Shumë prindër i lidhin rregullat me kufizimin e lirisë së fëmijës. Në të vërtetë, rregullat i ndihmojnë fëmijët të ndihen të sigurt, të kuptojnë çfarë pritet prej tyre dhe të zhvillojnë vetëdisiplinën. Një fëmijë që rritet me kufij të qartë nuk mëson vetëm t’u bindet rregullave, por edhe të marrë vendime të përgjegjshme kur nuk ka një të rritur pranë.
Megjithatë, respektimi i rregullave nuk ndodh brenda natës. Ai ndërtohet çdo ditë, përmes durimit, shembullit dhe përsëritjes.
Filloni nga shtëpia
Familja është vendi ku fëmijët mësojnë rregullat e para të jetës. Veprime të thjeshta si përshëndetja, sistemimi i lodrave, larja e duarve para ngrënies apo respektimi i orarit të gjumit krijojnë ndjenjën e përgjegjësisë.
Këshillë: Vendosni pak rregulla, por zbatoni ato në mënyrë të vazhdueshme. Katër ose pesë rregulla të qarta janë më të dobishme sesa një listë e gjatë që askush nuk e ndjek.
Shpjegoni arsyen pas çdo rregulli
Fëmijët bashkëpunojnë më mirë kur kuptojnë pse ekziston një rregull.
Në vend që të thoni:
“Mos vrapo në rrugë!”
Provoni:
“Dua të jesh i sigurt. Makinat mund të mos të shohin në kohë.”
Kur fëmija kupton se rregulli e mbron dhe nuk është thjesht një ndalim, ai ka më shumë gjasa ta respektojë.
Shkolla është vendi ku mësohet respekti për komunitetin
Në shkollë, fëmijët kuptojnë se nuk janë vetëm. Të presësh radhën, të dëgjosh mësuesin, të mos ndërpresësh shokët dhe të kujdesesh për materialet e klasës janë aftësi sociale që do t’i shoqërojnë gjatë gjithë jetës.
Nëse një fëmijë e respekton rregullin vetëm nga frika e ndëshkimit, ai nuk e ka kuptuar ende vlerën e tij. Synimi ynë duhet të jetë që ai ta respektojë sepse e di se kjo ndihmon të gjithë.
Edukimi në trafik fillon shumë përpara se fëmija të ecë vetëm
Në Kosovë shohim shpesh fëmijë që kalojnë rrugën pa kujdes ose nuk përdorin rripin e sigurimit në makinë. Këto zakone nuk ndryshojnë me moshën; ato ndërtohen që në fëmijëri.
Praktikoni së bashku:
- ndaluni para vendkalimit për këmbësorë;
- shikoni majtas dhe djathtas;
- prisni dritën e gjelbër;
- vendosni gjithmonë rripin e sigurimit, edhe për rrugë të shkurtra.
Fëmija do ta bëjë këtë natyrshëm nëse ju sheh ta bëni çdo ditë.
Mësojini rregullat edhe në vende publike
Vizitat në park, bibliotekë, market apo restorant janë mundësi të mira për të mësuar sjelljen në komunitet.
Mund ta pyesni para se të hyni:
“Çfarë rregullash duhet të respektojmë këtu?”
Kjo e përfshin fëmijën në proces dhe e ndihmon të mendojë, jo vetëm të bindet.
Lavdëroni sjelljen e mirë
Shpesh ne si prindër vëmë re vetëm gabimet. Por kur fëmija pret radhën, flet me mirësjellje, ose ndjek një rregull pa ia kujtuar askush, atëherë duhet ta vlerësoni këtë.
Një fjali e thjeshtë si:
“Më pëlqeu mënyra si prite radhën sot.”
mund të ketë më shumë ndikim sesa shumë qortime.
Synimi nuk është bindja, por vetëdisiplina
Fëmija nuk do të ketë gjithmonë pranë prindin apo mësuesin për t’i kujtuar çfarë duhet të bëjë. Qëllimi ynë është ta ndihmojmë të zhvillojë një busull të brendshme që e udhëheq drejt zgjedhjeve të mira.
Kur fëmijët kuptojnë se rregullat ekzistojnë për të mbrojtur, për të respektuar të tjerët dhe për ta bërë jetën në komunitet më të mirë, ata nuk i shohin më si kufizim, por si një pjesë të natyrshme të rritjes së tyre.
