Për shumë prindër, është një skenar i njohur: sapo keni mbaruar së luajturi një lojë me fëmijën tuaj parashkollor, por ai dëshiron ta luajë sërish. Apo ndoshta sapo ka mbaruar një episod i preferuar i filmit vizatimor, dhe dëshira është ta shikojë nga e para. Dhe para gjumit?
Duhet të jetë ai libri që tashmë e keni lexuar aq shpesh sa keni zhvilluar zëra specifikë për çdo personazh. Kjo përsëritje e vazhdueshme e të njëjtave lojëra, shfaqje apo tema mund të jetë sfiduese për prindërit, të cilët shpesh dëshirojnë thjesht diçka ndryshe. Megjithatë, kjo sjellje, që mund të duket e çuditshme, në fakt ka përfitime të mëdha për të mësuarit dhe mirëqenien e fëmijëve./prindërimi
Mësimi përmes përsëritjes: si funksionon truri i fëmijëve?
Një arsye kryesore pse fëmijët shfaqin këtë sjellje është ajo që shkenca kognitive e quan “efekti i të dhënave hyrëse”. Truri i njeriut, veçanërisht ai i fëmijës, është i programuar për të kërkuar dhe kuptuar modelet dhe rregullsitë në jetën tonë. Ky koncept, i njohur si “të mësuarit statistikor”, tregon se fëmijët janë jashtëzakonisht të ndjeshëm ndaj shfaqjes së rregullsive në mjedisin e tyre.
Zbulimi i modeleve në të folur dhe lojë
Foshnjat, për shembull, janë veçanërisht të shkathëta në kuptimin e tingujve të caktuar në të folurit. Por për të zbuluar këto rregullsi, ata duhet të ekspozohen ndaj shumë shembujve. Mendoni se si tingujt në çdo gjuhë ndjekin modele të caktuara.
Në gjuhën shqipe, për shembull, disa kombinime shkronjash janë më të zakonshme se të tjerat. Është logjike që truri i fëmijëve kërkon përsëritje, sepse kjo i ndihmon ata të mësojnë gjuhën, të kuptojnë strukturën e saj dhe të parashikojnë se çfarë do të vijë më pas.
Prandaj, kur fëmijët e vegjël kthehen për të parë të njëjtën shfaqje, lojë, apo për të lexuar të njëjtin libër, ata në thelb po bëjnë një punë thelbësore ata po zbulojnë dhe konsolidojnë modelet në atë që po shikojnë, dëgjojnë apo lexojnë. Kjo është një pjesë natyrale dhe e domosdoshme e procesit të tyre të të nxënit.
Rehatia e njohur dhe fuqia e kontrollit
Përveç mbështetjes së të nxënit, përsëritja ka gjithashtu përfitime të rëndësishme për mirëqenien emocionale të fëmijëve, e cila mund të quhet “efekti i mirëqenies”. Detyra kryesore e fëmijërisë është të mësuarit dhe eksplorimi i përvojave të reja. Megjithatë, ky proces i vazhdueshëm i përpunimit të informacionit të ri dhe përshtatjes me të mund të jetë lodhës dhe stresues, madje edhe për fëmijët me energji të pafundme.
Si siguria e familjaritetit ul stresin
Bota mund të jetë një vend më i panjohur dhe i pasigurt për fëmijët sesa për të rriturit. Si të rritur, ne kemi mësuar se çfarë të presim dhe si të sillemi në situata të caktuara, por fëmijët vazhdimisht përballen me gjëra të reja për herë të parë. Stimujt e njohur, siç është ai episod televiziv që e kanë parë disa herë, ofrojnë një burim ngushëllimi, sigurie dhe stabiliteti. Kjo mbron fëmijën nga stresi dhe pasiguria e panjohurës.
Ndjenja e zotërimit dhe autonomisë
Interesat e thella në një aktivitet të caktuar mund të ofrojnë gjithashtu përfitime për mirëqenien duke i dhënë fëmijës një ndjenjë kontrolli dhe zotërimi. Fëmijët sfidohen dhe sforcohen vazhdimisht në çerdhe, shkollë dhe gjetkë. Ndërsa kjo është thelbësore për të nxënit, ajo gjithashtu mund të kërcënojë ndjenjat e tyre të kompetencës.
Të qenit në gjendje të relaksohen dhe të angazhohen në një aktivitet në të cilin ndihen mirë, siç është një lojë e preferuar, i përmbush këto nevoja për kompetencë. Përveç kësaj, zgjedhja e një aktiviteti që e shijojnë u lejon atyre të kenë një ndjenjë autonomie mbi jetën e tyre, një ndjenjë që shpesh u mungon nën udhëzimet e vazhdueshme të prindërve.
A ndikojnë lojërat online në marrëdhëniet sociale gjatë pushimeve verore?
Kur duhet të shqetësohemi dhe kur jo?
Sigurisht, jo të gjithë fëmijët kanë të njëjtën gjasa të zhvillojnë këto lloj interesash përsëritëse. Për shembull, fëmijët autikë shpesh tregojnë interesa veçanërisht të fokusuara. Përsëritja ka një vlerë të madhe për sa i përket të nxënit dhe mirëqenies. Prandaj, ndërsa nuk duhet t’i detyroni fëmijët të rishikojnë shfaqjet, gjithashtu nuk duhet të shqetësoheni nëse kjo është diçka që ata po e ndjekin vetë.
Megjithatë, është e rëndësishme të monitorohet që kjo përsëritje të mos ndikojë në aftësinë e fëmijës për t’u angazhuar në aspekte të tjera të rëndësishme të jetës, siç janë dalja nga shtëpia në kohë, bashkëveprimi me të tjerët, apo kryerja e ushtrimeve fizike.
Nuk ka një rregull universal që mund të zbatohet për të gjithë fëmijët në të gjitha kontekstet. Si prindër, ne mund të jemi të vëmendshëm ndaj situatës dhe të marrim vendime të informuara. Siç e ka theksuar dikur Imam Ali ibn Abi Talib, “Kujdesi i prindërve është si uji për bimën, e rrit dhe e bën të lulëzojë.” Ky kujdes përfshin edhe mirëkuptimin e sjelljeve që duken të përsëritura. Pra, ndërsa e vendosni përsëri në radhë filmin “Frozen” apo librin e preferuar, mbani mend kontributin që kjo përsëritje jep në të nxënit dhe mirëqenien e fëmijës suaj, dhe ndoshta jepini vetes një pushim nga shqetësimi se fëmija juaj duhet të bëjë diçka – çfarëdo! – tjetër.
