Më 11 shtator shënohet Libraries Remember Day, një ditë që na kujton rolin e bibliotekave në ruajtjen e dijes, historisë dhe kujtesës së komuniteteve. Por bibliotekat janë më shumë se hapësira ku ruhen libra. Ato janë vende ku fëmijët mund të zbulojnë ide, të zhvillojnë kureshtjen dhe të mësojnë të lidhen me botën përmes dijes.
Rëndësia e dijes, librave dhe hapësirave të dijes
Librat i japin fëmijës mundësinë të udhëtojë përtej përvojës së tij të përditshme. Përmes historive, fakteve dhe personazheve, ai mund të zhvillojë gjuhën, imagjinatën dhe aftësinë për të kuptuar përvoja të ndryshme. Hapësirat si bibliotekat, shkollat dhe qendrat kulturore krijojnë mjedise ku kjo dije mund të kërkohet dhe të ndahet.
Qasja në dije dhe pse është e rëndësishme
Qasja në libra dhe informacion të besueshëm është veçanërisht e rëndësishme për fëmijët që nuk kanë të njëjtat burime në shtëpi. Një bibliotekë mund ta bëjë dijen më të arritshme, duke i dhënë fëmijës mundësinë të lexojë, të hulumtojë dhe të mësojë në mënyrë të pavarur.
Kjo është e rëndësishme edhe për prindërit. Burimet e besueshme u ndihmojnë atyre të marrin vendime më të informuara për edukimin dhe zhvillimin e fëmijëve. IFLA e lidh qasjen në informacion me mundësinë për të mësuar aftësi të reja, për të marrë pjesë në shoqëri dhe për të ushtruar të drejtat qytetare.
Edukimi dhe shkrim-leximi
Shkrim-leximi është një nga themelet e edukimit. Por sot, të jesh i/e shkolluar nuk do të thotë vetëm të dish të lexosh dhe të shkruash. Rezultatet e testit PISA tashmë na e kanë dëshmuar këtë.
UNESCO e përkufizon shkrim-leximin si aftësinë për të identifikuar, kuptuar, interpretuar, krijuar dhe komunikuar përmes materialeve të shkruara, ndërsa në epokën digjitale ai lidhet edhe me aftësinë për të përdorur dhe vlerësuar informacionin në mënyrë kritike. Për fëmijët e sotëm, kjo do të thotë të dinë jo vetëm të lexojnë një tekst, por edhe të pyesin: A është ky informacion i besueshëm? Kush e ka krijuar? Çfarë mungon?- si dhe të dijnë ta përkthejnë diturinë e marrë në zgjidhjen e problemeve të jetës së përditshme-pra ta integrojnë atë praktikisht-qëllim ky madhor i marrjes së saj në radhë të parë.
Ruajtja e historisë dhe trashëgimisë
Bibliotekat ndihmojnë në ruajtjen e librave, dokumenteve, gjuhës, tregimeve dhe kujtesës kulturore. Përmes tyre, fëmijët mund të njihen me historinë dhe trashëgiminë e komunitetit të tyre dhe të kuptojnë se dija e sotme është ndërtuar edhe mbi përvojat e brezave të mëparshëm. IFLA i përshkruan bibliotekat si kujdestare të kujtesës së botës, duke ruajtur trashëgiminë dhe duke u mundësuar brezave të tanishëm dhe të ardhshëm ta mësojnë e ta përjetojnë atë.
Fëmijët si trashëgimtarë të dijes
Bibliotekat janë vende ku ruhen dituritë shumëvjeçare të njerëzve nga epoka të ndryshme. Ndërsa pjesëmarrja e fëmijëve në këto hapësira dhe shfletimi i atyre librave i bëjnë ata të ndihen si trashëgimtarë të asaj dijeje dhe, njëkohësisht, përgjegjës për të kërkuar shtigje të reja drejt saj.
Bibliotekat si hapësira frymëzimi
Në biblioteka, fëmijët mund të lexojnë për jetët e njerëzve të ditur, vështirësitë me të cilat janë përballur dhe sukseset që kanë arritur, duke krijuar kështu një tablo më të plotë të realitetit jetësor dhe duke kuptuar se si përvojat e të tjerëve mund t’i ndihmojnë për ta kuptuar më drejt jetën e tyre.
Shembulli i Malala Yousafzait, e cila që në fëmijëri ngriti zërin për të drejtën e vajzave për arsimim dhe vazhdoi të mbrojë me këmbëngulje bindjet e saj edhe përballë vështirësive të mëdha, mund t’u tregojë fëmijëve se mosha nuk është pengesë për të besuar në një ideal dhe për të ndikuar në botën përreth tyre. Historia e saj mund t’i frymëzojë ata të besojnë në fuqinë e dijes, të mbrojnë atë që e konsiderojnë të drejtë dhe të kuptojnë se edhe një zë i vetëm mund të bëhet pjesë e një ndryshimi më të madh.
Bill Gates dhe biblioteka që ushqeu kureshtjen e tij
Një shembull domethënës i ndikimit që hapësirat e dijes mund të kenë te fëmijët është ai i Bill Gates. Duke kujtuar fëmijërinë e tij, babai i tij, William H. Gates Sr., tregonte se Bill kalonte shumë orë në bibliotekën pranë shtëpisë dhe se ishte një lexues i apasionuar që nuk e humbi kurrë dashurinë për librat. Madje, ai shprehej se bibliotekat ndihmuan në “çlirimin e ëndrrave dhe ambicieve” të të birit. (Gates Foundation, 2004). Bill Gates vetë ka treguar se gjatë verës lexonte dhjetëra libra, veçanërisht libra shkencorë, fantastiko-shkencorë dhe biografi, duke u përpjekur të kuptonte se si njerëzit e ndryshëm kishin menduar dhe vepruar. Për të, biblioteka nuk ishte thjesht një vend ku gjendeshin libra, por një hapësirë ku kureshtja mund të merrte drejtim.
Liria e informacionit
Fëmijët kanë nevojë të mësojnë të kërkojnë informacion, të dëgjojnë ide të ndryshme dhe të formojnë gjykime të informuara. Qasja në burime të ndryshme është pjesë e këtij procesi dhe lidhet me të drejtën për të kërkuar, marrë dhe përcjellë informacion.
Komuniteti dhe përkatësia
Biblioteka mund të jetë edhe një hapësirë ku fëmijët ndihen pjesë e një komuniteti. Aktivitetet e leximit, librat dhe takimet me njerëz të tjerë krijojnë mundësi për të mësuar së bashku dhe për të ndërtuar lidhje.
Kuptimi i perspektivave të ndryshme
Një libër mund t’i tregojë fëmijës një jetë që nuk e ka përjetuar vetë. Kur lexon për njerëz, kultura, familje dhe vende të ndryshme, fëmija mund të fillojë të kuptojë se bota nuk shihet gjithmonë nga vetëm një këndvështrim.
Prandaj, bibliotekat nuk janë thjesht vende me libra. Ato janë hapësira të dijes, edukimit, kujtesës, lirisë së informacionit dhe përkatësisë—vende ku fëmijët mund të mësojnë jo vetëm të lexojnë, por edhe të kuptojnë botën.
Prinderimi.com
