Shumë prindër ndihen të shqetësuar kur vënë re se fëmija i tyre shkruan shkronjat ose fjalët në formë të përmbysur, sikur të ishin reflektuar në pasqyrë. Ky fenomen, i njohur si shkrim pasqyrë, është shumë i përhapur te fëmijët që sapo kanë nisur të mësojnë të shkruajnë, dhe në pjesën më të madhe të rasteve është plotësisht normal dhe kalimtar.
Çfarë është shkrimi pasqyrë?
Shkrimi pasqyrë ndodh kur një fëmijë shkruan një shkronjë në drejtim të kundërt me formën standarde – për shembull, shkronjën “b” si “d”, “3” si “Ɛ”, ose shkruan një fjalë të tërë nga e djathta në të majtë. Ky lloj shkrimi është i zakonshëm tek fëmijët nën moshën 6 apo 7 vjeç dhe ndodh pavarësisht nëse janë djathtakë apo majtakë.
“Shkrimi mbrapsht nuk është një shenjë për t’u alarmuar, por një pjesë e natyrshme e zhvillimit neurologjik të fëmijës”, shpjegon Dr. Lila Hoffman, neuropsikologe për fëmijë (Harvard Medical School, 2022).
Truri ende nuk ka ndërtuar konceptin e drejtimit
Në natyrë, truri i njeriut është ndërtuar të njohë objektet pa pasur nevojë të dijë nga cili drejtim vijnë. Nëse një fëmijë sheh një kafshë nga e djathta ose e majta, ai duhet të jetë në gjendje ta njohë pavarësisht pozicionit. Ky sistem është shumë efikas për mbijetesë, por krijon sfida kur aplikojmë këtë logjikë në shkrim, ku drejtimi ka rëndësi.
Fëmijët e vegjël e kanë më të lehtë të kujtojnë formën e një shkronje, por jo gjithmonë orientimin e saj. Prandaj shpesh ndodh që “b” dhe “d”, apo “p” dhe “q”, të ngatërrohen, sepse janë të njëjta në formë, por me pozicion të kundërt.
Pesë mënyra befasuese për t’i ndihmuar fëmijët të mësojnë të shkruajnë
Shkrimi mbrapsht dhe lidhja me zhvillimin
Studimet nga American Psychological Association (2021–2024) tregojnë se më shumë se 60 për qind e fëmijëve që fillojnë të shkruajnë kalojnë nëpër fazën e shkrimit ”pasqyrë”. Kjo nuk ka lidhje me inteligjencën apo me probleme të mëvonshme. Shkrimi mbrapsht është një tregues i zhvillimit të sistemit vizual, motorik dhe të kujtesës.
“Fëmijët mësojnë shkronjat përmes kopjimit dhe imitimit, dhe kjo do të thotë që nuk e kanë ndërtuar ende një model të qëndrueshëm të drejtimit në mendje”, thekson prof. M. Reyes nga Universiteti i Barcelonës (2023).
Çfarë mund të bëni si prindër?
Mos reagoni me panik apo ndëshkim
Fëmija nuk po bën gabim me qëllim. Ndëshkimi ose korrigjimi i shpeshtë mund ta bëjë të humbasë vetëbesimin dhe të zhvillojë frikë ndaj të shkruarit. Qasja e duhur është durimi dhe përforcimi pozitiv.
Përqendrohuni në përvojën vizuale dhe motorike
Lojërat me formë shkronjash të prekshme, ose me lodra që ndihmojnë në koordinimin sy-dorë, mund të jenë shumë ndihmuese. Gjithashtu, aktivitete të tilla si vizatimi me gishta, ndërtimi me plastelinë apo lojërat me pasqyra ndihmojnë trurin e fëmijës të ndërtojë më mirë orientimin hapësinor.
Krijoni rutina të qëndrueshme dhe përvojë të përsëritur
Nëse fëmija shkruan rregullisht në mënyrë të qetë dhe të mbikëqyrur, shkrimi i pasqyrë largohet natyrshëm me kalimin e kohës. Ushtrime të tilla si shkrimi i emrit të vet, ose fjalëve të njohura nga përditshmëria, e ndihmojnë të stabilizojë memorien vizuale të shkronjave.
Kur duhet të kërkoni ndihmë profesionale?
Nëse pas moshës 7-vjeçare fëmija vazhdon të shkruajë shumicën e shkronjave mbrapsht dhe ka vështirësi edhe në lexim apo përqendrim, atëherë është e udhës të konsultoheni me një psikolog shkollor ose specialist të zhvillimit të fëmijës. Por deri atëherë, pjesa më e madhe e rasteve janë thjesht një fazë normale kalimtare.
“Ashtu siç një fëmijë mëson të ecë me hapa të pasigurt përpara se të vrapojë, ashtu edhe shkrimi i pasqyrë është thjesht një hap kalimtar në rrugën drejt të shkruarit saktë”, përmbyll Dr. Hoffman.
