Sa e rëndësishme është që fëmijët të mësojnë të dallojnë të drejtën nga e gabuara?
Biznesmeni dhe ish-kancelari universitar David Gonski kohët e fundit bëri thirrje që lëndët e etikës të përfshihen në të gjitha shkollat australiane, me synimin për të forcuar kohezionin shoqëror.
Aktualisht, etika nuk ka një kohë të dedikuar në kurrikulën shkollore.
Disa mund të argumentojnë se fëmijët nuk kanë nevojë për orë mësimore të etikës në shkollë, nëse ata tashmë mësojnë rreth etikës nga prindërit dhe të rriturit e tjerë në jetën e tyre.
Por kërkimi ynë tregon se edukimi formal mbi etikën mund të bëjë një ndryshim. Në rishikimin më të madh të realizuar ndonjëherë mbi këtë temë, zbuluam se mësimi i etikës mund të përmirësojë aftësinë e nxënësve për të arsyetuar rreth çështjeve etike dhe për t’i dhënë përparësi zgjedhjes së duhur.
Edukimi mbi etikën në Australi
Etika është pjesë e Kurrikulës Kombëtare Australiane prej më shumë se një dekade. Ajo renditet krahas shkrim-leximit, matematikës dhe katër fushave të tjera si një “aftësi e përgjithshme”. Kjo do të thotë se është një aftësi që çdo fëmijë australian pritet ta zhvillojë në të gjitha lëndët.
Pra, në teori, edukimi etik është përgjegjësi e të gjithë mësuesve, edhe kur ata japin matematikë, art ose biologji.
Në praktikë, askush nuk është konkretisht përgjegjës për mësimin e këtyre aftësive. Hulumtimet australiane kanë zbuluar se edhe mësuesit që i vlerësojnë aftësitë e përgjithshme, si etika, e kanë të vështirë t’i mësojnë ato në mënyrë të drejtpërdrejtë. Kjo ndodh sepse fokusi vendoset kryesisht te ajo që testohet. Si rezultat, synimet e Kurrikulës Australiane nuk po realizohen plotësisht.
Në shumicën e shteteve australiane, e vetmja formë e strukturuar e edukimit etik në shkolla zhvillohet gjatë orëve të edukimit fetar. Megjithatë, këto orë janë fakultative dhe familjet që dëshirojnë një alternativë laike shpesh mbeten pa një mundësi të tillë.
Studimi ynë
Ne analizuam 92 prova të kontrolluara të randomizuara – formën më rigoroze të dëshmive në fushën e edukimit. Në total, këto studime përfshinin 12,693 nxënës dhe studentë, nga shkolla fillore deri në universitet. Studimet u zhvilluan në 20 vende, përfshirë Australinë, dhe mbuluan një periudhë prej gati pesë dekadash.
Nga këto 92 prova të randomizuara, 54 krahasuan nxënësit që merrnin mësime mbi etikën me grupe kontrolli që nuk merrnin mësime të tilla. Studimet e tjera krahasuan lloje të ndryshme të mësimit të etikës. Studimet me grupet e kontrollit na tregojnë se sa mirë e mësojnë aktualisht fëmijët etikën pa orë të dedikuara për këtë qëllim, për shembull përmes prindërve ose përmes mësimeve të përgjithshme në shkollë.
Çfarë zbuluam?
Nxënësit që morën edukim formal mbi etikën ishin më të aftë të dallonin çështjet etike, të jepnin arsye për atë që është e drejtë dhe të tregonin dëshirë për t’i dhënë përparësi veprimit të drejtë. Katër në pesë studime treguan rezultate të rëndësishme pozitive në këto fusha.
Studimi ynë nuk mati sjelljen reale të fëmijëve në një periudhë afatgjatë. Megjithatë, ne e dimë se një aftësi më e zhvilluar për arsyetim moral lidhet me një mundësi më të madhe që fëmijët të ndihmojnë të tjerët dhe t’i rezistojnë presionit të bashkëmoshatarëve. Ajo lidhet gjithashtu me nivele më të ulëta të sjelljeve delinkuente te të rinjtë.
Ne zbuluam gjithashtu se mënyra se si mësohet etika ka rëndësi.
Programet e bazuara në diskutimin mes nxënësve funksionuan mirë. Në të kundërt, programet që mbështeteshin vetëm te ligjëratat dhe leximet nuk treguan të njëjtin efekt, njësoj si në shumë lëndë të tjera.
Mësojmë më mirë kur kemi mundësi të shpjegojmë mënyrën se si mendojmë, të bëjmë gabime në një mjedis të sigurt dhe të marrim komente e udhëzime.
Kjo është edhe arsyeja pse shkolla mund të jetë një vend shumë i mirë për të mësuar etikën: fëmijët mund të diskutojnë me bashkëmoshatarët dhe mësuesit në një mënyrë që është e vështirë të realizohet plotësisht vetëm brenda familjes.
Disa shtete australiane e bëjnë këtë mirë…
Uellsi i Ri Jugor tashmë ka një model për mësimin e etikës. Programi falas Primary Ethics zhvillohet në rreth 500 shkolla në Uellsin e Ri Jugor dhe përfshin rreth 40,000 nxënës çdo javë, përmes vullnetarëve të trajnuar. Kurrikula e tij bazohet në grupe të vogla, ku nxënësit diskutojnë pyetje të tilla si: “A është ndonjëherë në rregull të thyesh një premtim?”
Ky është pikërisht lloji i diskutimit të strukturuar që kërkimi ynë e identifikoi si më efektivin për mësimin e etikës.
Primary Ethics zhvillohet në të njëjtën kohë me orët e edukimit fetar. Programi u prezantua pasi një numër në rritje nxënësish po zgjidhnin të mos merrnin pjesë në orët fetare, por nuk kishin një alternativë kuptimplotë. Orët janë falas sepse zhvillohen nga vullnetarë të trajnuar.
… por shumica nuk e bëjnë
Orët e dedikuara për etikën janë të kufizuara dhe jo të njëjta në shtetet e tjera. Për shembull, Queensland dhe Australia Perëndimore kanë kohë të dedikuar për edukimin fetar, por nuk ofrojnë një alternativë laike. Gjatë kësaj kohe, nxënësit thjesht marrin “mësime të tjera”.
Shtetet e tjera do të duhej të ndryshonin ligjet e tyre për të lejuar, jo domosdoshmërisht për të detyruar, mësimin e etikës laike si alternativë formale ndaj edukimit fetar, ashtu siç bëri Uellsi i Ri Jugor në vitin 2010. Nuk do të nevojitej domosdoshmërisht financim apo staf i ri. Nëse orët e etikës do të zhvilloheshin në të njëjtën kohë me edukimin fetar, hapësira për to tashmë ekziston në orarin shkollor.
Do të nevojiteshin vullnetarë të rinj për të drejtuar diskutimet, por Uellsi i Ri Jugor ka treguar se ekziston një numër i konsiderueshëm njerëzish të gatshëm për ta zhvilluar programin kur planet mësimore janë të përgatitura.
Një qasje më ambicioze
Një ndryshim më ambicioz do të ishte trajtimi i etikës si një lëndë më vete, siç bëhet në Francë dhe Finlandë.
Kjo mund të nënkuptojë që edukimi etik të ketë një vend të rregullt në orarin shkollor, krahas matematikës dhe gjuhëve. Çdo nxënës do të mësohej nga një mësues specialist i trajnuar, në vend që kjo detyrë t’u besohej vullnetarëve ose mësuesve të tjerë.
Rishikimi ynë tregoi se edukimi mbi etikën ndihmon në çdo nivel të arsimit.
Cili model funksionon më mirë mbetet ende një pyetje e hapur; por nëse duhet t’i kushtohet një hapësirë etikës, kjo është më pak e diskutueshme.
Ne gjejmë kohë për matematikën, sportin dhe muzikën sepse besojmë se ato kanë rëndësi për një jetë të mirë. Nëse të dish të dallosh të drejtën nga e gabuara ka të paktën po aq rëndësi, atëherë edhe kjo meriton një vend në orarin shkollor.
Artikull nga: TheConversation.com
Përkthim: Prinderimi.com
