Një problem që prek çdo komunitet
Dhuna mes të rinjve është një fenomen në rritje që ndikon drejtpërdrejt në mirëqenien, sigurinë dhe zhvillimin emocional të fëmijëve. Studimet tregojnë se një në katër të rinj përjeton forma të ndryshme dhune gjatë adoleshencës. Por kjo nuk është e pashmangshme. Me mbështetjen e duhur, me komunikim të hapur dhe edukim të vazhdueshëm, fëmijët mund të mësojnë si të përballojnë konfliktet pa dhunë dhe si të ndërtojnë marrëdhënie të shëndetshme.
Pse të rinjtë përfshihen në dhunë?
Një studim i fundit me mbi 10 mijë të rinj tregon se arsyet më të zakonshme për përfshirjen në akte dhune lidhen me presionin social, vetëmbrojtjen, ndjenjën e frikës, apo mungesën e ndihmës emocionale. Shpesh, dhuna shihet si mënyrë për të ruajtur respektin apo për të fituar kontroll në situata ku ndihen të pasigurt. Tek disa raste, ndikojnë edhe faktorë si diskriminimi, problemet ekonomike, përjashtimi shoqëror apo humbja e ndjenjës së përkatësisë në komunitet.
Shenjat që një i ri mund të jetë në rrezik
Kur një fëmijë ndryshon sjellje në mënyrë të papritur, kjo është një shenjë që kërkon vëmendje. Disa prej treguesve përfshijnë:
-
izolim nga miqtë ose familja,
-
rënie në notë ose mungesë interesi për shkollën,
-
sekrete të pazakonshme apo përdorim substancash,
-
agresion verbal ose fizik,
-
përfshirje në shoqëri që nxisin sjellje të rrezikshme.
Këto ndryshime shpesh janë reagim ndaj stresit, frikës apo mungesës së kontrollit emocional – dhe nëse neglizhohen, mund të çojnë drejt dhunës.
Roli i mediave sociale
Rrjetet sociale kanë ndikim të madh në mënyrën si adoleshentët perceptojnë dhunën. Përmes videove, trendeve dhe komenteve, aktet e dhunës shpesh normalizohen apo paraqiten si mënyra për të fituar respekt. Një studim i vitit 2024 nga Youth Safety Observatory tregoi se 70% e të rinjve kanë parë dhunë reale në internet, ndërsa 39% kanë thënë se ndihen më të prirur të mbajnë armë për vetëmbrojtje. Kjo tregon se ndikimi online mund të çojë në pasoja serioze në jetën reale.
Si ndikon dhuna në mediat shqiptare tek fëmijët: një alarm për çdo prind
Kur ndodh më shpesh dhuna?
Dhuna shpesh ndodh në zona të frekuentuara, si transporti publik, rrugicat e shkollave apo hapësirat e rrjeteve sociale. Të rinjtë janë më të rrezikuar në orët e pasdites, veçanërisht pas shkollës. Konfliktet që lindin nga mosmarrëveshje të vogla apo nga ndikimi i turmës mund të përshkallëzohen shpejt në akte dhune.
Pse disa të rinj mbajnë armë?
Disa të rinj mbajnë armë për shkak të frikës, presionit të shoqërisë, apo ndjenjës së rreme të sigurisë. Të tjerë ndikohen nga modelet e promovuara në rrjete sociale ose përfshihen në veprimtari kriminale pa e kuptuar plotësisht pasojën ligjore. Edhe pse mund ta shohin si “masë mbrojtëse”, mbajtja e armës është e rrezikshme dhe shpesh përfundon me pasoja tragjike.
Këshilla për prindërit dhe edukatorët
Flisni me fëmijët për sigurinë personale
Zgjidhni një moment të qetë për të biseduar. Nëse fëmija është i shqetësuar apo i zemëruar, dëgjojeni pa e gjykuar. Mos e ndërprisni, edhe nëse ajo që dëgjoni është e vështirë. Qëllimi është të ndihen të sigurt për të ndarë ndjenjat e tyre, jo të tremben nga reagimi i prindit.
Ndihmojini të kuptojnë pasojat
Fëmijët duhet të dinë se mbajtja e armëve apo përfshirja në dhunë mund të çojë në ndëshkim ligjor, përjashtim nga shkolla apo pasoja të përhershme. Sqarojuni qartë se një zgjedhje e gabuar në një moment frike mund të ndryshojë gjithë jetën e tyre.
Parandaloni konfliktet dhe shpërthimet emocionale
Mësojini fëmijët të përdorin rregullin e pesë T-ve të sigurisë: ndalu, mendo, merr frymë, qetësohu dhe kërko ndihmë. Ky proces i thjeshtë i ndihmon të menaxhojnë emocionet dhe të shmangin reagimet impulsive.
Raportoni çdo shqetësim
Nëse vini re shenja rreziku, mos e neglizhoni. Komunikoni me mësuesit, psikologun e shkollës apo institucionet përgjegjëse. Edhe një raportim i vogël mund të parandalojë një incident të madh.
Eksperti
The Ben Kinsella Trust është organizata më e madhe në Mbretërinë e Bashkuar që punon për edukimin e të
rinjve kundër dhunës me thika dhe armë. Përmes trajnimeve, fushatave dhe punës me shkollat, ajo synon të ndërtojë një kulturë të sigurisë dhe respektit mes të rinjve.
Përktheu dhe përshtati: Prindërimi
Burimi origjinal: The National College – #WakeUpWednesday, 24 shtator 2025
