Si ta ndihmoni fëmijën tuaj të mësojë të rregullojë emocionet: udhërrëfyes për prindërit dhe edukatorët

Nëse jeni prind, me siguri e keni përjetuar skenën kur fëmija kalon nga buzëqeshja në tërbim për vetëm pak sekonda. Ndoshta sepse ia morët një lodër, i thatë “Jo” apo thjesht ndjeu lodhje. Në raste të tilla, emocionet e forta nuk janë shenjë keqedukimi, por mungesë aftësie për vetërregullim emocional./prindërimi

Çrregullimi emocional mund të shfaqet përmes shpërthimeve, tërbimeve, sjelljeve të rrezikshme, apo tërheqjes sociale. Edhe pse “dyshja e tmerrshme” është një fazë e njohur e zhvillimit, prindërit duhet të shqetësohen kur fëmija arrin moshën shkollore dhe ende nuk arrin të menaxhojë emocionet në mënyrë të qëndrueshme.

Çfarë është rregullimi i emocioneve?

Rregullimi emocional nënkupton aftësinë për të kuptuar, menaxhuar dhe shprehur ndjenjat në mënyrë të përshtatshme ndaj situatës. Për një fëmijë, kjo do të thotë të jetë në gjendje të:

• kontrollojë impulset

• shprehë emocionet në mënyrë të sigurt

• rikthehet në qetësi pas një momenti stresi

• ndërtojë marrëdhënie pozitive me bashkëmoshatarët

Kjo aftësi është themelore për suksesin akademik, shëndetin mendor dhe mirëqenien afatgjatë të fëmijës.

Pse fëmijët (ende) nuk dinë ta rregullojnë veten ?

Korteksi paraballor, pjesa e trurit që kontrollon vetë-rregullimin, është në zhvillim e sipër deri në moshën 25 vjeç. Prandaj, nuk duhet pritur që një fëmijë 5-vjeçar të reagojë si një i rritur. Kur i kërkoni të “qetësohet” gjatë një shpërthimi emocional, ai mund të mos ketë ende kapacitetin neurologjik për ta bërë këtë pa ndihmë.

“Vetërregullimi emocional nuk është i lindur, është i mësuar. Dhe për t’u mësuar, nevojitet një mjedis i ndjeshëm dhe i qëndrueshëm.” — Dr. Susan David, psikologe klinike dhe pedagoge në Harvard Medical School

Aspektet thelbësore të vetërregullimit emocional

1. Kuptimi i emocioneve: Fillon me identifikimin dhe emërtimin e ndjenjave si zemërimi, trishtimi, gëzimi apo frika.

2. Menaxhimi i ndjenjave sfiduese: Fëmija mëson strategji për të përballuar ndjesitë pa u përfshirë në sjellje destruktive.

3. Shprehje e përshtatshme: Emocionet duhet të shprehen në mënyra që janë të sigurta dhe të pranueshme nga shoqëria.

4. Vetëkontrolli dhe përshtatshmëria: Aftësia për të frenuar reagimet impulsive dhe për t’iu përshtatur situatave të ndryshme.

Si të ndihmojmë fëmijët të zhvillojnë inteligjencën emocionale (IE)

Si zhvillohet vetërregullimi emocional?

• Foshnjat dhe bashkë-rregullimi: Foshnjat nuk dinë të qetësohen vetë. Ata mbështeten tek të rriturit për të menaxhuar emocionet.

• Fëmijëria e hershme: Fillon procesi i vetërregullimit, por nën mbikëqyrjen dhe ndërveprimin e vazhdueshëm me të rriturit.

• Zhvillimi i vazhdueshëm: Gjatë gjithë fëmijërisë dhe adoleshencës zhvillohen strategji më të sofistikuara për menaxhimin e emocioneve, duke përfshirë planifikimin dhe zgjidhjen e problemeve.

Faktorët që ndikojnë në zhvillimin emocional

• Temperamenti: Disa fëmijë kanë prirje të lindura për të qenë më të ndjeshëm ndaj stimujve emocionalë.

• Mjedisi: Një ambient i qëndrueshëm dhe mbështetës përshpejton zhvillimin e vetërregullimit.

• Ndërveprimet sociale: Marrëdhëniet pozitive i mësojnë fëmijët si të ndajnë, presin dhe kërkojnë falje.

• Trauma dhe stresi: Përjetimi i dhunës, braktisjes apo stresit kronik e dëmton ndjeshëm kapacitetin për vetërregullim.

Pse është kjo aftësi kaq e rëndësishme?

Fëmijët që janë në gjendje të vetërregullohen kanë më pak konflikte me bashkëmoshatarët, arrijnë rezultate më të mira në shkollë dhe zhvillojnë më shpejt inteligjencën emocionale. Ata kanë gjithashtu më pak gjasa të zhvillojnë çrregullime të shëndetit mendor si ankthi apo depresioni.

“Fëmijët që mësojnë të menaxhojnë emocionet sot, bëhen të rritur që menaxhojnë marrëdhëniet nesër.”— Dr. Daniel Siegel, neuropsikiatër dhe autor i teorisë së ”trurit të integruar”.

Si të ndihmoni fëmijën të mësojë të rregullojë emocionet?

Krijoni një mjedis të parashikueshëm dhe të qetë: Fëmijët rriten më mirë në një ambient ku ndihen të sigurt dhe dinë çfarë të presin.

Etiketoni emocionet: Kur fëmija është i zemëruar, thoni: “Duket se je shumë i mërzitur sepse nuk e more radhën. Është në rregull të ndihesh ashtu.”

Modeloni rregullimin emocional: Nëse ju përballeni me stresin në mënyrë të shëndetshme, fëmija do të mësojë të bëjë të njëjtën gjë.

Përdorni teknika të qetësimit: Mësojini frymëmarrje të thellë, numërim deri në dhjetë apo “pushimin e qetë”.

Inkurajoni reflektimin: Bisedoni pas ngjarjeve: “Çfarë mund të bëje ndryshe herën tjetër kur u mërzite?”

Praktikoni zgjidhjen e problemeve: Ndihmojeni të analizojë situata dhe të propozojë zgjidhje të mundshme.