Shumë prindër e bëjnë pa vetëdije. Kur fëmija nuk dëgjon, hedh lodrat në tokë, qan pa pushim ose refuzon të bashkëpunojë, fytyra e prindit shtrëngohet dhe shfaqet një vrenjtje e fortë. Në sytë e të rriturit, kjo mund të duket si një reagim i zakonshëm. Por për një vogëlush, fytyra e prindit është një nga burimet më të rëndësishme të informacionit për botën.
Një fëmijë i vogël mund të mos kuptojë ende një ligjëratë të gjatë për sjelljen e tij, por ai e kupton shumë mirë fytyrën e prindit. Ajo vetull e ngrysur, ai shikim i ashpër apo buzët e shtrënguara mund të përcjellin një mesazh që fëmija nuk di ende ta shpjegojë me fjalë: “A jam ende i sigurt? A është mami/babi i zemëruar me mua?”
Studimet në psikologjinë e zhvillimit tregojnë se foshnjat dhe fëmijët e vegjël janë jashtëzakonisht të ndjeshëm ndaj shprehjeve të fytyrës. Që në muajt e parë të jetës, ata mësojnë të lexojnë emocionet e prindërve për të kuptuar nëse një situatë është e sigurt apo e rrezikshme. Psikologët e quajnë këtë proces “referim social” (social referencing). Kur një fëmijë sheh vazhdimisht vrenjtje, zemërim ose mosmiratim në fytyrën e kujdestarit të tij, ai mund ta interpretojë botën si më pak të sigurt dhe veten si më pak të pranueshëm.
Kjo nuk do të thotë se prindërit duhet të buzëqeshin gjatë gjithë kohës. Emocionet negative janë pjesë normale e jetës familjare. Problemi lind kur vrenjtja bëhet mënyra kryesore e komunikimit me fëmijën.
Sipas teorisë së lidhjes së sigurt (attachment theory), të zhvilluar nga John Bowlby dhe e zgjeruar nga Mary Ainsworth, fëmijët lulëzojnë kur ndihen të sigurt emocionalisht. Kur një vogëlush përballet shpesh me fytyra të ashpra, ai mund të bëhet më i pasigurt, më i tërhequr ose më i shqetësuar. Disa fëmijë reagojnë duke u mbyllur në vetvete, ndërsa të tjerë shfaqin më shumë sjellje sfiduese.
Hulumtimet mbi zhvillimin e trurit tregojnë gjithashtu se ekspozimi i vazhdueshëm ndaj tensionit emocional mund të ndikojë në sistemet që rregullojnë stresin. Kur fëmijët ndihen të kërcënuar emocionalisht, trupi i tyre aktivizon mekanizma mbrojtës që, me kalimin e kohës, mund të ndikojnë në vetërregullimin emocional dhe në aftësinë për të menaxhuar frustrimin.
Një aspekt tjetër i rëndësishëm është vetëvlerësimi. Vogëlushët nuk e ndajnë ende sjelljen nga identiteti. Kur prindi duket vazhdimisht i pakënaqur, fëmija nuk mendon: “Kam bërë një gabim.” Ai mund të mendojë: “Diçka nuk shkon me mua.”
Kjo është arsyeja pse specialistët e prindërimit rekomandojnë korrigjimin e sjelljes pa cenuar ndjenjën e sigurisë së fëmijës. Në vend të një vështrimi frikësues, prindi mund të ulet në nivelin e syve të fëmijës, të flasë me zë të qetë dhe të vendosë kufij të qartë. Mesazhi duhet të jetë: “Nuk e pranoj këtë sjellje”, jo “Nuk të pranoj ty.”
Fëmijët nuk kanë nevojë për prindër të përsosur. Ata kanë nevojë për prindër që, edhe kur korrigjojnë, ruajnë lidhjen emocionale. Një fytyrë e ngrohtë, një shikim mirëkuptues dhe një ton i qetë nuk e bëjnë fëmijën më pak të disiplinuar; përkundrazi, e ndihmojnë të ndihet i sigurt mjaftueshëm për të mësuar, për t’u rritur dhe për të besuar te vetja.
Prinderimi.com
