Një muaj që kujton përgjegjësinë për shëndetin dhe jetën
Me fillimin e muajit tetor, i njohur në gjithë botën si muaji i ndërgjegjësimit për kancerin e gjirit, institucionet shëndetësore, organizatat dhe profesionistët e mjekësisë kanë shtuar thirrjet për kujdes të shtuar ndaj shëndetit të grave. Ky muaj simbolizon jo vetëm sensibilizimin, por edhe nevojën për veprim të menjëhershëm dhe kontroll të rregullt mjekësor, veçanërisht për gratë dhe vajzat që shpesh, nga ngarkesat e jetës, e shtyjnë kujdesin ndaj vetes në plan të dytë.
Diagnostikimi i hershëm shpëton jetë
Sipas drejtorit të Onkologjisë, Ilir Kurtishi, zbulimi i hershëm mbetet arma më e fortë në luftën kundër kësaj sëmundjeje. “Shumica e pacienteve diagnostikohen për fat të mirë në stadin e parë dhe të dytë, çka e bën më të lehtë dhe më të suksesshëm trajtimin,” thekson ai. Në fakt, kanceri i gjirit është një ndër sëmundjet që, kur kapet herët, mund të ketë një shkallë mbijetese mbi 90 për qind, sipas të dhënave të World Cancer Research Fund (2024).
Statistikat që tregojnë domosdoshmërinë e kontrollit të rregullt
Statistikat globale tregojnë se 1 në 8 gra do të përballen gjatë jetës me kancer të gjirit. Në Kosovë, të dhënat e fundit të regjistruara për vitin 2025 tregojnë rreth 320–330 raste të reja brenda nëntë muajve të parë, përfshirë edhe tre raste tek meshkujt. Ky numër, sipas Kurtishit, është i njëjtë me atë të vitit 2024, duke dëshmuar një stabilizim të situatës, por jo rënie të rasteve. “Nëse trendi vazhdon kështu, deri në fund të vitit pritet që numri total i rasteve të mos e kalojë shifrën prej 460 pacientësh të rinj,” ka deklaruar ai për RTK, përcjell Klan Kosova.
Kosova në qendër të vetëdijesimit dhe përgjegjësisë shëndetësore
Në kontekstin e Kosovës, mungesa e kontrollit të rregullt dhe frika nga diagnostikimi vazhdojnë të jenë ndër arsyet kryesore të vonesës në trajtim. Edhe pse fushatat vetëdijesuese janë shtuar, ende shumë gra nuk i nënshtrohen mamografisë vjetore ose kontrolleve rutinë. Qendrat e mjekësisë familjare dhe organizatat shoqërore po punojnë për ta përmirësuar kulturën e kujdesit parandalues, duke ofruar këshillime, materiale informuese dhe shërbime falas gjatë gjithë tetorit.
Sipas të dhënave të Ministrisë së Shëndetësisë (2025), interesimi i grave për kontrolle falas është rritur me mbi 25 për qind krahasuar me vitin e kaluar, çka tregon një lëvizje pozitive drejt ndërgjegjësimit dhe përgjegjësisë individuale.
Gratë në Kosovë vdesin më shumë nga infarkti akut i miokardit sesa nga kanceri i gjirit
Ndërgjegjësimi si mision i përbashkët
Gjatë gjithë tetorit, institucionet, organizatat dhe komunitetet e grave po organizojnë aktivitete ndërgjegjësuese në shkolla, universitete dhe qendra shëndetësore në të gjithë vendin. Qëllimi është i qartë: të forcohet ndërgjegjja për kujdesin ndaj shëndetit, të thyhet heshtja dhe frika, dhe të promovohet kontrolli i hershëm si mënyra më e mirë për të shpëtuar jetë.
Kujdesi ndaj trupit dhe shëndetit nuk është luks, por detyrë ndaj vetes dhe familjes. Ai përfaqëson një mënyrë jetese të ekuilibruar, të përgjegjshme dhe të lidhur ngushtë me vlerat njerëzore e morale që udhëheqin çdo familje.
