Shumë prindër i lodhur nga netët pa gjumë zbulojnë “rastësisht” një metodë që duket e efektshme: tundja. Lëkundja e fëmijës në krahë, djep apo duke e shtrirë në çarçaf e duke e tundur, shpesh e qetëson dhe e vë në gjumë më shpejt. Por, kur kjo metodë kthehet në e vetmja mënyrë për të fjetur, krijon një varësi problematike, si për fëmijën, ashtu edhe për prindin.
Në thelb, fëmijët nuk janë të lindur me nevojën për t’u tundur. Kjo është një sjellje e mësuar një zakon i krijuar nga jashtë që në dukje funksionon, por që nuk i ndihmon ata të zhvillojnë një model të shëndetshëm të kalimit në gjumë.
1. Pse tundja nuk është zgjidhje, por problem!
Tundja e përsëritur për të vënë fëmijën në gjumë nuk është një proces natyror i kalimit në gjumë, por një marramendje artificiale, që e shtyn fëmijën drejt një gjendjeje të ngjashme me hipnozën.
Në vend që fëmija të mësojë gradualisht të qetësohet dhe të flejë vetë, ai mbështetet plotësisht në një stimul të jashtëm për të fjetur. Kjo ndikon negativisht në:
-
Zhvillimin e aftësisë për vetëqetësim
-
Pavarësinë emocionale në gjumë
-
Zhvillimin neurologjik dhe ritmin natyral të gjumit
2. Si ta ndërprisni tundjen pa shkaktuar traumë
Ndërprerja e tundjes kërkon durim, qëndrueshmëri dhe ndjeshmëri. Ja disa hapa praktikë që ndihmojnë në këtë tranzicion:
-
Ndalohet menjëherë tundja për gjumë. Është e rëndësishme që prindërit të mos i nënshtrohen kërkesës së fëmijës, edhe nëse ai qan apo proteston.
-
Mbështeteni emocionalisht fëmijën. Shtrihuni pranë tij, përkëdhelni, flisni me zë të butë dhe tregoni dashuri gjatë këtij tranzicioni.
-
Lejoni që të qajë pa u ndjerë i braktisur. Qarja nuk është gjithmonë shenjë dhimbjeje – shpesh është shprehje zhgënjimi për ndryshimin e rutinës. Prindi duhet të qëndrojë pranë, por të mos e rikthejë tundjen.
-
Krijoni një rutinë të qetë para gjumit, me elementë të njëjtë çdo mbrëmje (banjë e ngrohtë, këngë e lehtë, ndriçim i zbehur).
-
Zgjidhni një vend gjumi të përhershëm, si një krevat i butë dhe i sigurt, ku fëmija të ndiejë përkatësi dhe qetësi.
PRINDËRIT PYESIN: ”Djali im zgjohet natën çdo orë. Si mund t’i vendos një rregull gjumi?”
3. Prisni rezistencë, por ajo kalon
Fëmija, i cili është mësuar të flejë vetëm nëpërmjet lëkundjes, do të reagojë fillimisht kur kjo metodë ndërpritet. Kjo është një fazë normale që prindërit duhet ta kalojnë me qetësi dhe vendosmëri.
Në vend që të “detyroni” fëmijën të flejë pa tundje, ofroni alternativa mbështetëse dhe krijoni një ambient ku fëmija mëson të flejë i qetë, pa ndihma artificiale.
4. Gjumi nuk është betejë, është përkujdesje
Qëllimi i gjumit nuk është ta “fitojmë” apo “ta imponojmë”, por ta mbështesim fëmijën për të zhvilluar një aftësi që do ta shoqërojë gjithë jetën. Sa më shumë prindi i përgjigjet me dashamirësi, por edhe me kufij të qartë, aq më lehtë fëmija do të kalojë këtë fazë.
Tundja mund të duket si zgjidhje e shpejtë, por në të vërtetë krijon një problem afatgjatë. Fëmijët kanë nevojë të mësojnë si të flenë, jo si t’i vëmë në gjumë. Prindërit që janë të durueshëm dhe të dashur, por edhe të vendosur, janë çelësi i një rutine të shëndetshme gjumi.
Djepi te shqiptarët: midis traditës, ”tundjeve” dhe sfidave moderne
Djepi ka qenë për shekuj me radhë një pjesë thelbësore e kulturës shqiptare dhe simbol i kujdesit të hershëm ndaj foshnjës. I punuar zakonisht nga dru i fortë dhe i zbukuruar me motive tradicionale, djepi nuk ishte vetëm një shtrat për fëmijën, por edhe një objekt simbolik që përçonte dashurinë, mbrojtjen dhe trashëgiminë familjare.
Nga ana praktike, djepi ndihmonte në ruajtjen e ngrohtësisë, sigurisë dhe kufizimit të lëvizjeve të pakontrolluara të foshnjës, duke e ndihmuar atë të flejë më qetë. Por nga ana tjetër, përdorimi i zgjatur i djepit, sidomos nëse fëmija lidhet fort ose lëkundet vazhdimisht, mund të ndikojë negativisht në zhvillimin motorik dhe neurologjik të tij.
Lëkundjet e forta dhe të përsëritura mund të kthehen në varësi për gjumin dhe të ndërhyjnë në aftësinë natyrale të vetëqetësimit. Prandaj, ndërsa djepi ruan një vlerë kulturore dhe emocionale të veçantë, është e rëndësishme që përdorimi i tij të bëhet me kujdes, duke balancuar traditën me nevojat zhvillimore të fëmijës.
