Si po ndryshon jeta digjitale e fëmijëve?
Raporti i fundit Ofcom Media 2025 ka sjellë të dhëna shqetësuese mbi mënyrën se si fëmijët po e përdorin internetin dhe platformat digjitale. Me mbi 79% të fëmijëve nga 3 deri në 17 vjeç që tashmë kanë një profil në rrjete sociale, jeta virtuale është bërë një pjesë e pandashme e fëmijërisë. Por bashkë me mundësitë, po shtohen edhe rreziqet: bullizmi digjital, ekspozimi ndaj përmbajtjeve të papërshtatshme dhe varësia nga ekrani po ndikojnë ndjeshëm në mirëqenien mendore dhe emocionale të të rinjve.
Sa herët po përfshihen fëmijët në rrjetet sociale?
Sipas raportit, 37% e fëmijëve të moshës 3 deri në 5 vjeç tashmë kanë akses të pavarur në rrjete sociale. Kjo tregon se teknologjia po bëhet pjesë e jetës së tyre që në fëmijërinë e hershme. Ndërkohë, 66% e fëmijëve të moshës 3–17 vjeç ndjekin rregullisht video live, një formë që shpesh përmban përmbajtje të pakontrolluar ose të papërshtatshme për moshën.
Cilat janë shqetësimet më të mëdha të prindërve?
Sipas të dhënave të Ofcom Media Report 2025 ofcom.org.uk, 70% e prindërve frikësohen se fëmijët e tyre mund të ekspozohen ndaj përmbajtjeve të papërshtatshme, ndërsa 72% shqetësohen për përhapjen e lajmeve të rreme dhe mungesën e aftësisë për t’i dalluar ato. Gjithashtu, 69% janë të shqetësuar për bullizmin online dhe ndikimin e tij emocional, ndërsa 68% e lidhin përdorimin e tepërt të rrjeteve sociale me zhvillimin e vetëvlerësimit të ulët tek fëmijët.
Në shumë raste, prindërit në Kosovë e përjetojnë këtë realitet në mënyrë të ngjashme. Për shkak të qasjes së hershme në pajisje dhe mungesës së edukimit digjital në familje, shumë fëmijë përdorin rrjete si TikTok apo YouTube pa mbikëqyrje, duke u ekspozuar ndaj përmbajtjeve që ndikojnë në sjellje dhe mendim.
Pse lojërat online janë kthyer në shqetësim global?
Lojërat virtuale janë bërë një nga aktivitetet më të preferuara për fëmijët, por edhe një burim shqetësimi për prindërit. 74% e fëmijëve pohojnë se luajnë me njerëz që i njohin online, ndërsa 31% kanë ndërvepruar me persona të panjohur. Kjo rrit ndjeshëm rrezikun e kontaktit me individë që mund të keqpërdorin hapësirat digjitale. 62% e prindërve shprehen të shqetësuar për këtë fenomen, sidomos për mungesën e mbrojtjes në platformat e lojërave.
Si të mbrojmë fëmijët nga varësia emocionale ndaj teknologjisë?
Koha para ekranit: një sfidë e përditshme
70% e prindërve të adoleshentëve thonë se kanë vështirësi në menaxhimin e kohës që fëmijët kalojnë me pajisje. Vetëm 29% e fëmijëve e pranojnë se kalojnë më shumë kohë se sa duhet online, ndërsa shumica nuk e shohin këtë si problem. Kjo diferencë në perceptim tregon nevojën për komunikim të hapur familjar mbi përdorimin e teknologjisë dhe krijimin e zakoneve të balancuara.
Përmbajtjet e dëmshme dhe ndërveprimet toksike
Një ndër gjetjet më shqetësuese të raportit është fakti që 1 në 3 adoleshentë beson se “njerëzit mund të thonë çfarë të duan online, edhe nëse ofendojnë dikë”. Kjo tregon normalizimin e gjuhës agresive në mjediset digjitale.
Për më tepër, 31% e vajzave të moshës 8–17 vjeç raportojnë se janë ndier të lënduara apo të frikësuara nga përmbajtje negative në rrjete sociale. Kjo kërkon ndërhyrje të menjëhershme përmes edukimit digjital në shkolla dhe programeve që mësojnë mirësjellje, empati dhe vetëkontroll online.
Çfarë po bëjnë shkollat për sigurinë digjitale?
Ka edhe lajme pozitive. 92% e fëmijëve nga mosha 8 deri në 17 vjeç thonë se kanë marrë mësime mbi sigurinë në internet, dhe shumica i kanë gjetur ato të dobishme.
Temat më të përfshira janë: si të njohin përmbajtjen e dëmshme (63%), si të ruajnë informacionet personale (63%) dhe si të sillen me respekt online (62%).
Por sfida mbetet zbatimi praktik i këtyre njohurive jashtë orës mësimore. Fëmijët duhet të kuptojnë se siguria online është një pjesë e përditshme e sjelljes së përgjegjshme, jo vetëm një temë diskutimi në klasë.
Si mund të ndërhyjnë prindërit dhe edukatorët?
Prindërit duhet të jenë më aktivë në bisedat e hapura për përmbajtjen që fëmijët konsumojnë. Nuk mjafton ndalimi – nevojitet shpjegim, dialog dhe shembull personal.
Edukatorët mund të ndërtojnë aktivitete të përditshme që i ndihmojnë nxënësit të reflektojnë mbi sjelljen e tyre online, të kuptojnë pasojat e fjalës dhe të mësojnë të reagojnë me empati në hapësirat digjitale.
Në një botë ku gjithçka po digjitalizohet me shpejtësi, roli i prindit nuk është më vetëm të mbikëqyrë, por të udhëheqë. Vetëm përmes bashkëpunimit mes familjes dhe shkollës mund të ndërtojmë breza që përdorin teknologjinë me urtësi dhe vetëdije.
© Prinderimi.com | Të gjitha të drejtat e rezervuara.
