Në jetën e përditshme, prindërit dhe të afërmit shpesh përdorin nofka për fëmijët si shprehje dashurie, humori apo afërsie. Një fëmijë mund të quhet “shpirti i mamit”, “engjëlli im”, “vogëlushi” ose me ndonjë emër të veçantë që krijon një ndjenjë ngrohtësie në familje. Por jo të gjitha nofkat kanë të njëjtin ndikim. Disa mund ta forcojnë vetëbesimin e fëmijës, ndërsa të tjerat mund të ndikojnë në mënyrën se si ai e sheh veten.
Fëmijët janë shumë të ndjeshëm ndaj fjalëve që dëgjojnë nga njerëzit më të rëndësishëm në jetën e tyre. Për ta, prindi, gjyshi, mësuesi apo kujdestari janë figura që ndikojnë në ndërtimin e vetëvlerësimit. Kur një fjalë përsëritet vazhdimisht, ajo mund të mos mbetet vetëm një shaka, por të shndërrohet në një bindje që fëmija krijon për veten.
Nofkat pozitive, të cilat shprehin dashuri, përkatësi dhe vlerësim, mund ta bëjnë fëmijën të ndihet i sigurt dhe i pranuar. Një fëmijë që dëgjon fjalë të buta dhe inkurajuese zhvillon më shumë besim në veten e tij dhe në marrëdhënien me prindërit.
Megjithatë, nofkat që lidhen me dobësitë, gabimet apo pamjen fizike të fëmijës mund të kenë pasoja më të thella. Shprehje si “i ngathëti”, “qaramani”, “kokëforti”, “i dobëti”, “i prapti” ose nofka që e bëjnë fëmijën objekt talljeje mund të ndikojnë në vetëbesimin e tij. Edhe kur të rriturit i përdorin me qëllim humori, fëmija mund t’i përjetojë si një përkufizim të karakterit të tij.
Për shembull, një fëmijë që dëgjon shpesh “ti je i turpshëm” mund të fillojë të besojë se nuk është i aftë të komunikojë me të tjerët. Një fëmijë që quhet vazhdimisht “problematik” mund të fillojë ta shohë veten si dikë që sjell vetëm vështirësi. Këto etiketime mund të ndikojnë në sjellje, marrëdhënie dhe zgjedhje edhe më vonë në jetë.
Si mund të përdorin prindërit një gjuhë më të shëndetshme?
1. Zgjidhni nofka që tregojnë dashuri, jo etiketime.
Në vend që ta përkufizoni fëmijën përmes një tipari të vetëm, përdorni fjalë që shprehin afërsinë tuaj: “zemra ime”, “gëzimi im”, “bekimi im”. Fëmija duhet të ndiejë se është i dashur për atë që është, jo vetëm për atë që bën.
2. Mos përdorni nofka që lidhen me pamjen fizike.
Edhe komentet që duken të padëmshme për peshën, gjatësinë apo pamjen mund të ndikojnë në marrëdhënien që fëmija krijon me trupin e tij.
3. Ndani sjelljen nga identiteti i fëmijës.
Në vend të “je i keq”, thoni: “Kjo sjellje nuk ishte e mirë”. Fëmija duhet të kuptojë se mund të ndryshojë një veprim, pa menduar se është vetë “i gabuar”.
4. Pyeteni fëmijën si ndihet për nofkën që i përdorni.
Ndonjëherë një nofkë që të rriturit e shohin si argëtuese mund të mos pëlqehet nga fëmija. Respektimi i ndjenjave të tij është pjesë e edukimit.
5. Korrigjoni edhe të tjerët me dashamirësi.
Nëse familjarët ose shokët përdorin nofka që e ulin fëmijën, prindi mund të ndërhyjë duke shpjeguar se dëshiron që fëmija të trajtohet me respekt.
6. Përdorni fjalë që ndërtojnë karakterin.
Në vend të etiketave, përforconi cilësitë që dëshironi të zhvillojë fëmija: “Je shumë i përkushtuar”, “Më pëlqen përpjekja jote”, “Ke treguar durim dhe kujdes”.
Në fund, një nofkë është më shumë se një fjalë. Ajo mund të bëhet një kujtim i ngrohtë i fëmijërisë ose një zë kritik që fëmija e bart me vete. Prandaj, le të zgjedhim fjalë që i ndihmojnë fëmijët të rriten me dashuri, dinjitet dhe besim në veten e tyre.
Sepse fjalët që fëmijët dëgjojnë më shpesh nga ne, shpesh bëhen fjalët me të cilat ata flasin me veten.
