Çfarë thekson raporti i Komisionit Europian për vitin 2025?
Raporti i Progresit i Komisionit Europian për Kosovën, i publikuar më 4 nëntor 2025, i kushton një vëmendje të veçantë të drejtave të fëmijëve dhe masave që institucionet duhet të ndërmarrin për mbrojtjen e tyre. Dokumenti vlerëson se megjithëse Kosova ka bërë disa hapa pozitivë, zbatimi i politikave mbetet i pjesshëm dhe shpesh pa koordinim efektiv ndërmjet institucioneve.
Raporti nënvizon nevojën për krijimin e një linje telefonike të posaçme për fëmijë, ku ata ose familjet në krizë mund të kërkojnë ndihmë dhe të raportojnë raste abuzimi në mënyrë të sigurt. Po ashtu, rekomandohet që të forcohet sistemi i integruar i mbrojtjes së fëmijëve, në përputhje me standardet e Bashkimit Europian dhe Konventën e OKB-së për të Drejtat e Fëmijës [burimi: https://ec.europa.eu/neighbourhood-enlargement/report-kosovo-2025].
Pse zbatimi i ligjit për mbrojtjen e fëmijës mbetet sfidë?
Në raport theksohet se Kosova ka miratuar të gjitha aktet nënligjore që dalin nga Ligji për Mbrojtjen e Fëmijës, por nuk ka arritur ende të krijojë mekanizmat praktikë për zbatimin e tij. Mungesa e koordinimit midis ministrive, komunave dhe institucioneve të drejtësisë çon shpesh në mbivendosje përpjekjesh dhe humbje të burimeve.
Komisioni vlerëson se duhet të forcohen kapacitetet e profesionistëve në drejtësi, shëndetësi dhe shërbime sociale, në mënyrë që të ofrojnë mbështetje të specializuar për fëmijët në situata të rrezikut. Ekspertiza lokale është thelbësore për të zbatuar në praktikë garancitë ligjore që tashmë ekzistojnë në dokumente.
Arsimi dhe përfshirja e fëmijëve: ku mbetet sfida?
Një pjesë e gjerë e raportit i kushtohet arsimit dhe kulturës, ku theksohet se Kosova ka bërë përparim me rritjen e investimeve në arsimin e hershëm të fëmijërisë dhe me miratimin e ligjeve të reja për këtë fushë. Megjithatë, cilësia e arsimit parauniversitar mbetet problematike, sidomos për fëmijët e komuniteteve rome, ashkalie dhe egjiptiane.
Vetëm 31% e fëmijëve nga këto komunitete arrijnë arsimin e mesëm të lartë, krahasuar me 87% të mesatares kombëtare. Shumë Qendra Mësimore, që dikur ofronin mbështetje arsimore dhe psiko-sociale, janë mbyllur për shkak të mungesës së financimit. Kjo ka ndikuar në rritjen e hendekut arsimor dhe social mes fëmijëve të grupeve të ndryshme.
Një nga zhvillimet më pozitive që përmendet është fillimi i klasës së detyrueshme parashkollore për fëmijët 5-vjeçarë, si dhe miratimi i Dokumentit Strategjik për Ndërhyrjen e Hershme në Fëmijëri 2025–2030, me fokus tek fëmijët me vonesa zhvillimore dhe aftësi të kufizuara.
Si ndikon teknologjia dhe interneti në të drejtat e fëmijëve?
Në një epokë ku fëmijët kalojnë gjithnjë e më shumë kohë online, raporti vë në pah mungesën e politikave për sigurinë kibernetike dhe mbrojtjen e fëmijëve në internet. Komisioni Europian kërkon nga Kosova të përmirësojë kuadrin ligjor për të luftuar abuzimin dhe shfrytëzimin seksual të fëmijëve online, në përputhje me Direktivën Europiane për mbrojtjen nga pornografia e fëmijëve dhe krimet kibernetike [burimi: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/child-protection-digital-2024].
Një hap pozitiv është zgjerimi i njësisë kundër krimit kibernetik në Policinë e Kosovës, nga nëntë në 24 oficerë, por sfidat mbeten të shumta. Përdorimi i rrjeteve të errëta dhe përmbajtjeve të paligjshme vazhdon të kërkojë kapacitete të specializuara dhe bashkëpunim ndërkombëtar.
Fëmijët në situata të cenueshme: kush i mbron ata?
Raporti thekson me shqetësim se fëmijët që jetojnë në rrugë, ata pa kujdes prindëror dhe fëmijët me aftësi të kufizuara përballen ende me diskriminim në qasjen në arsim, shëndetësi dhe shërbime sociale. Afërsisht 8% e fëmijëve të moshës 2–17 vjeç kanë aftësi të kufizuara, por shumë pak prej tyre përfshihen në programe të përshtatshme arsimore.
Një nga problemet që mbeten të pazgjidhura është mospërfshirja e fëmijëve në punë në statistika zyrtare. Kjo praktikë është ende e përhapur, sidomos në zonat e varfra dhe në komunitetet e margjinalizuara, duke ndikuar drejtpërdrejt në përjashtimin arsimor dhe social.
Në një nga rekomandimet kryesore, Komisioni thekson se qeveria duhet të krijojë një sistem të qëndrueshëm të mbledhjes dhe analizës së të dhënave për fëmijët, për të ndërtuar politika më të sakta dhe ndërhyrje të matshme.
Çfarë duhet të ndodhë më pas?
Raporti përfundon me një thirrje të qartë: Kosova duhet të kalojë nga ligjet dhe strategjitë në letër në zbatim të matshëm dhe të qëndrueshëm. Qasja e BE-së thekson se mbrojtja e fëmijëve nuk është vetëm një detyrë shtetërore, por një përgjegjësi kolektive që përfshin shkollat, prindërit dhe komunitetet.
Në terren, kjo do të thotë më shumë edukim mbi të drejtat e fëmijëve, më shumë transparencë në trajtimin e rasteve të dhunës dhe abuzimit, dhe mbështetje konkrete për fëmijët në nevojë. Vetëm përmes veprimit të përbashkët mund të ndërtohet një sistem që i trajton fëmijët jo si numra në raporte, por si qytetarë të vlefshëm që meritojnë mbrojtje dhe dinjitet.
© Prinderimi.com | Të gjitha të drejtat e rezervuara.
