Si mjet mbrojtjeje
Kur fëmija ndjen se do të dëmtohet nga dikush me të cilin ka një lidhje emocionale, ai mund të mbyllet në vetvete, mund të përdorë edhe zemërimin si mjet mbrojtjeje.
Për shembull, një fëmijë dominues e nxjerr një fëmijë të ndjeshëm nga loja duke i thënë: “Si luan kështu?” Nëse fëmija që nxirret nga loja, del nga loja duke thënë: “Jo, si luan ti kështu?” – dhe zemërohet me fëmijën që e nxjerr nga loja, mund të konsiderohet si një gjendje vetësigurie nga ai për të mos përjetuar më të njëjtën situatë. Kjo është sjellja e zemërimit të fëmijës me qëllim mbrojtjeje.
Ose një fëmijë që e kupton se do të mundet ndërsa luan me nënën e tij, e shpërndan lojën dhe ngrihet duke thënë: “Ç’më duhet mua, unë nuk luaj!”, për të mos ndjerë ndjenjën e pamjaftueshmërisë që mund të ndodhë për shkak të disfatës. Edhe kjo sjellje zemërimi konsiderohet gjithashtu një sjellje mbrojtëse.
Është e nevojshme ta lini për një kohë të qetë fëmijën që shfaq sjellje zemërimi me qëllime mbrojt- jeje. Nga pikëpamja pedagogjike, nuk konsiderohet sjellje e duhur t’ia thyesh gjendjen mbrojtëse dhe ta detyrosh fëmijën të flasë. Megjithatë, që zemërimi këtu të mos kthehet në një metodë zgjidhjeje proble- mesh, pas një kohe i rrituri duhet të flasë me fëmijën s sikur asgjë nuk ka ndodhur dhe të mbajë komunikimin me fëmijën edhe nëse ai vazhdon të jetë i zemëruar.
Përveç kësaj, pasi të ketë kaluar zemërimi i fëmijës, i rrituri duhet t’i përcjellë fëmijës ekzistencën e metodave të tjera të zgjidhjes së problemeve në vend që të flasë racionalisht me fëmijën dhe të zemërohet me të. Kjo mund të jetë një deklaratë e qartë si p.sh. “Mendoj se pak më parë të lëndova. Edhe ti u zemërove me mua. Nuk është mirë të zemërohesh. Po të isha në vendin tënd do t’i shprehja ndjenjat e mia. Të zemërohesh dhe të tërhiqesh mënjanë duke mos folur, nuk i zgjidh problemet. Problemet zgjidhen duke folur.”
Si një metodë për zgjidhjen e problemeve
Fëmija, i cili e sheh se zemërimi funksionon si një mjet mbrojtës, pas një kohe mund të fillojë ta përdorë atë si një metodë për zgjidhjen e problemeve.
Fëmija, i cili sheh se zemërimi i zgjidh problemet dhe shërben si mjet për të arritur dëshirat e tij, dhe kështu e bën zakon të zemërohet, e bart këtë zakon edhe në moshën e tij të rritur.
Njerëz të tillë e humbasin aftësinë për të vazhduar, veçanërisht në marrëdhënie të ngushta emocionale. Ata shpesh zemërohen me bashkëshortin/en, fëmijët dhe miqtë. Në këtë mënyrë pothuajse bëjnë përpjekje për t’u kuptuar me sjelljen e tyre të inatosur.
Kur e shohim në këtë kontekst, na del përballë zemërimi si sjellja që i largon bashkëshortët nga njëri-tjetri dhe dëmton më shumë lidhjen mes tyre në martesa. Edhe pse bashkëshortët mund të nxjerrin përfitimet e zemërimit duke e lënë bashkëshortin/en të privuar emocionalisht për një kohë, në terma afatgjatë shihet se nuk është gjë tjetër veçse të mësohen me ‘mungesën’ e tij/saj.
Si rezultat i një strukture të dobët egoje
ANjerëzit që janë tepër krenarë, tepër të brishtë, emocionalisht të dobët, shpesh të lënduar, të poshtëruar dhe që ndihen të pavlerë, shpesh përdorin zemërimin. Ndërsa ngjarjet negative që kanë përjetuar në të kaluarën krijojnë asociacione në nënndërgjegjen e tyre, ata nuk mund ta vazhdojnë komunikimin dhe e ndërpresin atë.
Kjo në të njëjtën mënyrë vërehet edhe te fëmijët.
Si sjellje e mësuar
Zemërimi është një sjellje që ekziston potencialisht te çdo qenie njerëzore dhe që kthehet në zakon gjatë përdorimit të shpeshtë. Zemërimi është një nga sjelljet që përhapet më shpejt. Fëmija mëson menjëherë nga nëna, babai apo shokët e tij të rrudhë buzët, të ngrejë supet duke thënë “Ç’më duhet mua” dhe ta përdorë pa e kuptuar kur ka nevojë.
Prandaj, zemërimi është një sjellje e mësuar që kthehet në zakon.
Autor: Dr. Adem Gynesh, ”Çfarë bëjnë fëmijët dhe pse? (2)
Prinderimi.com
