“Sa herë duhet ta them?”
“Rregullo dhomën.”
“Fike telefonin.”
“Hajde të hash.”
“Mos e lër çantën në dysheme.”
Për shumë prindër, këto fjali janë bërë pjesë e përditshmërisë. Ndonjëherë duket sikur ato përsëriten dhjetëra herë në ditë, ndërsa fëmija vazhdon të mos reagojë. Kjo mund të shkaktojë lodhje, frustrim dhe madje ndjenjën se fëmija nuk dëgjon fare.
Por psikologjia sugjeron se problemi nuk është gjithmonë mungesa e dëgjimit. Shpesh, mënyra si funksionon truri i fëmijës dhe mënyra si komunikojnë prindërit luajnë një rol shumë më të madh.
Pse ndodh kjo?
Një nga arsyet kryesore lidhet me zhvillimin e ”funksioneve ekzekutive’‘ – aftësitë që ndihmojnë fëmijën të organizohet, të kontrollojë impulset, të mbajë mend udhëzimet dhe të përfundojë një detyrë. Këto aftësi zhvillohen gradualisht dhe vazhdojnë të piqen deri në fund të adoleshencës.
Kjo do të thotë se një fëmijë mund ta ketë dëgjuar kërkesën tuaj, por të shpërqendrohet menjëherë nga loja, një zhurmë apo një mendim tjetër. Nuk është domosdoshmërisht mosbindje; shpesh është një tru që ende po mëson të menaxhojë vëmendjen.
Një tjetër arsye është fenomeni që psikologët e quajnë “habituim“. Kur një mesazh përsëritet vazhdimisht me të njëjtin ton dhe në të njëjtën mënyrë, truri fillon t’i kushtojë më pak vëmendje. Fjalët bëhen pjesë e sfondit, njësoj si tingulli i një ore që tik-takon vazhdimisht.
Çfarë mësojnë fëmijët nga përsëritja?
Pa e kuptuar, disa fëmijë mësojnë se nuk kanë nevojë të reagojnë që në kërkesën e parë. Ata e dinë se prindi do ta përsërisë edhe pesë herë të tjera. Me kalimin e kohës krijohet një model komunikimi ku prindi flet gjithnjë e më shumë, ndërsa fëmija dëgjon gjithnjë e më pak. Kjo nuk do të thotë se prindi ka gabuar. Do të thotë vetëm se familja ka ndërtuar një rutinë komunikimi që mund të ndryshohet.
Si ta bëjmë komunikimin më efektiv?
Në vend që ta përsërisni të njëjtën fjali disa herë, provoni këto strategji:
Sigurohuni që e keni vëmendjen e fëmijës. Afrojuni, uluni në nivelin e tij, shikojeni në sy dhe flisni me qetësi.
Jepni një udhëzim të qartë dhe të shkurtër. Në vend të shumë fjalëve, përdorni një kërkesë konkrete: “Të lutem, vendosi lodrat në kuti.”
Jepini kohë të reagojë. Mos e përsërisni menjëherë. Fëmijëve shpesh u duhen disa sekonda për të përpunuar kërkesën dhe për të kaluar nga një aktivitet në tjetrin.
Përdorni rutina të qëndrueshme. Kur detyrat bëhen pjesë e zakonit, nevoja për t’i kujtuar vazhdimisht zvogëlohet.
Vlerësoni bashkëpunimin. Një “Faleminderit që e bëre menjëherë” ka më shumë ndikim sesa dhjetë kujtime për atë që nuk është bërë.
Edhe prindërit janë njerëz
Ndonjëherë, prindërit i përsërisin të njëjtat fjali jo sepse fëmija nuk dëgjon, por sepse janë të lodhur, kanë shumë përgjegjësi ose ndihen nën presion. Në këto momente është e natyrshme që komunikimi të bëhet më automatik. Prandaj, përpara se ta pyesim “Pse nuk më dëgjon?”, ndoshta ia vlen të pyesim edhe: “A po komunikoj në mënyrën që e ndihmon fëmijën të më dëgjojë?”
Komunikimi nuk matet me numrin e fjalëve që themi, por me mënyrën se si ato arrijnë te fëmija. Ndonjëherë, një kërkesë e qartë, e thënë me qetësi dhe në momentin e duhur, ka më shumë fuqi sesa dhjetë përsëritje.
Referenca psikologjike:
– Barkley, R. A. (2012). Executive Functions: What They Are, How They Work, and Why They Evolved.
– Siegel, D. J., & Bryson, T. P. (2011). *The Whole-Brain Child.
– Center on the Developing Child at Harvard University. *Executive Function & Self-Regulation.
– Faber, A., & Mazlish, E. (2012). How to Talk So Kids Will Listen & Listen So Kids Will Talk.
Prinderimi.com
