Organizata për Bashkëpunim dhe Zhvillim Ekonomik (OECD) ka dhënë një paralajmërim serioz për të ardhmen e arsimit global: një numër në rritje i mësuesve të rinj po braktisin profesionin, ndërsa ata më të vjetër po afrohen me pension. Kjo kombinim, sipas raportit të fundit të OECD-së, mund të shkaktojë mungesa të theksuara të mësuesve në dekadën e ardhshme, veçanërisht në Evropë.
Mësuesit e rinj po dorëzohen para kohe
Sipas Anketës Ndërkombëtare të Mësimdhënies dhe Mësimit (TALIS 2024), më shumë se katër në dhjetë mësues nën moshën 30 vjeç në disa vende të Bashkimit Evropian — si Letonia, Lituania dhe Estonia — kanë shprehur dëshirën për të lënë arsimin brenda pesë viteve të ardhshme.
Arsyet janë të shumta, por tri prej tyre dominojnë:
-
Arsye personale ose familjare (46%)
-
Punësimi jashtë sistemit arsimor (46%)
-
Ndjekja e arsimit ose trajnimit të mëtejshëm (42%)
OECD paralajmëron se ky valë largimesh do të përplaset me një tjetër sfidë të madhe: rritjen e moshës mesatare të mësuesve, që aktualisht është rreth 45 vjeç, ndërsa më shumë se gjysma e tyre janë mbi 50 vjeç në vende si Hungaria, Portugalia dhe vendet baltike.
Kjo do të thotë se shumë sisteme arsimore do të përballen me një boshllëk të madh brenda 10–15 viteve të ardhshme, kur një pjesë e madhe e stafit aktual do të dalë në pension.
Pagat e ulëta dhe mungesa e vlerësimit, shkaktarët kryesorë
Sipas raportit të OECD-së, kënaqësia me pagën është faktori më i fortë që ndikon në vendimin e mësuesve për të qëndruar ose për t’u larguar.
Të dhënat tregojnë se mësuesit që janë të kënaqur me pagën e tyre janë 25 për qind më pak të prirur për të braktisur profesionin.
Në vende si Austri, Belgjika (komunitetet flaman dhe frankofone), Bullgaria dhe Danimarka, më shumë se 60 për qind e mësuesve raportojnë se janë të kënaqur me pagën. Ndërsa në Malta dhe Portugali, më pak se 20 për qind ndihen të vlerësuar financiarisht.
Por problemi nuk qëndron vetëm te paga. Mësuesit theksojnë se ndihen të pavlerësuar nga politikanët dhe shoqëria.
Në Kroaci, Estoni, Francë, Itali, Portugali, Slloveni dhe Spanjë, më pak se një në dhjetë mësues beson se zëri i tij dëgjohet nga politikbërësit.
Megjithatë, një rreze shprese ekziston: në dhjetë vende të BE-së, perceptimi pozitiv i shoqërisë për mësuesit është rritur nga viti 2018 deri më 2024, duke treguar një lëvizje të ngadaltë drejt rritjes së respektit për profesionin.
Qeveritë po kërkojnë zgjidhje për ta frenuar krizën
Disa vende kanë nisur të ndërmarrin masa për të tërhequr profesionistë nga fusha të tjera drejt arsimit.
Në Bullgari, për shembull, është shënuar një rritje prej 13 për qind të mësuesve që kanë përvojë pune paraprake në sektorë të tjerë, një strategji që synon ta freskojë sistemin me perspektiva të reja.
Në anën tjetër, Franca është i vetmi vend që ka shënuar rënie të rekrutimit të mësuesve të rinj, duke kaluar nga 21 për qind në 2018 në vetëm 17 për qind në vitin 2024.
OECD thekson se për të ruajtur një sistem arsimor të qëndrueshëm dhe cilësor, qeveritë duhet të investojnë jo vetëm në rritjen e pagave, por edhe në përmirësimin e kushteve të punës, zhvillimin profesional dhe krijimin e një kulture respekti për mësuesit.
Mësimet që dalin nga raporti
Raporti TALIS 2024 përmbledh tre mesazhe kryesore që vlejnë për çdo sistem arsimor:
-
Pagat e drejta janë baza e qëndrueshmërisë. Pa kompensim të denjë, asnjë pasion nuk mjafton për ta mbajtur mësuesin në klasë.
-
Respekti institucional dhe shoqëror është jetik. Mësuesit që ndihen të dëgjuar dhe të vlerësuar kontribuojnë më shumë në cilësinë e arsimit.
-
Zhvillimi profesional duhet të jetë i vazhdueshëm. Investimi në trajnim, mentorim dhe mundësi avancimi është mënyra më e mirë për ta forcuar arsimin.
Nëse trendi aktual vazhdon, OECD paralajmëron se pas 10 vitesh shumë vende mund të përballen me mungesë kritike të mësuesve, duke vënë në rrezik vetë cilësinë e arsimit publik.
© Prinderimi.com | Të gjitha të drejtat e rezervuara.
