Çdo fëmijë lind me potencial, por jo çdo fëmijë ka të njëjtat mundësi për ta zbuluar atë. Disa zbulojnë pasionin për shkencën duke bërë eksperimentin e tyre të parë. Të tjerë dashurohen me leximin pas një libri që u ndryshon mënyrën e të menduarit. Ka fëmijë që zbulojnë talentin për teknologjinë pasi shkruajnë rreshtat e parë të kodit, ndërsa të tjerë gjejnë zërin e tyre përmes shkrimit apo një gjuhe të huaj.
Me rastin e National Opportunity Day, një ditë që promovon rëndësinë e krijimit të mundësive për zhvillim personal, ia vlen të reflektojmë mbi një pyetje të rëndësishme: A po i krijojmë fëmijëve tanë mundësi për të zbuluar se kush mund të bëhen?
Psikologu Albert Bandura thekson se vetëbesimi ndërtohet përmes përvojave të suksesshme. Çdo sfidë e provuar, çdo aftësi e fituar dhe çdo pengesë e kapërcyer i dërgon fëmijës një mesazh të rëndësishëm: “Unë mund të mësoj.” Ndërsa Carol Dweck argumenton se fëmijët zhvillohen më mirë kur e shohin të mësuarit si një proces, jo si një garë për perfeksion.
Vera – koha më e mirë për të zbuluar talente
Shumë prindër e konsiderojnë verën një pushim nga shkolla. Në të vërtetë, ajo mund të jetë periudha më e mirë për të zbuluar interesa të reja.
Pa presionin e testeve dhe detyrave, fëmijët kanë më shumë liri të eksplorojnë. Një shkollë verore nuk është vetëm një mënyrë për të kaluar kohën. Ajo mund të jetë vendi ku fëmija zbulon se i pëlqen robotika, astronomia, shkrimi kreativ apo programimi.
Edhe nëse ai nuk ndjek të njëjtën rrugë në të ardhmen, përvoja e ndihmon të njohë më mirë veten. Ndonjëherë, zbulimi më i rëndësishëm nuk është “Në çfarë jam më i miri?”, por “Çfarë më pëlqen të bëj?”
Çfarë mundësish ia vlen t’u ofrojmë fëmijëve?
Të mësojnë një gjuhë të huaj
Njohja e gjuhëve të huaja është një nga investimet më të vlefshme për të ardhmen. Përveç komunikimit, ajo zhvillon kujtesën, fleksibilitetin kognitiv, aftësinë për të zgjidhur probleme dhe ndjeshmërinë ndaj kulturave të tjera. Në një treg pune gjithnjë e më ndërkombëtar, zotërimi i anglishtes ose i një gjuhe tjetër hap dyer në arsim, teknologji, biznes dhe kërkim shkencor.
Të zhvillojnë aftësi digjitale
Fëmijët janë përdorues të teknologjisë, por synimi duhet të jetë që ata të bëhen edhe krijues të saj. Programimi, robotika, dizajni grafik, inteligjenca artificiale dhe siguria digjitale janë aftësi që po kërkohen gjithnjë e më shumë në tregun e punës. Fillimi në moshë të hershme i ndihmon fëmijët të zhvillojnë logjikën, kreativitetin dhe zgjidhjen e problemeve.
Të ushqejnë dashurinë për leximin
Leximi nuk pasuron vetëm fjalorin. Ai zhvillon imagjinatën, empatinë, përqendrimin dhe aftësinë për të menduar në mënyrë kritike. Fëmijët që lexojnë rregullisht kanë më shumë gjasa të shkruajnë më mirë, të kuptojnë informacionin dhe të shprehin idetë e tyre me qartësi.
Të eksplorojnë shkencën
Eksperimentet, natyra, astronomia dhe aktivitetet STEM i mësojnë fëmijët të bëjnë pyetje, të testojnë ide dhe të mos kenë frikë nga gabimet. Shkenca nuk formon vetëm shkencëtarë; ajo formon njerëz që dinë të mendojnë.
Si të zgjidhni mundësinë e duhur?
Nuk është e nevojshme ta regjistroni fëmijën në pesë aktivitete njëherësh. Filloni duke e vëzhguar.
– Çfarë pyetjesh bën më shpesh?
– Me çfarë kalon kohën kur është i lirë?
– Çfarë e emocionon?
– Në cilat aktivitete humbet ndjenjën e kohës?
Interesat e fëmijës janë busulla më e mirë për të zgjedhur mundësinë e duhur. Në fund, kujtoni se fëmijët nuk kanë nevojë për një kalendar të mbushur plot. Ata kanë nevojë për prindër që besojnë tek potenciali i tyre dhe u hapin dyer për të provuar, eksploruar dhe mësuar.
Mundësitë shpesh vijnë përmes njerëzve që njohim
Një nga faktorët më të rëndësishëm në zhvillimin e një fëmije nuk është vetëm ajo që ai mëson, por edhe mjedisi ku rritet dhe njerëzit me të cilët lidhet (Networking).
Fëmijët dhe të rinjtë shpesh zbulojnë mundësi të reja sepse dikush i informoi, i inkurajoi ose i prezantoi me një rrugë që nuk e njihnin më parë. Një mësues që sugjeron një konkurs, një prind që ndan informacion për një bursë, një mik që tregon për një kamp veror apo një mentor që beson në aftësitë e një nxënësi mund të bëhen ura drejt mundësive të reja.
Prandaj, ndërtimi i një rrjeti pozitiv rreth fëmijës është një pjesë e rëndësishme e edukimit.
Çfarë mund të fitojnë fëmijët nga një mjedis i pasur?
Një mjedis ku fëmijët ekspozohen ndaj ideve, njerëzve dhe përvojave të ndryshme mund t’u hapë dyer për:
- bursa për studime;
- kampe edukative verore;
- gara shkencore dhe letrare;
- punëtori për teknologji, gjuhë dhe kreativitet;
- programe mentorimi;
- shkëmbime ndërkombëtare;
- aktivitete vullnetare dhe komunitare.
Këto përvoja nuk u japin fëmijëve vetëm njohuri. Ato i mësojnë të komunikojnë, të bashkëpunojnë, të krijojnë lidhje dhe të shohin mundësi përtej mjedisit të tyre të zakonshëm.
Si mund t’i ndihmojnë prindërit?
Prindërit mund të luajnë një rol aktiv duke:
- mbajtur kontakt me mësuesit dhe shkollën;
- ndjekur njoftimet për gara, bursa dhe programe edukative;
- inkurajuar fëmijët të marrin pjesë në aktivitete jashtë klasës;
- prezantuar fëmijët me njerëz që mund t’i frymëzojnë;
- krijuar një mjedis ku pyetjet dhe eksplorimi janë të mirëpritura.
Megjithatë, rrjeti nuk duhet parë vetëm si një mënyrë për të arritur rezultate. Ai është mbi të gjitha një hapësirë ku fëmijët mësojnë nga të tjerët, zbulojnë modele pozitive dhe kuptojnë se bota është më e madhe se ajo që shohin çdo ditë.
Një nxënës që sot merr pjesë në një punëtori të vogël, nesër mund të aplikojë për një bursë. Një fëmijë që sot takon një mentor, nesër mund të frymëzohet për të ndjekur një profesion të ri. Një pyetje e bërë në një aktivitet mund të bëhet fillimi i një pasioni të madh.
Prandaj, një nga dhuratat më të mëdha që mund t’u japim fëmijëve është jo vetëm njohuria, por edhe qasja te njerëzit, komunitetet dhe mundësitë që i ndihmojnë ata të rriten.
Referenca
-Bandura, A. (1997). Self-Efficacy: The Exercise of Control.
– Dweck, C. (2006). Mindset: The New Psychology of Success.
– OECD (2023). OECD Skills Outlook.
– UNICEF. Learning and Skills for Children and Adolescents.
– UNESCO. Reimagining Our Futures Together: A New Social Contract for Education.
Prinderimi.com
