Kur tema e kalimit në jetën si nënë e re shfaqet gjatë seancave të Lauren Mahoney, PsyD, ajo thotë se prindërit shpesh nuk dinë si ta emërtojnë atë që po përjetojnë. Në vend të kësaj, biseda zakonisht fillon me një nënë që thotë diçka si: “Ndihem ndryshe” ose “Nuk e kuptoj pse kjo periudhë po më duket kaq e vështirë”, shpjegon Mahoney, psikologe në Authentically Living Psychological Services.
Unë i bëj asaj disa pyetje dhe ajo që del në pah nuk ka të bëjë vetëm me foshnjën. Ka të bëjë me të. Ka të bëjë me mënyrën se si ditët e saj tani ndihen ndryshe. Ka të bëjë me mënyrën se si ka ndryshuar ndjenja e saj për veten. Pikërisht atëherë unë e prezantoj fjalën matrescence.
Termi Matrescence u krijua fillimisht nga Dana Raphael në vitet 1970 për të përshkruar kalimin drejt mëmësisë.
“Përpiqem t’ua shpjegoj klienteve të mia në një mënyrë më konkrete. U them: ‘Kjo nuk ka të bëjë vetëm me të pasurit e një fëmije. Ka të bëjë me shndërrimin në diçka të re, duke ruajtur ende atë që ke qenë më parë. Ky nuk është një tranzicion i lehtë.’” Ajo tregon se këtë koncept e ka sjellë edhe në klasën e saj në CUNY dhe nënat e reja në klasë shpesh ndalojnë dhe thonë:
“Pikërisht kjo është. Pikërisht kështu jam ndier, por nuk dija si ta përshkruaja.”
Sipas aplikacionit të rrjeteve sociale dhe komunitetit për nëna Peanut, kërkimet në Google për termin matrescence janë rritur me 5000%, duke bërë që fjala të përfshihet në Dictionary.com dhe të marrë më shumë se 10,000 nënshkrime për një peticion për ta shtuar atë në fjalorin Merriam-Webster.
Nëse jeni një nënë e re dhe ndjeni se trupi dhe mendja juaj po kalojnë një periudhë të vështirë ndryshimi, të cilën e keni të vështirë ta shpjegoni, mund të jeni duke përjetuar matrescence. Ja çfarë thonë ekspertët për kuptimin e këtij termi, si ndikon ai tek nënat e reja dhe çfarë mund të bëni për ta përqafuar këtë fazë të re të jetës.
Nga erdhi termi “matrescence”?
Sipas Lucy Jones, autore e librit Matrescence: On the Metamorphosis of Pregnancy, Childbirth and Motherhood, ky term nënkupton thjesht procesin e shndërrimit në nënë. Ajo shpjegon se Raphael e përshkroi këtë etapë të rëndësishme të jetës duke vënë në dukje: Ndryshimet që ndodhin në gjendjen fizike të një gruaje, në statusin e saj brenda grupit shoqëror, në jetën e saj emocionale, në aktivitetet e përditshme, në identitetin e saj dhe në marrëdhëniet me të gjithë njerëzit përreth saj.Të bëhesh nënë është një fazë shumë e rëndësishme e zhvillimit në jetën e një personi, thotë Jones.
Në aspektin kulturor, në shoqëritë euro-amerikane fokusi vendoset te foshnja. Por kjo është një përvojë jashtëzakonisht e madhe edhe për nënën – fizikisht, mendërisht, psikologjikisht, neurobiologjikisht, shoqërisht, ekzistencialisht dhe politikisht. Ajo shton se shkencëtarët që kanë studiuar trurin e nënave kanë treguar se sa dramatik është ky transformim – aq sa mund të krahasohet me adoleshencën.
Shtatzënia sjell ndryshime të theksuara dhe të qëndrueshme në strukturën e trurit. Ne e kemi kuptuar këtë vetëm në vitin 2016. Kjo fushë e re zbulimi mund të ketë ndikime të mëdha në shëndet dhe mirëqenie. Të gjithë e dinë se adoleshenca është një tranzicion i madh, por përvoja e matrescence deri tani është nënvlerësuar dhe neglizhuar, me pasoja serioze.
Jones thotë se shkenca po na tregon atë që shumë kultura në botë e kanë kuptuar prej kohësh – të bëhesh nënë sjell ndryshime të mëdha në mënyrën se si një person e sheh veten, identitetin dhe botën emocionale, përveç ndryshimeve fizike që tashmë njihen. E kombinuar me rritjen e problemeve të shëndetit mendor tek nënat, kjo tregon se si shoqëri kemi harruar rëndësinë e këtij tranzicioni dhe po neglizhojmë mbështetjen, kujdesin dhe njohjen e nënave të reja, qoftë përmes traditave kulturore, mbështetjes sociale, kujdesit të duhur shëndetësor apo lirisë për të shprehur përvojat e tyre.
Pse ky term është bërë më i njohur kohët e fundit?
Sipas Mahoney, gratë sot po flasin më hapur për përvojat e tyre të brendshme të mëmësisë. Megjithatë, në të njëjtën kohë, ato përballen me një sasi të madhe përmbajtjesh në internet që krijojnë ide të ngurta se si duhet të duket mëmësia.
Kam pasur një paciente që ishte disa muaj pas lindjes dhe më tregonte se ndihej sikur po dështonte në diçka që të gjithë të tjerët dukej se po e bënin me sukses. Ajo po i menaxhonte të gjitha. Foshnja e saj ishte e shëndetshme, ajo po përmbushte të gjitha përgjegjësitë, por ndihej e shpërndarë dhe e shkëputur emocionalisht.
Kur e analizuan më thellë situatën, zbuluan se ajo po e krahasonte jetën e saj të përditshme me atë që shihte në rrjetet sociale. Ajo ndiente se nuk po ia dilte aq mirë, sepse gjithçka në rrjetet sociale dukej aq perfekte dhe e organizuar. Problemi është se mëmësia shpesh përvetësohet nga njerëz me interesa të ndryshme – qofshin politike, financiare apo për të fituar ndikim shoqëror.
Dhe ajo që gratë mendojnë është: ‘Duhet të ketë diçka që nuk shkon me mua.’ Ato mendojnë: ‘Doja të kisha një fëmijë. Mendova se do të ndihesha mirë. Mendova se do të isha e lumtur. Mendova se do të ndihesha e qetë dhe e sigurt, por nuk po ndihem kështu fare. Para se të ekzistonte një term si matrescence, kjo bisedë shpesh mund të përfundonte me idenë se nëse gjërat nuk dukeshin natyrale, ndoshta gruaja kishte nevojë për ilaçe ose terapi.
Por Mahoney thotë se asnjëra prej këtyre nuk e përshkruan plotësisht përvojën, sepse nëna po kalon një transformim të madh të identitetit, i cili kërkon kohë për t’u përpunuar dhe pranuar. “Të kesh një fjalë për këtë ndryshon mënyrën se si gratë flasin për nevojat e tyre,” thotë Mahoney. “Në vend që të thonë: ‘Jam e mbingarkuar’, ato mund të thonë: ‘Jam ende duke u përshtatur’… dhe kjo bën një ndryshim të madh.”
Pse kemi nevojë për një term që përshkruan transformimin drejt mëmësisë?
Të kesh një fjalë si matrescence ndihmon në uljen e presionit që gratë të përshtaten menjëherë me mëmësinë, thotë Mahoney. Ky proces është një pjesë normale dhe e zakonshme e të bërit prind, jo një shenjë se dikush nuk është një nënë e mirë.
Ka shumë presion mbi gratë që të ndihen të stabilizuara, sikur gjithçka duhet të vendoset menjëherë në vendin e vet. Dhe pastaj ato mendojnë se po bëjnë diçka gabim sepse kjo nuk po ndodh. Kur ato e kuptojnë konceptin e matrescence, mund të shohin pse kalimi drejt mëmësisë dhe ndryshimi i identitetit të tyre nuk është gjithmonë aq i lehtë sa u është bërë të besojnë.
Ato mund të kuptojnë pse ndonjëherë nuk ndihen menjëherë të lidhura me fëmijën e tyre ose pse kanë pasiguri për veten. Nuk është gjithmonë e lehtë ta dallosh këtë gjatë kohës që po e përjeton. Janë shenjat e vogla: ndjenja sikur po kalon ditën, por nuk je vërtet pjesë e saj. Sikur nuk je plotësisht e pranishme. Të kesh më pak hapësirë mendore se më parë. Të vësh në dyshim vendime që dikur i merrje lehtësisht.
Në fakt, nuk është e pazakontë që gratë të përjetojnë emocione kontradiktore rreth mëmësisë, si dashuria dhe pikëllimi, përmbushja dhe humbja, besimi dhe dyshimi, thotë Ariadna Forray, MD, drejtoreshë e Qendrës për Mirëqenien e Grave dhe Nënave në Shkollën e Mjekësisë të Universitetit Yale dhe profesoreshë e asociuar e psikiatrisë.
Pa gjuhën dhe njohjen e këtyre ndjenjave, ato mund të interpretohen si dështim, në vend që të shihen si pjesë natyrale e ndryshimit,” thotë Dr. Forray. “Emërtimi dhe pranimi i kësaj ndërlikueshmërie ndihmon në uljen e turpit dhe fajit, të cilat mund të ndikojnë negativisht në shëndetin mendor të një gruaje, dhe i bëjnë gratë të ndihen më pak vetëm në përvojën e tyre.
Si po e ndryshon ky term peizazhin kulturor për nënat
Nënat shpesh marrin kujdes shëndetësor dhe mbështetje sociale të pamjaftueshme gjatë një periudhe kur janë veçanërisht të cenueshme, thotë Jones.“Statistikat për shëndetin mendor të nënave tregojnë qartë se ekziston një problem me mënyrën se si shoqëria i trajton dhe i vlerëson nënat dhe kujdestarët. Termi matrescence ofron një kornizë të re për të kuptuar dhe menduar rreth kësaj periudhe.”
Sipas Jones, një pjesë e madhe e kulturës dhe historisë perëndimore na ka mësuar se mëmësia është diçka e mërzitshme, rutinë, jo shumë e rëndësishme dhe se rritja e fëmijëve është një punë që nuk kërkon aftësi të veçanta. Ky është një rrëfim që shumë prindër modernë e kanë refuzuar, duke e zëvendësuar me realitetin se mëmësia është punë e vështirë, shpesh e lodhshme dhe jo gjithmonë e vlerësuar.
“Matrescence përmban emocione të forta, frikë, ndryshime të thella, përplasje me veten, fuqi, konflikte dhe sfida. Por ajo është gjithashtu një mundësi për të mësuar, për të ndalur, për të luajtur, për rritje personale dhe për të zbuluar mundësi të reja.” Në fund të fundit, matrescence i paraqet këto përvoja si një proces normal zhvillimor nëpër të cilin kalojnë prindërit pas ardhjes së një fëmije, dhe jo si një vështirësi personale tabu që duhet fshehur apo mbajtur sekret, thotë Dr. Forray.
Ky validim dhe normalizim ndihmon që mëmësia të largohet nga idealet joreale dhe të kalojë drejt një qasjeje më mbështetëse. Kjo, nga ana tjetër, krijon hapësirë për ndryshime personale dhe shoqërore.Ajo shpjegon se kur gratë arrijnë të kuptojnë dhe të emërtojnë atë që po përjetojnë, ato kanë më shumë gjasa të shprehin nevojat e tyre dhe të kërkojnë mbështetje. Kjo mbështetje, qoftë nga një profesionist shëndetësor apo nga një familjar i besuar, i ndihmon nënat të kuptojnë se është e mundur të duan shumë mëmësinë dhe njëkohësisht të pranojnë se ajo mund të jetë sfiduese.
Këshilla për ta përqafuar përvojën tuaj të “matrescence”
Mahoney thotë se kur punon me një kliente që ndodhet në këtë fazë, qëllimi i saj nuk është të “rregullojë” një problem. Unë përpiqem t’i ndihmoj ato ta kuptojnë atë që po ndodh, në mënyrë që të mos e marrin si diçka personale apo të mos e fajësojnë veten. Pastaj shohim gjërat konkrete: Ku po ndihen të mbingarkuara? Çfarë pritshmërish po mbajnë mbi vete?
Ndonjëherë, thotë ajo, mund të ndihmojë diçka shumë e thjeshtë, si të gjendet një pjesë e javës ku nëna nuk vendos gjithmonë nevojat e të tjerëve përpara të sajave. Ndonjëherë kjo mund të ndihmojë në stabilizimin e situatës. Ajo thekson gjithashtu rëndësinë e të vëzhguarit se sa ndikim të jashtëm po lejojmë në jetën tonë, veçanërisht nga rrjetet sociale. Ndonjëherë ato mund të ndikojnë shumë në mënyrën se si e vlerësojmë veten, pa e kuptuar fare.
Të zvogëlosh qoftë edhe pak ekspozimin ndaj tyre mund të ndihmojë në ndryshimin e mënyrës se si e përjeton ditën, thotë ajo.
Dr. Forray ofron disa këshilla të tjera për ta përqafuar fazën e matrescence:
- Pranoni se ndjenjat kontradiktore janë normale, jo një shenjë dështimi.
- Lëreni idenë se “duhet t’i dini të gjitha” menjëherë.
- Jepini vetes leje të gaboni, sepse kjo është pjesë e procesit dhe mënyrës se si rritemi.
- Praktikoni vetëdhembshurinë dhe tregohuni më të buta me veten.
- Jini të hapura për biseda të sinqerta me njerëzit përreth jush.
- Mos kini frikë të kërkoni ndihmë.
Përkthim: Prinderimi.com
