Në një moment të caktuar, çdo prind duhet të përballet me një fëmijë që mërzitet. Është një situatë e vështirë për t’u menaxhuar, sidomos sepse shpesh mendohet se prindërit janë disi “fajtorë” që nuk arrijnë t’i argëtojnë fëmijët e tyre dhe, për këtë arsye, duhet t’i përgjigjen me kujdes çdo ankese të tipit: “Po mërzitem!”
Fëmijët e mërzitur mund të jenë vërtet të lodhshëm dhe e shprehin mërzinë në mënyra të ndryshme, duke filluar nga shqetësimi, hiperaktiviteti, kapja e vazhdueshme pas prindërve dhe ankesat e përsëritura, deri te shmangia e situatave (si detyrat e shtëpisë ose aktivitetet shkollore) apo e njerëzve që i lidhin me mërzinë.
Por ka edhe një lajm të mirë: T’i lini fëmijët të përjetojnë mërzinë mund t’i ndihmojë të zhvillojnë krijimtarinë dhe pavarësinë.
Gjithnjë e më shumë prova sugjerojnë se sa më shumë hapësirë t’u jepet fëmijëve të merren vetë me veten, aq më shumë mësojnë të marrin vendime të pavarura. Për më tepër, ndërhyrjet e vazhdueshme të prindërve për të lehtësuar mërzinë e fëmijëve mund të bëjnë më shumë dëm sesa dobi.
Ta nxisni fëmijën ta shfrytëzojë sa më mirë mërzinë do të thotë t’i krijoni një mjedis të përshtatshëm, ku ai mund të përfshihet në lojëra të lira, pa rregulla apo udhëzime të paracaktuara. Të kesh një numër të madh lodrash në dispozicion nuk do të thotë se fëmija do të mërzitet më pak.
Ana negative e lejimit të fëmijës të mërzitet është se mërzia mund të çojë në frustrim. Lauren McNamara, profesoreshë në Universitetin Brock dhe një eksperte në fushën e mërzisë, shpjegon se fëmijët nuk duhet thjesht të lihen vetëm në gjendjen e tyre të mërzisë. Për të mësuar të përballojnë sa më mirë kohën e lirë dhe të pastrukturuar, ata kanë nevojë për njëfarë strukture dhe për një sasi të përshtatshme aktivitetesh të organizuara. Pa këtë, frustrimi mund të shtohet.
Me fjalë më të thjeshta, fëmijët kanë nevojë për udhëzim, modele pozitive dhe aktivitete që i ndihmojnë ta organizojnë kohën e tyre të lirë.
Mesazhi është i qartë: Nuk mund t’i lëmë fëmijët thjesht të mërziten pa bërë asgjë. Duhet t’u ofrojmë njëfarë strukture që t’i ndihmojë ta shfrytëzojnë mërzinë në mënyrë krijuese. Por si mund ta bëjmë këtë konkretisht? Ja dy strategji që mund t’ju ndihmojnë ta shndërroni mërzinë e fëmijës në momente dhe zakone të pavarësisë krijuese.
Përqafojeni mërzinë konstruktive
Gjëja e parë që duhet të mbani mend (e them “të mbani mend”, sepse tashmë e dini!) është se mërzia e fëmijës suaj nuk ka të bëjë domosdoshmërisht me mungesën e gjërave për të bërë. Siç thotë një shprehje e njohur, mërzia është thjesht mungesë imagjinate. Atëherë, si mund ta shndërroni këtë mungesë imagjinate në një mundësi për liri krijuese dhe zbulim?
Ta nxisni fëmijën ta shfrytëzojë sa më mirë mërzinë do të thotë t’i krijoni mjedisin e duhur, ku mund të luajë lirshëm, pa udhëzime të paracaktuara. Do të thotë gjithashtu t’i siguroni burimet që i nevojiten për të imagjinuar, menduar, marrë vendime, eksperimentuar ose thjesht për të vëzhguar botën përreth.
T’i lini fëmijët të përjetojnë mërzinë mund t’i ndihmojë të zhvillojnë krijimtarinë dhe pavarësinë. Një mënyrë e thjeshtë për ta bërë këtë është të luani me fëmijën lojën e ideve, ku së bashku mendoni për të gjitha aktivitetet që ai mund të bëjë, që do të donte të bënte ose për të cilat ka interes.
Shkruajini ose printojini këto ide. Kartat me figura funksionojnë veçanërisht mirë me fëmijët, prandaj përpiquni të gjeni imazhe që përputhen me idetë që keni zgjedhur së bashku. Mbani mend të përqendroheni te aktivitetet që kërkojnë sa më pak ndërhyrje nga një i rritur. Vendosini kartat në një vend ku fëmija mund t’i arrijë lehtësisht dhe drejtojeni te to sa herë që thotë se po mërzitet.
Mund të ndihmojnë gjithashtu librat me aktivitete ose fletët e printuara me eksperimente dhe projekte që fëmija mund t’i provojë vetë. Këto mund t’i japin shtysë krijimtarisë së tij. Sa më pak lodra, aq më mirë. Sipas Dr. Pelinit, një numër i tepërt lodrash mund ta frenojë krijimtarinë dhe të rrisë nevojën e fëmijëve për stimulim nga jashtë. Foto: iStock.
Një strategji tjetër shumë e mirë është planifikimi i lojës. Kjo përfshin t’i kërkoni fëmijës të zgjedhë disa aktivitete që do të donte të bënte gjatë ditës së ardhshme dhe t’ia rikujtoni këto zgjedhje kur të ankohet se po mërzitet. Këtë mund ta bëni edhe një mbrëmje më parë. Kështu do të keni kohë të planifikoni dhe të siguroheni se fëmija i ka mjetet dhe mjedisin e nevojshëm kur, herët a vonë, ta kapë mërzia.
Fëmijët njihen për prirjen për të kaluar nga një aktivitet te tjetri me një shpejtësi marramendëse. Vendosja e një kohe të caktuar për secilin aktivitet mund t’i ndihmojë të përqendrohen te një gjë për më shumë se vetëm disa minuta. Një truk që duket se funksionon shpesh është vendosja e një alarmi dhe lejimi i fëmijës që ta fikë vetë.
Sa më pak lodra, aq më mirë
Të kesh një numër të madh lodrash në dispozicion nuk do të thotë se fëmija do të mërzitet më pak. Një tepricë lodrash dhe mundësish zgjedhjeje mund ta pengojë krijimtarinë e fëmijës dhe të rrisë nevojën e tij për stimulim të jashtëm. Ka prova të shumta që e mbështesin këtë ide.
Një qendër kujdesi ditor në Gjermani vendosi të provonte nëse largimi i të gjitha lodrave nga ambientet e saj do t’i ndihmonte fëmijët të mësonin aftësi të rëndësishme sociale, si krijimtaria dhe të menduarit kritik. Stafit të qendrës iu kërkua të mos reagonte ndaj ankesave të fëmijëve për mërzinë.
Eksperimenti zgjati tre muaj dhe solli një rezultat interesant: kur fëmijët mbetën vetëm me gjërat më të domosdoshme, ata gjetën mënyra krijuese për ta kaluar kohën. Ata luanin role të ndryshme, ndërtonin objekte me shkopinj të mbledhur në pyll, mësonin të luanin së bashku dhe dukeshin më të sigurt në aftësitë e tyre sesa më parë.
Edhe pse nuk është e nevojshme ta përsërisni këtë eksperiment në shtëpi, kufizimi i numrit të lodrave dhe i qasjes së fëmijës ndaj tyre mund të ndihmojë në uljen e mërzisë dhe nxitjen e krijimtarisë. Megjithatë, ka disa gjëra që duhet t’i mbani parasysh:
Mos i largoni lodrat e fëmijës pa e përfshirë atë
Lëreni fëmijën të marrë pjesë në përzgjedhjen e lodrave që dëshiron të mbajë dhe të atyre nga të cilat është i gatshëm të ndahet.
Prisni rezistencë
Të heqësh dorë nga gjërat që i do nuk është kurrë e lehtë. Shpjegojini fëmijës se ku do të përfundojnë lodrat që nuk do t’i mbani më. Për shembull, nëse do t’ua dhuroni fëmijëve të tjerë në nevojë, tregojani këtë. Kjo mund ta ndihmojë ta pranojë më lehtë vendimin.
Mund edhe t’i ndërroni lodrat që ka në dispozicion herë pas here, në mënyrë që fëmija të ketë mundësi të luajë me të gjitha, pa i pasur njëkohësisht përpara.
Hiqni dorë edhe ju nga sendet që nuk i përdorni
Në rregull, ne nuk i quajmë gjërat tona “lodra”, por objektet dhe pajisjet që grumbullojmë janë në thelb të ngjashme me lodrat e fëmijëve tanë. Lëreni fëmijën t’ju shohë duke larguar sendet që nuk i përdorni ose nuk ju nevojiten më. Kështu, ai do të mësojë nga shembulli juaj se nuk është e nevojshme të mbajmë gjithçka.
Zëvendësoni lodrat me alternativa krijuese
Nga vjen krijimtaria? Nxitni kureshtjen e fëmijës dhe jepini shembullin e metodës shkencore, domethënë mënyrën se si një ide interesante mund të vihet në provë përmes eksperimenteve, duke mësuar edhe nga dështimet derisa të arrihet te zbulimi.
Përgatitini fëmijës një kuti të vogël me materiale të riciklueshme, si:
-
Tuba bosh të pastës së dhëmbëve.
-
Kuti qumështi dhe drithërash.
-
Kapakë shishesh.
-
Gazeta dhe revista.
-
Tapa prej tape.
-
Copa fijesh dhe penjsh.
-
Kopsa dhe ngjitës.
Pastaj shihni se çfarë do të arrijë të krijojë me to.
A do të thotë kjo se ankesat “Po mërzitem!” do të marrin fund? Aspak.
Por këto strategji do ta ndihmojnë fëmijën të kuptojë se është vetë ai, dhe jo prindi, që mban përgjegjësi për mënyrën se si e përballon mërzinë.
Artikull nga: Sanyia Pelini
Përkthim: Prinderimi.com
