Nëse keni pyetur ndonjëherë veten se sa kohë kalon vajza juaj duke bërë selfie, një anketë e vitit 2015 zbuloi se një grua mes moshës 16 dhe 25 vjeç shpenzon mesatarisht më shumë se pesë orë në javë duke bërë fotografi të vetes.
Mund të duket si shumë kohë, përveç nëse keni provuar t’i bëni vetë selfie dhe e dini se sa proces i gjatë dhe i detajuar mund të jetë. Sipas kësaj ankete, gratë bëjnë mesatarisht shtatë fotografi për të zgjedhur vetëm një imazh të përshtatshëm.
Më pas vijnë filtrat, pa përmendur ndryshimet që mund të bëhen edhe në jetën reale, si rregullimi i ndriçimit, përmirësimi i grimit apo mënyra të tjera për ta ndryshuar pamjen. Ekzistojnë gjithashtu aplikacione që lejojnë ndryshime më të mëdha, si:
- ndryshimi i formës së fytyrës;
- dobësimi i belit;
- fshirja e puçrrave;
- ndryshimi i tipareve fizike.
Selfiet mund të jenë argëtuese dhe të pafajshme, thekson Alexandra Hamlet, PsyD, psikologe klinike. Por ajo njeh edhe anën më të errët të tyre, kur fotografitë fillojnë të shndërrohen në një masë për të vlerësuar vlerën personale të një personi.
“Me grimin, retushimin, filtrat dhe përpjekjet e shumta për të arritur fotografinë perfekte, është pothuajse sikur të mos arrish kurrë të jesh mjaftueshëm i mirë,” thotë Dr. Hamlet. “Dhe pikërisht këtu mendoj se fillon të bëhet e rrezikshme.”
Kërkimet shkencore e mbështesin këtë shqetësim.
Gazeta The Wall Street Journal publikoi një hulumtim të brendshëm të kryer për disa vite nga Instagram dhe kompania mëmë e saj Facebook, i cili zbuloi se: “32 për qind e vajzave adoleshente thanë se kur ndiheshin keq për trupin e tyre, Instagrami i bënte të ndiheshin edhe më keq.”
Studiuesit zbuluan gjithashtu se krahasimet në Instagram:
1.mund të ndryshojnë mënyrën se si vajzat dhe gratë e reja e shohin dhe e përshkruajnë veten;
2.lidhen me rritje të ndjenjave të ankthit dhe depresionit tek adoleshentët.
Prindërit dhe ekspertët janë natyrshëm të shqetësuar për ndikimin që kjo mund të ketë në vetëvlerësimin dhe shëndetin mendor të fëmijëve, ndërsa adoleshentët gjithnjë e më shumë përdorin rrjetet sociale për argëtim dhe për t’u ndier të lidhur me bashkëmoshatarët.
Kërkimi i përsosmërisë
Nëse i keni thënë vajzës suaj se ajo është e bukur pikërisht ashtu siç është, ajo mund të marrë një mesazh krejt tjetër kur hap Instagramin dhe sheh filtra e efekte që ndryshojnë pamjen. Dikur fotografia konsiderohej një pamje përfundimtare e një momenti. Sot kemi edhe një fazë tjetër: përpunimin pas fotografimit. Dr. Hamlet pranon se disa filtra janë argëtues dhe krijojnë efekte zbavitëse, por ajo thekson se ekzistojnë edhe shumë “filtra bukurie” në Instagram dhe Snapchat. Këta filtra përdoren shpesh pothuajse automatikisht nga shumë përdorues, që do të thotë se vajzat fillojnë të shohin çdo ditë në internet versione të bashkëmoshatareve të tyre të përpunuara dhe “perfeksionuara“.
Ekzistojnë edhe aplikacione që adoleshentët mund t’i shkarkojnë për ndryshime më të mëdha të pamjes.
Për shembull, Facetune është një nga aplikacionet më të njohura, por ka shumë të tjera që mund të përdoren për:
- heqjen e puçrrave;
- ndryshimin e formës së fytyrës;
- zgjatjen e trupit;
- krijimin e një pamjeje të ndryshme nga realiteti.
Një aplikacion i quajtur RetouchMe madje ofron një “retushim profesional” të fotografisë duke përdorur një ekip redaktuesish fotografikë për më pak se një dollar.
Krahasimi i tepërt dhe ndikimi i rrjeteve sociale në vetëvlerësimin e vajzave
Vetëvlerësimi shpesh goditet kur fillojmë ta krahasojmë veten shumë me njerëzit e tjerë — dhe rrjetet sociale duket sikur janë krijuar pikërisht për këtë.
Një studim zbuloi se shikimi i shpeshtë i selfieve lidhej me ulje të vetëvlerësimit dhe kënaqësisë me jetën. Një tjetër studim tregoi se vajzat që kalonin më shumë kohë duke parë fotografi në Facebook raportonin më shumë pakënaqësi me peshën e tyre dhe një prirje më të madhe për ta parë veten vetëm përmes pamjes fizike.
Në librin e saj “Enough As She Is“, Rachel Simmons shkruan për presionet me të cilat përballen vajzat, përfshirë krahasimin me bashkëmoshataret në rrjetet sociale dhe ndjenjën se ato nuk janë kurrë “mjaftueshëm të mira”.
Një vajzë 18-vjeçare i tha autores:
“Nuk e urrej veten kur jam vetëm. E urrej veten vetëm kur krahasohem me njerëzit e tjerë.”
Falë rrjeteve sociale, ajo kohë e qetë kur njeriu qëndronte vetëm me mendimet e veta — një përvojë me të cilën shumë të rritur janë rritur — po zhduket gradualisht.
Sot, në çdo moment të lirë, një vajzë e re mund të hapë Instagramin ose Snapchat-in dhe pa e kuptuar fillon të luajë “lojën e krahasimit”.
Edhe nëse fotografitë që një vajzë publikon marrin shumë pëlqime, ajo përsëri mund të ndihet e pasigurt, veçanërisht nëse është adoleshente dhe tashmë po përballet me pasiguri për veten. Dr. Hamlet shpjegon se kjo ndodh sepse njerëzit priren të jenë shumë të lidhur me gjendjen e tyre emocionale. “Mund të duket e çuditshme të bësh diçka nga jashtë që nuk përputhet me mënyrën se si ndihesh nga brenda,” thotë ajo.
Për shembull, kur ndihemi të trishtuar, mund të kemi më shumë dëshirë të dëgjojmë muzikë të trishtuar sesa të shohim një komedi. Në të njëjtën mënyrë, nëse ndihemi negativë dhe gjykues ndaj vetes, zakonisht nuk mjafton një selfie e bukur për të na nxjerrë nga kjo gjendje.
Pasojat në shëndetin mendor
Edhe pse rrjetet sociale nuk shkaktojnë domosdoshmërisht një çrregullim të shëndetit mendor, ato mund t’i afrojnë disa fëmijë drejt një gjendjeje më shqetësuese, veçanërisht nëse ata tashmë janë duke luftuar me vështirësi emocionale.
“Nëse je në depresion ose përjeton ankth, ka shumë mundësi që ta krahasosh veten më shumë me të tjerët ose ta zhvlerësosh veten më shumë,” shpjegon Dr. Hamlet. “Ndoshta do të përpiqesh edhe më shumë të arrish të tjerët, por kjo është pothuajse një përpjekje e pamundur.”
Për disa adoleshentë, përqendrimi i tepërt te pamja fizike dhe perfeksionizmi mund të kontribuojnë edhe në zhvillimin e çrregullimeve të të ushqyerit. Problemi i selfieve ka tërhequr vëmendjen edhe të revistave profesionale të kirurgjisë plastike, të cilat kanë raportuar rritje të kërkesave për ndërhyrje estetike nga të rinjtë.
Një anketë nga Akademia Amerikane e Kirurgjisë Plastike dhe Rindërtuese të Fytyrës zbuloi se 42% e kirurgëve ishin pyetur për procedura që synonin përmirësimin e selfieve dhe fotografive në rrjetet sociale. Revista Plastic and Reconstructive Surgery publikoi një artikull me titull: “Kur është kirurgjia plastike tek adoleshentët e pranueshme?” ku shqyrtoheshin çështjet e sigurisë dhe etikës lidhur me kryerjen e procedurave estetike dhe përdorimin e trajtimeve si botoksi dhe mbushësit (fillers) tek adoleshentët.
“Dismorfia e selfieve” dhe shqetësimi për pamjen
Ekziston edhe një term që përdoret për fëmijët dhe të rinjtë që fiksohen shumë pas pamjes së tyre për shkak të rrjeteve sociale:
“Dismorfia e selfieve” ose “dismorfia e Snapchat-it”.
Ky nuk është një diagnozë zyrtare mjekësore, por është një term që përshkruan faktin se gjithnjë e më shumë njerëz po përjetojnë një ndjenjë se diçka në pamjen e tyre është thelbësisht e gabuar.
Ky koncept lidhet edhe me një çrregullim real:
Çrregullimi dismorfik i trupit, i cili është një çrregullim i shëndetit mendor i lidhur me OCD-në (çrregullimin obsesiv-kompulsiv).
Personat me këtë çrregullim fiksohen pas një të mete që ata e perceptojnë si shumë të madhe, si:
- një hundë shumë e madhe;
- veshë të spikatur;
- një problem në lëkurë;
- muskuj të pazhvilluar.
Këto “të meta” mund të jenë imagjinare ose shumë të vogla, por personi i percepton si shumë më të mëdha sesa janë në të vërtetë.
Shumica e fëmijëve nuk do të zhvillojnë çrregullim dismorfik të trupit apo të ashtuquajturën “dismorfi të selfieve”, por ata mund të jenë në një shkallë ku shqetësohen tepër për pamjen e tyre, ashtu siç mund të përballen me ankth ose depresion, edhe nëse nuk arrijnë nivelin e një diagnoze klinike.
Ndërtimi i vetëvlerësimit
Vendosja e theksit te pamja e një vajze nuk është diçka e re në shoqëri, por me ardhjen e selfieve dhe rrjeteve sociale, vajzat po përballen vazhdimisht me mesazhin se mënyra se si duken është shumë e rëndësishme.
Prandaj, është përgjegjësi e prindërve që t’u përcjellin vajzave mesazhin se ajo që gratë mendojnë, krijojnë dhe bëjnë është po aq, nëse jo edhe më e rëndësishme, sesa pamja e jashtme.
Mos u përmbahuni t’i komplimentoni vajzat tuaja për bukurinë e tyre, sepse është normale dhe e shëndetshme që një fëmijë të ndihet i vlerësuar. Por përpiquni që lavdërimet për pamjen të mos jenë të vetmet.
Jepuni po aq vëmendje:
- përpjekjeve të tyre;
- mënyrës se si zgjidhin problemet;
- mirësisë që tregojnë ndaj të tjerëve;
- aftësive që zhvillojnë;
- këmbënguljes dhe punës së tyre.
Edhe pse të pëlqesh pamjen tënde mund të ndihmojë në vetëvlerësim, është shumë e rëndësishme që një person të ketë burime të ndryshme të vetëvlerësimit. Për lumturinë afatgjatë të një vajze të re, është shumë më e vlefshme që ajo të zbulojë gjërat që i pëlqejnë, të zhvillojë interesat e saj dhe të praktikojë aftësitë që dëshiron të përmirësojë.
Dr. Hamlet e quan këtë:
Zhvillimi i aftësive dhe grumbullimi i përvojave pozitive në jetë
Kur një vajzë ka një interes personal dhe sheh se aftësitë e saj rriten me kohën dhe përpjekjen, ajo ndien krenari për atë që mund të arrijë. Kjo e zhvendos vëmendjen nga përpjekja për të arritur perfeksionin, i cili në të vërtetë është i pamundur.
Për shembull, një vajzë që mëson të shkruajë, të pikturojë, të merret me sport, të ndihmojë të tjerët ose të zhvillojë një aftësi të re, fillon ta shohë vlerën e saj përmes asaj që është në gjendje të bëjë — jo vetëm përmes mënyrës se si duket.
Të ndihmosh një vajzë të ndërtojë një marrëdhënie të shëndetshme me veten do të thotë ta mësosh atë se vlera e saj nuk matet me numrin e pëlqimeve në një fotografi, me pamjen perfekte apo me opinionin e të tjerëve.
Artikull nga: ChildMindInstitute
Përkthim: Prindërimi.com
