Më 13 gusht shënohet Dita Kombëtare e Mëngjarshëve (National Left-Handers Day), një ditë që synon të rrisë ndërgjegjësimin për përvojat e njerëzve që përdorin natyrshëm dorën e majtë dhe për sfidat e vogla që mund të hasin në një botë të projektuar kryesisht për personat mëngjarashë. Për fëmijët, kjo temë merr një rëndësi të veçantë, sidomos kur ata fillojnë të shkruajnë, presin me gërshërë, përdorin mjete shkollore apo mësojnë aftësi të reja.
Të qenit majtak nuk është një problem që duhet korrigjuar. Preferenca për njërën dorë është një ndryshim natyror mes njerëzve dhe nuk përcakton aftësinë e fëmijës për të mësuar apo për të pasur sukses.
Megjithatë, mënyra se si është organizuar mjedisi mund të ndikojë në përvojën e tij. Tavolinat, gërshërët, fletoret me spirale, lapsat apo mjete të tjera shkollore shpesh janë projektuar duke pasur në mendje përdoruesit e dorës së djathtë. Kjo mund të krijojë vështirësi praktike për një fëmijë mëngjarash, veçanërisht gjatë mësimit të shkrimit.
Kur shkrimi bëhet më i vështirë
Një prej sfidave më të zakonshme lidhet me shkrimin. Fëmija që shkruan me dorën e majtë dhe lëviz nga e majta në të djathtë mund ta ketë dorën mbi atë që sapo ka shkruar, duke e bërë më të vështirë shikimin e fjalëve dhe duke shkaktuar njollosje të bojës. Studimet mbi fëmijët mëngjarashë kanë analizuar pikërisht mënyrën se si ata përshtatin pozicionin e dorës dhe trupit gjatë shkrimit.
Kjo nuk do të thotë se prindi duhet ta mësojë fëmijën të shkruajë me dorën e djathtë. Përkundrazi, duhet t’i jepet mundësia të zhvillojë teknikën që i përshtatet atij.
Prindërit mund të ndihmojnë duke:
- zgjedhur gërshërë të përshtatshme për mëngjarashë;
- provuar lapsa ose stilolapsa që thahen shpejt;
- vendosur fletën në një kënd të rehatshëm për fëmijën;
- lejuar fëmijën të gjejë pozicionin e dorës që i mundëson të shkruajë pa dhimbje apo tension;
- biseduar me mësuesin nëse ndonjë pajisje ose organizim i klasës po e vështirëson punën e tij.
Hulumtimet mbi mjediset shkollore kanë treguar se mënyra se si organizohen materialet dhe mjetet mund të ndikojë në zhvillimin e shkrimit dhe në sigurinë e fëmijës gjatë të mësuarit.
Mos e ktheni dorën e majtë në “problem”
Ndonjëherë një fëmijë mund të dëgjojë pyetje si: “Pse nuk shkruan si të tjerët?” ose “A nuk do të ishte më lehtë me dorën e djathtë?” Edhe kur thuhen pa qëllim të keq, këto komente mund ta bëjnë fëmijën të mendojë se mënyra e tij natyrore është e gabuar. Prandaj, mesazhi i prindit duhet të jetë i thjeshtë: “Kjo është mënyra jote. Le të gjejmë mënyrën më të mirë për ta bërë.”
Dita e Mëngjarashëve është, në fund të fundit, një kujtesë për të mos i kërkuar fëmijëve të përshtaten gjithmonë me botën. Ndonjëherë, është bota ajo që duhet të bëhet pak më e përshtatshme për ta.
Fakte interesante për mëngjarashët
- Rreth 10% e njerëzve janë mëngjarashë. Afërsisht 90% e popullsisë preferon dorën e djathtë, ndërsa rreth 10% të majtën. Përqindja mund të ndryshojë disi sipas popullatës dhe mënyrës se si matet mëngjarashësia.
- Mëngjarashësia nuk është “zgjedhje” e fëmijës. Preferenca për njërën dorë zhvillohet shumë herët gjatë jetës dhe shenja të saj janë vërejtur edhe gjatë zhvillimit para lindjes.
- Gjenet kanë rol, por nuk ekziston një “gjen i mëngjarashësisë”. Studimet tregojnë se mëngjarashësia është një tipar kompleks, i ndikuar nga shumë faktorë gjenetikë dhe mjedisorë. Një studim shumë i madh gjenomik identifikoi dhjetëra variante gjenetike të lidhura me preferencën e dorës.
- Mëngjarashësia lidhet me asimetrinë e trurit. Kontrolli motorik i dorës lidhet kryesisht me hemisferën e kundërt të trurit. Megjithatë, kjo nuk do të thotë se të gjithë mëngjarashët kanë një “tru të djathtë dominues” ose se janë domosdoshmërisht më kreativë.
- Mëngjarashët nuk janë automatikisht më kreativë apo më inteligjentë. Ky është një nga mitet më të përhapura. Kërkimet nuk mbështesin një rregull të thjeshtë sipas të cilit dora e preferuar përcakton inteligjencën, kreativitetin apo talentin e një fëmije.
- Dora e preferuar mund të shfaqet shumë herët. Studimet kanë vërejtur asimetri në lëvizjet e duarve që në fazat e hershme të zhvillimit fetal, ndërsa preferenca bëhet më e qëndrueshme gjatë fëmijërisë së hershme.
Prinderimi.com
