Jeta shkollore nuk është gjithmonë e lehtë. Një nxënës mund të marrë një notë zhgënjyese, të ketë vështirësi me një detyrë të vështirë, të përballet me shumë afate njëkohësisht ose të ndihet në ankth përpara një provimi.
Në raste të tjera, një nxënës mund të fillojë në një shkollë të re, të nisë një lëndë të re, të punojë me shokë klase që nuk i njeh, të ketë një mësues të ri ose t’i kërkohet të mësojë në një mënyrë ndryshe.
Këto dy grupe përvojash mund të duken të ngjashme, por nuk janë të njëjta. I pari lidhet me vështirësitë dhe pengesat, ndërsa i dyti me ndryshimet dhe situatat e reja. Nxënësit duhet të jenë në gjendje të përballojnë të dyja këto përvoja në mënyrë që të ecin përpara dhe të lulëzojnë në shkollë.
Në psikologjinë e edukimit përdorim termin “rezistencë akademike” për të përshkruar aftësinë e nxënësve për t’u përballur me vështirësitë dhe pengesat akademike. Kjo aftësi e ndihmon një nxënës të rimëkëmbet pas një note të dobët, të vazhdojë përpjekjet kur mësimet janë të vështira, të menaxhojë disa afate njëkohësisht dhe t’i përgjigjet në mënyrë konstruktive kritikës dhe komenteve mbi punën e tij.
Përshtatshmëria është diçka tjetër. Ajo i referohet aftësisë së nxënësve për t’u përshtatur kur përballen me ndryshime dhe situata të reja. Ajo e ndihmon nxënësin të ndryshojë mënyrën se si mendon, sillet dhe reagon emocionalisht kur rrethanat ndryshojnë.
Si lidhen këto dy aftësi me njëra-tjetrën? Dhe si mund t’i ndihmojmë nxënësit t’i zhvillojnë të dyja?
Studimi ynë
Në një studim të ri, kolegët e mi dhe unë u përpoqëm të kuptonim:
- A i ndihmon aftësia për t’u përballur me vështirësitë nxënësit të bëhen më të aftë për t’u përballur me ndryshimet?
- A i ndihmon aftësia për t’u përshtatur me ndryshimet nxënësit të bëhen më të aftë për t’u përballur me vështirësitë?
Ne analizuam të dhëna afatgjata që përfshinin 5,931 nxënës në Australi dhe Mbretërinë e Bashkuar. Nxënësit ishin nga cikli i ulët deri në ciklin e lartë të arsimit të mesëm. Ata raportuan nivelin e tyre të rezistencës akademike dhe përshtatshmërisë në dy momente të ndryshme, me një periudhë kohore prej katër muajsh deri në një vit ndërmjet tyre.
Raportimet u bazuan në dy instrumente vlerësimi: njëri mat rezistencën akademike, për shembull, “Jam i/e aftë të përballem me pengesat në shkollë, si komentet negative për punën time apo rezultatet e dobëta”, ndërsa tjetri mat përshtatshmërinë, për shembull, “Jam në gjendje të kërkoj informacione të reja, njerëz që mund të më ndihmojnë ose burime të dobishme për t’u përballur me situata të reja”.
Nxënësve iu kërkua të tregonin se sa pajtoheshin me secilën prej këtyre pohimeve. Rezultatet më të larta tregonin nivel më të madh të rezistencës akademike dhe përshtatshmërisë.
Më pas përdorëm analiza statistikore për të parë nëse rezistenca akademike e nxënësve në momentin e parë parashikonte rritje të përshtatshmërisë më vonë. Gjithashtu testuam edhe të kundërtën: nëse një nivel më i lartë i përshtatshmërisë në fillim parashikonte rritje të rezistencës akademike më vonë.
Rezultatet tona
Në të gjitha analizat tona, nxënësit që ishin më të aftë për t’u përballur me pengesat, më vonë rezultuan më të aftë edhe për t’u përballur me ndryshimet. Në të njëjtën mënyrë, një aftësi më e madhe fillestare për t’u përshtatur me ndryshimet parashikonte një rritje të mëvonshme të aftësisë për t’u përballur me vështirësitë.
Me fjalë të tjera, nxënësit që bëhen më të aftë për t’i përballuar vështirësitë akademike mund të bëhen gjithashtu më të aftë për t’u përballur me ndryshimet. Po ashtu, nxënësit që mësojnë të përballojnë më mirë ndryshimet në shkollë mund të bëhen më të aftë për t’u përballur edhe me vështirësitë.
Këto rezultate u vunë re në grupmosha të ndryshme, në Australi dhe në Mbretërinë e Bashkuar, si në detyrat e përgjithshme shkollore ashtu edhe në lëndë të veçanta, dhe në periudha të ndryshme kohore ndërmjet matjeve.
Ne nuk kontrolluam dallimet socio-ekonomike dhe të aftësive akademike ndërmjet nxënësve, pasi jo të gjitha analizat që shqyrtuam përmbanin këtë informacion.
Çfarë do të thotë kjo në praktikë?
Nëse problemi kryesor është përballja me vështirësitë akademike, atëherë forcimi i rezistencës akademike është një qasje e arsyeshme. Zhvillimi i përshtatshmërisë mund të ofrojë mbështetje shtesë për t’i përballuar këto vështirësi.
Nëse problemi kryesor është një ndryshim apo një situatë e re, atëherë është e rëndësishme të forcohet përshtatshmëria. Në të njëjtën kohë, zhvillimi i rezistencës akademike mund t’i ndihmojë nxënësit të përballojnë më mirë periudhat e ndryshimit.
Këto dy grupe aftësish janë të ngjashme, por nuk janë të njëjta.
6 mënyra për të forcuar rezistencën akademike
Hulumtimet tregojnë se ekzistojnë gjashtë qasje praktike që mund t’i ndihmojnë nxënësit të përballojnë pengesat dhe vështirësitë akademike. Ato njihen si “gjashtë C-të”:
1. Vetëbesimi: Ndihmojini nxënësit të dallojnë njohuritë dhe aftësitë që tashmë i kanë. Kjo forcon besimin në veten e tyre. Është gjithashtu e dobishme që suksesi të mos përkufizohet vetëm përmes “notave të larta”, por edhe përmes përmirësimit dhe të mësuarit.
2. Kontrolli: Drejtojeni vëmendjen te gjërat që nxënësit mund t’i kontrollojnë dhe ndikojnë. Këtu përfshihen përpjekjet e tyre, strategjitë që përdorin gjatë mësimit dhe qëndrimi i tyre.
3. Përkushtimi: Inkurajojini nxënësit të vendosin objektiva të qarta dhe të arritshme dhe t’u sugjeroni strategji konkrete për t’i realizuar ato.
4. Koordinimi: Të planifikojnë përpara. Nëse disa detyra ose provime përkojnë në të njëjtën periudhë, duhet të mendojnë se si t’i menaxhojnë dhe balancojnë ato.
5. Qetësia: Nxënësit kanë nevojë për mënyra për të menaxhuar ankthin dhe frustrimin. Ajo që funksionon ndryshon nga një individ te tjetri, por gjumi, aktiviteti fizik dhe koha për t’u çlodhur mund të ndihmojnë.
6. Lidhjet: Marrëdhëniet e mira ofrojnë mbështetje gjatë periudhave të vështira dhe të ndryshimeve. Mësuesit, trajnerët, shokët e klasës, miqtë dhe familja mund të jenë të rëndësishëm në këtë drejtim.
3 mënyra për të zhvilluar përshtatshmërinë
Hulumtimet tregojnë gjithashtu se përshtatshmëria mund të zhvillohet në tri mënyra:
1. Ndryshimi i mënyrës së të menduarit: Inkurajojini nxënësit ta shohin një situatë të re nga më shumë se një këndvështrim. Po, mund të jetë zhgënjyese të mos jesh në të njëjtën klasë me shokët e tu të ngushtë, por çfarë mundësish të reja mund të ofrojë kjo klasë?
2. Ndryshimi i sjelljes: Inkurajojini nxënësit të ndërmarrin hapa që i ndihmojnë të përballen me ndryshimin. Për shembull, ata mund të kërkojnë informacione të reja, të gjejnë burime të tjera ose të ndryshojnë mënyrën se si i qasen një detyre kur metoda e vjetër nuk funksionon më.
3. Përshtatja e reagimit emocional: Ndryshimi mund të shkaktojë frustrim dhe ankth. Qëllimi është t’i menaxhojmë këto emocione në mënyrë që të mund të reagojmë në mënyrë konstruktive. Për shembull, një nxënës mund të qetësohet duke marrë disa frymëmarrje të ngadalta, duke përdorur vetëbisedim qetësues ose duke e parë situatën në një mënyrë që e bën atë të duket më pak kërcënuese.
Vështirësitë janë pjesë e shkollës – dhe e jetës
Ne nuk mund t’i largojmë të gjitha vështirësitë nga arsimi. As nuk do të donim të eliminonim çdo ndryshim dhe situatë të re. Lëndët e reja, njerëzit e rinj, idetë e reja dhe mundësitë e reja janë pjesë e të mësuarit.
Detyra jonë është t’i ndihmojmë nxënësit të përballen në mënyrë efektive me të dyja: me vështirësitë dhe me ndryshimet.
Autor:Andrew J.Martin
Përkthim: Prinderimi.com
