Si prindër, të gjithë dëshirojmë më të mirën për fëmijët tanë, duke u siguruar që ata të kenë një jetë të shëndetshme dhe të lumtur. Megjithatë, sfidat e sotme të stilit të jetesës e bëjnë këtë qëllim më të ndërlikuar se kurrë.
Kur një fëmijë përballet me mbipeshën ose obezitetin, shpeshherë dëgjojmë mesazhe të thjeshta dhe të gabuara si “ha më pak dhe lëviz më shumë”. Por, siç shpjegon psikologia Eileen Chaves, PhD, MSc, një eksperte e specializuar në këtë fushë, realiteti është shumë më i ndërlikuar. Ajo thekson se këshillat e saj, të ndara përmes një ekipi multidisiplinar, ofrojnë një qasje të re dhe të vlefshme për të mbështetur fëmijët në rrugëtimin e tyre drejt shëndetit. Kjo qasje, e bazuar në një kuptim të thellë të faktorëve që ndikojnë tek shëndeti, synon të ndërtojë një themel të fortë për mirëqenien afatgjatë të fëmijëve tanë.
Humbja e peshës është shumë më komplekse se sa duket
Psikologia Chaves thekson se humbja e peshës nuk është vetëm një çështje e thjeshtë matjet me ushqimin dhe aktivitetin fizik. Eksperienca e saj me pacientët në klinikat e Denverit i tregoi asaj se shumë familje me të cilat punonte nuk kishin mundësi të blinin ushqime të freskëta për shkak të barrierave socio-ekonomike, duke i detyruar të mbështeteshin në ushqime të përpunuara dhe të pashëndetshme.
Kjo qasje e thelluar e shtyu atë të kuptonte se mesazhet e thjeshta si “ha më pak dhe lëviz më shumë” anashkalojnë pengesat sistemike që ndikojnë në sjelljen e një fëmije. Për Chaves, thelbi i ndryshimit qëndron në mbështetjen e fëmijëve dhe familjeve të tyre për të adresuar këto sfida dhe për të gjetur mënyra të qëndrueshme për përmirësimin e shëndetit. Kjo njohuri thelbësore formon bazën e kujdesit multidisiplinar që ajo ofron.
“Humbja e peshës është shumë më komplekse nga sa na tregon shoqëria.” Eileen Chaves
Roli i ekipit multidisiplinar dhe qasja e re
Kujdesi multidisiplinar që përfshin psikologët, dietologët, fizioterapistët dhe punonjësit social është standardi i artë në mjekësinë e obezitetit pediatrik, i cili rekomandon ndërhyrje intensive të sjelljes dhe të bazuara te familja. Ky ekip punon së bashku për të ndihmuar fëmijët të përmbushin qëllimet e tyre shëndetësore në mënyra të ndryshme. Ata punojnë në një hapësirë të përbashkët dhe komunikojnë vazhdimisht për të mbështetur sa më mirë pacientët dhe familjet.
Një studim i botuar në Frontiers in Endocrinology në vitin 2024 konfirmon se një qasje multidisiplinare është më efektive në menaxhimin e obezitetit pediatrik se sa ndërhyrjet me një profesionist të vetëm. Ky model i kujdesit bashkëpunues siguron që të gjitha aspektet e shëndetit të fëmijës të adresohen në mënyrë të integruar.
Strategjitë psikologjike për ndryshim të qëndrueshëm
Strategjia e psikologes Chaves nuk fokusohet te numrat në peshore, por te përfitimet shëndetësore. Ajo rrallë flet për numrin e peshës dhe gjithmonë kërkon leje nga fëmija para se të diskutojë kurbën e rritjes. Kjo qasje e kujdesshme është thelbësore, pasi shumë fëmijë kanë përjetuar stigmë në mjedise të tjera mjekësore.
Për të inkurajuar ndryshimet, ajo ndan rekomandimet e mjekut në qëllime të vogla dhe të arritshme, duke ndihmuar fëmijët të ndërtojnë vetë-efikasitetin dhe të ndjejnë se janë në kontroll. Përsa i përket aktivitetit fizik, ajo inkurajon “lëvizjen e gëzueshme”, duke u ndihmuar fëmijëve të gjejnë mënyra për t’u aktivizuar që ata vërtet i shijojnë. Kjo ndihmon në tejkalimin e ndjenjave negative të lidhura me aktivitetin fizik dhe e bën procesin e ndryshimit më të qëndrueshëm në planin afatgjatë.
Festimi i fitoreve jo të lidhura me peshën
Në këtë rrugëtim, festohen fitoret që nuk lidhen fare me peshën, si ndjenja e energjisë, rritja e vetëbesimit, apo ngrënia e rregullt e më shumë frutave dhe perimeve. Të ndihmosh familjet të kuptojnë se ndryshimet e vogla që po bëjnë kanë ndihmuar fëmijët e tyre të ruajnë peshën ndërsa rriten, është gjithashtu një fitore e madhe.
Këto fitore shërbejnë si tregues se një fëmijë po shkon në drejtimin e duhur për shëndetin e tij. Një studim i vitit 2023 i publikuar në Journal of Pediatric Psychology thekson rëndësinë e festimit të fitoreve jo të lidhura me peshën për të rritur vetë-efikasitetin tek fëmijët. Kjo qasje pozitive dhe inkurajuese është thelbësore për të mbajtur motivimin gjatë një procesi sfidues.
Ndihma për tejkalimin e barrierave sociale
Punonjësit socialë në ekipin e Chaves luajnë një rol jetik duke ndihmuar familjet të kenë akses në burime thelbësore si qendrat e ushqimit, qendrat sociale apo përfitimet e ndihmës ushqimore. Kjo mbështetje trajton barrierat socio-ekonomike që Chaves i identifikoi si kaq të rëndësishme.
Për shembull, ata mund të lidhin familjet me avokatë për të përballuar situata të vështira ligjore, si ngacmimi në shkollë që lidhet me peshën e fëmijës, i cili çon në mungesa të theksuara. Kjo qasje gjithëpërfshirëse siguron që fëmija të jetë i mbështetur jo vetëm fizikisht dhe psikologjikisht, por edhe socialisht, duke krijuar një mjedis më të favorshëm për suksesin e tij shëndetësor.
“Ne përpiqemi të përqendrohemi në festimin e fitoreve që nuk kanë të bëjnë fare me numrin në peshore.” Eileen Chaves
Më shumë se pesha, është shëndeti i tyre
Për të gjithë psikologët dhe prindërit, është thelbësore të kuptojmë se obeziteti është një çështje shumëkomponentëshe që ndikohet nga faktorë socialë dhe gjenetikë që janë shpeshherë jashtë kontrollit tonë. Si prindër, roli ynë nuk është të imponojmë një dietë apo një rutinë ushtrimesh, por të krijojmë një mjedis të sigurt dhe mbështetës.
Kjo përfshin hapjen e një hapësire ku fëmijët mund të flasin lirshëm për trupin e tyre, ndjenjat e tyre dhe për çdo stigmë që mund të kenë përjetuar. Duke vepruar si guida, modele dhe avokatë për shëndetin e fëmijëve tanë, ne u ofrojmë atyre mundësinë për të ndërtuar një marrëdhënie pozitive me veten dhe me ushqimin, duke garantuar një të ardhme më të shëndetshme dhe më të lumtur për ta.
