Për shumë familje në Kosovë, vera nuk matet vetëm me ditët e nxehta apo pushimet. Ajo shënon edhe kohën kur rrugët mbushen me vetura me targa të huaja, shtëpitë hapin dyert për mysafirë dhe oborret marrin jetë nga zërat e fëmijëve. Ardhja e kushërinjve nga diaspora është një nga momentet më të bukura të verës, jo vetëm për të rriturit, por sidomos për fëmijët, të cilët e presin me padurim këtë kohë të vitit.
Edhe pse shumë prej tyre takohen vetëm një herë në vit, lidhja mes kushërinjve mund të jetë e veçantë. Ata nuk janë vetëm shokë loje për disa javë, por pjesë e së njëjtës familje, me rrënjë, histori dhe kujtime të përbashkëta. Pikërisht për këtë arsye, këto ditë të kaluara së bashku janë një mundësi e çmuar për të forcuar lidhjet familjare dhe për t’u mësuar fëmijëve vlerën e farefisë.
Fëmijët që jetojnë në Kosovë dhe ata që rriten jashtë vendit kanë përvoja të ndryshme. Ata mund të flasin gjuhë të ndryshme, të ndjekin shkolla të ndryshme dhe të kenë zakone që nuk janë të njëjta. Disa fëmijë të diasporës mund të mos e flasin shqipen rrjedhshëm, ndërsa fëmijët në Kosovë mund të jenë kureshtarë për jetën që kushërinjtë e tyre bëjnë jashtë vendit.
Në vend që këto dallime të bëhen arsye për tallje apo krahasime, ato mund të shndërrohen në mundësi për të mësuar. Njëri mund të mësojë disa fjalë në një gjuhë të huaj, ndërsa tjetri mund të pasurojë shqipen e tij. Fëmijët mund të ndajnë lojëra të reja, të tregojnë për shkollat ku mësojnë, për traditat që ruajnë në familjet e tyre dhe për mënyrën si e jetojnë përditshmërinë.
Vizitat e diasporës janë gjithashtu një mundësi e mirë që fëmijët të njohin historinë dhe kulturën e familjes së tyre. Një bisedë me gjyshin për fëmijërinë e tij, një vizitë në vendlindjen e prindërve, një mbrëmje me këngë tradicionale apo gatime të përbashkëta mund t’i ndihmojnë fëmijët të kuptojnë më mirë prejardhjen e tyre. Këto përvoja u japin ndjenjën e përkatësisë dhe i ndihmojnë të ndërtojnë identitetin e tyre.
Nga ana tjetër, edhe fëmijët që jetojnë në Kosovë mund të mësojnë shumë nga kushërinjtë e diasporës. Ata kuptojnë se bota është më e madhe se lagjja apo qyteti i tyre, mësojnë të respektojnë dallimet dhe krijojnë një këndvështrim më të gjerë për jetën.
“Si mund ta bëjmë qëndrimin e kushërinjve nga diaspora më të veçantë?
Vizitoni vendet që tregojnë historinë dhe kulturën e Kosovës
Shumë fëmijë të diasporës e njohin Kosovën përmes tregimeve të prindërve. Dërgojini në qytetin e vjetër të Prizrenit, në Kalanë e Prizrenit, në Rugovë, Brezovicë, Mirushë ose në një fshat ku kanë origjinën. Tregojuni historinë e familjes dhe vendet ku janë rritur gjyshërit e tyre.
Lërini të provojnë lojërat tradicionale
Jo çdo argëtim duhet të jetë para ekranit. Mësojini lojëra që shumë prindër i kanë luajtur në fëmijëri:
- futboll në lagje;
- “mshefthi” (fshehje);
- “kukafshehti”;
- lojëra me top;
- kërcim me litar;
- gara me biçikleta;
- lojëra në oborr deri në mbrëmje.
Për shumë fëmijë të diasporës, kjo është një përvojë krejt ndryshe nga ajo që kanë në qytetet ku jetojnë.
Përfshijini në jetën e përditshme
Edhe aktivitetet e zakonshme mund të jenë emocionuese:
- të shkojnë në treg me gjyshen;
- të mbledhin perime nga kopshti;
- të ushqejnë pulat apo kafshët nëse vizitojnë fshatin;
- të ndihmojnë në përgatitjen e flisë, pites ose bakllavasë.
Këto krijojnë kujtime autentike.
Organizoni një “natë familjare”
Një mbrëmje pa telefona ku e gjithë familja:
- luan lojëra tavoline;
- tregon histori nga fëmijëria;
- shikon albume fotografish;
- bën pyetje si: “Si është shkolla atje?” ose “Çfarë të pëlqen më shumë në Kosovë?”
Kjo i ndihmon fëmijët të njihen më mirë.
Mësojuni disa tradita shqiptare
Vera është koha ideale për:
- të mësuar disa këngë shqipe;
- të dëgjouar histori për figurat historike shqiptare;
- të mësuar shprehje dhe fjalë në shqip, nëse nuk e flasin mirë gjuhën.
Mos e bëni këtë si “mësim”, por si lojë.
Jepuni një “mision”
Fëmijëve u pëlqen të ndihen të rëndësishëm. Për shembull:
- të fotografojnë gjërat më të bukura të Kosovës;
- të mbledhin gjethe, gurë ose suvenire nga vendet që vizitojnë;
- të bëjnë një album me titull “Vera ime në Kosovë”.
Kur të kthehen në vendin ku jetojnë, do ta kenë më të lehtë t’u tregojnë shokëve për pushimet.
Inkurajoni përdorimin e gjuhës shqipe
Nëse fëmijët e diasporës nuk e flasin rrjedhshëm shqipen, mos i korrigjoni vazhdimisht. Lavdërojini për çdo përpjekje, mësojuni fjalë të reja gjatë lojës dhe krijoni një atmosferë ku nuk kanë frikë të gabojnë.
Krijoni kujtime që zgjasin
Para se të largohen:
- bëni një fotografi familjare;
- shkruani një kartolinë për njëri-tjetrin;
- shkëmbeni një libër ose një dhuratë simbolike;
- planifikoni një videotelefonatë pas kthimit.
Kjo u tregon fëmijëve se marrëdhënia nuk mbaron kur mbarojnë pushimet.
Në fund të fundit, ardhja e kushërinjve nga diaspora është shumë më tepër sesa një vizitë verore. Është një mundësi për të forcuar lidhjet familjare, për të përcjellë vlerat tona te brezi i ri dhe për t’u kujtuar fëmijëve se, pavarësisht se ku jetojnë, ata kanë një familje, një gjuhë dhe një vend që gjithmonë do t’i presë me zemër të hapur.
