjtën strukturë.
Bashkimi i fjalive është një teknikë që ndihmon në përmirësimin e rrjedhshmërisë së tekstit, duke ndryshuar strukturën e fjalive dhe duke e bërë shkrimin më interesant për lexuesin. Në shembullin e mësipërm, mjafton që disa fjali të bashkohen me lidhëza:
“Rrëshqita në rrëshqitëse dhe luajta në luhatëse. Dëgjova makinën e akullores dhe vrapova për të zënë radhën.” Ky ndryshim i thjeshtë e bën tekstin më të rrjedhshëm dhe më të këndshëm për t’u lexuar. Me kalimin e kohës, nxënësit mund të kalojnë nga bashkimi i dy fjalive të shkurtra në përdorimin e strategjive më të avancuara për ndërtimin e fjalive.
Informacionet kryesore
Fusha e zhvillimit: Shkrimi
Mënyrat e zbatimit:
– Punë individuale
– Punë në grupe të vogla
– Punë me të gjithë klasën
Pse duhet t’ua mësojmë nxënësve bashkimin e fjalive?
Kjo teknikë ofron disa përfitime të rëndësishme:
– Përmirëson cilësinë e shkrimit. Nxënësit mësojnë të krijojnë tekste më të rrjedhshme, më të kuptueshme dhe më tërheqëse për lexuesin.
– Ndihmon në mësimin e gramatikës dhe pikësimit. Rregullat gramatikore dhe shenjat e pikësimit mësohen në një kontekst praktik dhe kuptimplotë.
– Zhvillon aftësinë për të rishikuar tekstin. Nxënësit kuptojnë si dhe pse duhet ta përmirësojnë një tekst pasi e kanë shkruar.
– Pasuron fjalorin dhe lidhjen ndërmjet ideve. Procesi i nxit nxënësit të zgjedhin fjalë më interesante dhe të përdorin shprehje lidhëse që e bëjnë tekstin më të organizuar.
Si t’ua mësojmë nxënësve bashkimin e fjalive?
Shkruesit me përvojë zakonisht e kuptojnë natyrshëm kur duhet të bashkojnë fjali të shkurtra ose kur duhet të ndajnë një fjali tepër të gjatë. Ndërsa nxënësit që sapo kanë filluar të zhvillojnë aftësitë e shkrimit kanë nevojë për udhëzime të qarta dhe mësimdhënie të drejtpërdrejtë.
Mënyra më e thjeshtë për të filluar është bashkimi i dy fjalive të thjeshta në një fjali të përbërë, duke përdorur një lidhëz, si “dhe”, “por” ose “ndërsa”. Pasi nxënësit të ndihen të sigurt në përdorimin e lidhëzave, mësuesit mund t’u prezantojnë forma më të avancuara të bashkimit të fjalive.
Për shembull, nxënësit mund të mësojnë të marrin fjalët ose informacionet kryesore nga një fjali e panevojshme dhe t’i përfshijnë në një fjali bazë. Demonstrimi nga mësuesi, diskutimi dhe ushtrimet e udhëhequra i ndihmojnë nxënësit t’i përvetësojnë këto strategji.
Gradualisht, ata fillojnë t’i përdorin gjatë rishikimit të shkrimeve të tyre dhe gjatë dhënies së komenteve konstruktive për shkrimet e bashkëmoshatarëve.
Shembuj praktikë të bashkimit të fjalive
1. Krijimi i fjalive të përbëra me lidhëza
Fjalitë fillestare:
“Moti ishte i mrekullueshëm.”
“Vajzat po luanin futboll.”
Fjalia e bashkuar:
“Moti ishte i mrekullueshëm dhe vajzat po luanin futboll.”
Në këtë rast, lidhëza “dhe” bashkon dy mendime në një fjali të vetme.
2. Bashkimi i kryefjalëve dhe kundrinorëve
Fjalitë fillestare:
“Libri ishte i mirë.”
“Filmi ishte i mirë.”
Fjalia e bashkuar:
“Libri dhe filmi ishin të mirë.”
Ky ushtrim i ndihmon nxënësit të shmangin përsëritjen e panevojshme të fjalëve dhe të krijojnë fjali më të përmbledhura.
3. Përdorimi i mbiemrave dhe ndajfoljeve
Fjalitë fillestare:
“Vajza piu limonadë.”
“Vajza kishte etje.”
Fjalia e bashkuar:
“Vajza e etur piu limonadë.”
Në këtë shembull, informacioni nga fjalia e dytë përfshihet në fjalinë e parë përmes mbiemrit “e etur”.
Kështu, nxënësi mëson të krijojë fjali më të pasura dhe më të sakta, pa përsëritur të njëjtën kryefjalë.
Si ta zbatojmë këtë teknikë gjatë shkrimit?
Pas disa orëve mësimore ku mësuesi demonstron bashkimin e fjalive dhe nxënësit ushtrohen së bashku, ata duhet të inkurajohen ta përdorin këtë teknikë gjatë rishikimit të shkrimeve të tyre. Mësuesi mund t’u japë nxënësve mundësinë të paraqesin fjalitë që kanë bashkuar dhe të diskutojnë se si ndryshimet e bëra e kanë përmirësuar cilësinë e tekstit.
Në këtë mënyrë, nxënësit nuk mësojnë vetëm të bashkojnë fjali, por zhvillojnë edhe aftësinë për të vlerësuar dhe përmirësuar shkrimin e tyre.
Artikull nga: Reading Rockets
Përkthim: Prinderimi.com
