Një ambient i bukur, lodra moderne dhe hapësira të dekoruara nuk janë domosdoshmërisht tregues të cilësisë së edukimit parashkollor. Studimet ndërkombëtare tregojnë se marrëdhëniet, ndërveprimet dhe përvojat e përditshme të fëmijëve kanë rëndësi thelbësore për zhvillimin e tyre.
Me rastin e Ditës Botërore të Cilësisë (World Quality Day), vëmendja drejtohet te një pyetje e rëndësishme për prindërit: Çfarë duhet të kërkojmë kur zgjedhim një kopsht për fëmijën tonë? Në Kosovë, ku institucionet parashkollore ndryshojnë për nga infrastruktura, organizimi dhe praktikat edukative, vlerësimi i cilësisë kërkon më shumë sesa një vizitë në ambientet e institucionit.
Çfarë nënkupton cilësia në edukimin parashkollor?
Hulumtimet ndërkombëtare dallojnë dy dimensione kryesore të cilësisë: cilësinë strukturore dhe cilësinë e proceseve.
Cilësia strukturore përfshin raportin edukator–fëmijë, madhësinë e grupeve, kualifikimet e stafit, sigurinë, higjienën dhe kushtet fizike.
Cilësia e proceseve lidhet me mënyrën se si edukatorët komunikojnë me fëmijët, i mbështesin emocionalisht, organizojnë aktivitetet dhe nxisin të nxënit.
Sipas raportit të OECD-së Engaging Young Children (2018), cilësia e ndërveprimeve të përditshme është një element i rëndësishëm i edukimit dhe kujdesit në fëmijërinë e hershme.
Çfarë tregojnë studimet shkencore?
Një nga hulumtimet më të njohura është studimi afatgjatë i Institutit Kombëtar Amerikan për Shëndetin e Fëmijëve dhe Zhvillimin Njerëzor (NICHD). Në një studim të publikuar në revistën Child Development (2000), studiuesit analizuan marrëdhënien ndërmjet cilësisë së kujdesit dhe zhvillimit gjuhësor e njohës të fëmijëve në moshat 15, 24 dhe 36 muaj.
Rezultatet treguan se kujdesi me cilësi më të lartë lidhej me rezultate më të mira në zhvillimin gjuhësor dhe njohës, edhe pasi u morën parasysh disa karakteristika familjare. Megjithatë, lidhjet e vërejtura ishin përgjithësisht modeste dhe nuk dëshmojnë vetvetiu marrëdhënie shkak-pasojë.
Një tjetër studim i NICHD (1999), i publikuar në American Journal of Public Health, analizoi standardet e cilësisë në institucionet e kujdesit për fëmijët.
Studiuesit zbuluan se fëmijët që ndiqnin institucione të cilat përmbushnin më shumë standarde për madhësinë e grupeve, raportin edukator–fëmijë dhe përgatitjen profesionale të stafit kishin rezultate më të mira në disa tregues të përgatitjes për shkollë dhe zhvillimit gjuhësor, si dhe më pak probleme të sjelljes.
Këto gjetje sugjerojnë se kushtet organizative dhe cilësia e përvojave edukative duhet të vlerësohen së bashku.
Marrëdhëniet kanë më shumë rëndësi sesa dekorimi
Një edukator që dëgjon me vëmendje, u përgjigjet pyetjeve dhe i ndihmon fëmijët të menaxhojnë emocionet krijon kushte të rëndësishme për zhvillimin dhe të nxënit. Fëmijët kanë nevojë të ndihen të sigurt për të eksploruar, për të bërë gabime dhe për të kërkuar ndihmë.
Prindërit mund të vëzhgojnë nëse edukatorët komunikojnë me respekt, i përfshijnë të gjithë fëmijët dhe përdorin metoda pozitive për menaxhimin e sjelljes.
A është loja tregues i cilësisë?
Sipas Shoqatës Kombëtare Amerikane për Edukimin e Fëmijëve të Vegjël (NAEYC), praktikat edukative të përshtatshme me zhvillimin e fëmijës përfshijnë lojën, eksplorimin dhe ndërveprimet kuptimplota. Një kopsht cilësor nuk e mat përparimin vetëm përmes fletëve të punës, mësimit të shkronjave apo numërimit.
Aktivitetet me tregime, ndërtim, muzikë, lëvizje dhe lojë simbolike krijojnë mundësi për zhvillimin gjuhësor, social, emocional dhe njohës. Loja e lirë dhe aktivitetet e udhëhequra nga edukatori mund të plotësojnë njëra-tjetrën, duke respektuar interesat dhe nevojat individuale të fëmijëve.
Siguria dhe gjithëpërfshirja janë pjesë e cilësisë
Cilësia përfshin gjithashtu higjienën, ushqyerjen e përshtatshme, procedurat e sigurisë dhe respektimin e dallimeve individuale. Fëmijët me aftësi të kufizuara ose nevoja të tjera mbështetëse duhet të kenë mundësi të marrin pjesë në aktivitetet e përditshme, me përshtatjet e nevojshme.
Po aq e rëndësishme është mënyra se si institucioni bashkëpunon me familjet dhe i informon ato për zhvillimin e fëmijëve.
Pesë pyetje që prindërit duhet t’i bëjnë para regjistrimit
Për të vlerësuar cilësinë e një kopshti, prindërit mund të pyesin:
1. Sa fëmijë janë në grup dhe sa edukatorë kujdesen për ta? Raporti edukator–fëmijë ndikon në mundësitë për vëmendje individuale.
2. Si menaxhohen konfliktet dhe emocionet e vështira? Kërkoni shembuj konkretë të mbështetjes emocionale dhe disiplinës pozitive.
3. Sa kohë u kushtohet lojës së lirë dhe aktiviteteve jashtë? Fëmijët kanë nevojë për lëvizje, eksplorim dhe ndërveprim.
4. Si përshtaten aktivitetet për fëmijët me nevoja të ndryshme? Gjithëpërfshirja duhet të jetë pjesë e praktikës së përditshme.
5. Si informohen prindërit për zhvillimin dhe mirëqenien e fëmijës? Komunikimi duhet të përfshijë jo vetëm ushqimin dhe sjelljen, por edhe përparimin dhe përvojat emocionale.
Çfarë duhet të ndryshojë në mënyrën se si e vlerësojmë cilësinë?
Për prindërit në Kosovë, një pyetje e rëndësishme nuk është vetëm nëse kopshti ka ambiente moderne, por edhe çfarë përjeton fëmija gjatë ditës. A dëgjohet kur ka një shqetësim? A inkurajohet të bëjë pyetje? A ka mundësi të luajë dhe të eksplorojë? A respektohet ritmi i tij individual?
Këta tregues mund të ndihmojnë familjet të kuptojnë më mirë cilësinë e përvojës edukative. Mesazhi kryesor është se një kopsht cilësor nuk është domosdoshmërisht ai që duket më modern, por ai që ofron siguri, marrëdhënie mbështetëse dhe mundësi të përshtatshme për zhvillimin e çdo fëmije.
Cilësia e edukimit parashkollor nuk duhet të mbetet vetëm një premtim në broshurat e institucioneve. Ajo duhet të jetë e dukshme në përvojën e përditshme të fëmijëve.
Prinderimi.com
