Kur fëmija juaj është në mes të një shpërthimi emocional, logjika dhe ligjëratat nuk funksionojnë.
Kam studiuar më shumë se 200 fëmijë dhe kam punuar me qindra familje, dhe një gjë është e qartë: shpërthimet emocionale nuk lidhen thjesht me mosbindjen. Kërkimet tregojnë se gjatë një gjendjeje të mbingarkesës emocionale, korteksi prefrontal i fëmijës – pjesa e trurit përgjegjëse për arsyetimin dhe gjuhën – funksionon përkohësisht në mënyrë më pak efektive. Prandaj, shprehje si “Përdor fjalët” mund të mos japin rezultat kur fëmija është duke bërtitur.
Në atë moment, ajo që i nevojitet është lidhja emocionale. Këto shtatë fraza mund ta ndihmojnë sistemin nervor të fëmijës të qetësohet, t’i rikthehet ndjenja e sigurisë dhe të mësojë gradualisht rregullimin e emocioneve – një aftësi themelore për zhvillimin e qëndrueshmërisë emocionale.
1. Mos thoni asgjë
Kur fëmija është në mes të një shpërthimi emocional, instinkti juaj mund të jetë ta ndaloni sa më shpejt. Dëshironi që të pushojë së bërtituri, të ndalen lotët dhe kaosi të përfundojë. Prandaj filloni të flisni: “Qetësohu”, “Përdor fjalët”, “Më trego çfarë ke”.
Por shpesh, mënyra më e shpejtë për ta ndihmuar fëmijën të qetësohet është heshtja. Kur trupi i fëmijës është në gjendje të fortë shqetësimi, çdo fjalë shtesë mund ta mbingarkojë edhe më shumë. Pjesa e trurit që merret me të menduarit nuk është në gjendjen më të mirë për të përpunuar këshilla.
Uluni pranë tij. Qëndroni të qetë. Vetë prania juaj mund të përcjellë një mesazh të rëndësishëm: “Je i sigurt dhe unë mund ta përballoj këtë situatë.” Kur frymëmarrja ngadalësohet dhe intensiteti i emocionit bie, atëherë fjalët tuaja mund të dëgjohen më mirë.
2. “Jam këtu pranë teje.”
Kjo frazë e shkurtër mund të jetë një pikë mbështetjeje për fëmijën. Nuk po largoheni, nuk po e kërcënoni me pasoja dhe nuk po përpiqeni ta bindni me forcë. Po i tregoni se jeni aty.
Një shpërthim emocional mund të shoqërohet me një frikë të thellë: “A më duan ende kur nuk arrij ta kontrolloj veten?” Prania juaj e qetë i përgjigjet kësaj pyetjeje pa pasur nevojë për shumë fjalë. Lidhja emocionale mund ta qetësojë reagimin ndaj stresit më shpejt se korrigjimi. Siguria emocionale ndihmon që alarmi i trupit të ulet.
3. “Kjo ndjenjë është vërtet shumë e madhe, apo jo?”
Në vend që t’i minimizoni emocionet e fëmijës ose të përpiqeni ta kaloni me nxitim situatën, kjo frazë pranon se sa e fortë është ndjenja që ai po përjeton. Ajo e ndihmon fëmijën të vërejë se çfarë po ndodh brenda tij, në vend që thjesht të pushtohet nga emocioni.
Validimi i ndjenjave mund të aktivizojë mekanizmat që ndihmojnë në qetësimin e trurit. Kur fëmijët ndihen të kuptuar dhe të parë, trupi i tyre fillon të çlirojë tensionin. Ky është një nga hapat e parë drejt vetëdijes emocionale.
4. “Është në rregull të zemërohesh. Nuk është në rregull të godasësh.”
Prindërit shpesh lëkunden mes të qenit tepër lejues dhe tepër të ashpër. Kjo frazë ndihmon në gjetjen e ekuilibrit. Ajo e ndan ndjenjën nga sjellja: ju e pranoni emocionin e fëmijës, ndërsa njëkohësisht vendosni një kufi të qartë për sjelljen.
Kufijtë e qëndrueshëm, të shoqëruar me pranimin e emocioneve, ndihmojnë në zhvillimin e kontrollit të impulseve – një bazë e rëndësishme për vetëdisiplinën.
5. “Le të bëjmë një pushim së bashku.”
Ndonjëherë, një “time-in”, pra qëndrimi pranë fëmijës për ta ndihmuar të qetësohet, mund të funksionojë më mirë se “time-out”-i, ku fëmija izolohet për një periudhë.
Kjo frazë e mëson fëmijën të rregullojë emocionet bashkë me ju. Ftojeni të ulet, të marrë frymë ose thjesht të qëndrojë i qetë derisa vala e emocionit të kalojë. Prania e prindit mund ta rikthejë ndjenjën e sigurisë më shpejt sesa izolimi. Kur fëmijët janë emocionalisht të çrregulluar, ata kanë nevojë që sistemi juaj nervor t’i ndihmojë të qetësojnë të tyren. Qetësia juaj mund të ndikojë edhe te qetësia e fëmijës.
6. “E shoh sa shumë e dëshiroje këtë.”
Kjo frazë ndihmon në njohjen e emocionit që qëndron pas sjelljes së fëmijës: zhgënjimit, frustrimit ose dëshirës së madhe për diçka.
Kur fëmijët ndihen të parë dhe të kuptuar, ata nuk kanë nevojë të vazhdojnë të bërtasin për të provuar se ndjenjat e tyre janë të vërteta.
Validimi i emocioneve mund të ulë reagimin e trurit ndaj kërcënimit. Kur fëmija ndihet i kuptuar, sistemi i tij nervor fillon gradualisht të qetësohet – dhe shpërthimi emocional mund të përfundojë natyrshëm, pa ndëshkime apo ryshfete.
7. “Mund të jesh i zemëruar. Unë prapë të dua.”
Siguria dhe dashuria e pakushtëzuar janë ndër gjërat më të rëndësishme që i nevojiten një fëmije. Shpërthimet emocionale shpesh shoqërohen me një pyetje të pathënë: “A do të më duan ende kur jam i vështirë për t’u përballuar?”
Kjo frazë i jep fëmijës një përgjigje të qartë dhe ndihmon në ndërtimin e sigurisë emocionale. Ajo mund të ndihmojë gjithashtu në ndryshimin e mënyrës se si fëmija e përjeton turpin dhe fajin.
Fëmijët mësojnë se dashuria nuk tërhiqet sepse janë të zemëruar, bëjnë gabime ose nuk arrijnë t’i kontrollojnë gjithmonë emocionet e tyre. Dhe pikërisht këtu fillon të ndërtohet vetëvlerësimi.
