Vie një kohë në jetën e prindërve kur secili ndalet dhe mendon: Më duket sikur kam humbur veten mes përgjegjësive.
Kjo është një ndjenjë që shumë prindër mund ta përjetojnë në një periudhë të caktuar të jetës. Kriza e moshës së mesme nuk është thjesht një dëshirë për ndryshim apo një moment pakënaqësie. Ajo shpesh lidhet me një periudhë reflektimi të thellë: Kush jam unë përtej rolit si prind? Çfarë kam arritur? Çfarë dua të ndryshoj në jetën time?
Zakonisht kjo periudhë shfaqet rreth moshës 40–60 vjeç, megjithëse nuk ndodh te të gjithë njerëzit dhe nuk ka një moshë të përcaktuar. Psikologu Erik Erikson e përshkroi këtë fazë të zhvillimit njerëzor si një konflikt mes gjenerativitetit dhe stagnimit. Sipas tij, në këtë periudhë të jetës njerëzit përballen me pyetjen nëse po kontribuojnë, po rriten dhe po lënë diçka me vlerë pas vetes, apo nëse ndihen të bllokuar.
Për shumë prindër në Kosovë, kjo periudhë mund të shoqërohet me sfida të veçanta. Shumë prej tyre kanë kaluar vite duke u përkushtuar ndaj fëmijëve, punës dhe familjes së gjerë, shpesh duke lënë pas dore nevojat personale. Për më tepër, presioni ekonomik, emigrimi i fëmijëve ose të afërmve, ndryshimet në marrëdhëniet familjare dhe krahasimi me të tjerët përmes rrjeteve sociale mund ta thellojnë ndjenjën e pakënaqësisë.
Si ndikon kriza e moshës së mesme në prindërim?
Kur një prind përjeton pasiguri emocionale, lodhje ose ndjenjën se ka humbur identitetin personal, kjo mund të ndikojë edhe në mënyrën se si lidhet me fëmijët.
Disa prindër mund të bëhen më kritikë, më të irrituar ose më pak të pranishëm emocionalisht. Të tjerë mund të përpiqen të kompensojnë ndjenjën e humbjes së kohës duke kontrolluar më shumë jetën e fëmijëve ose duke kërkuar që fëmijët të përmbushin ëndrrat që ata vetë nuk i realizuan.
Hulumtimet mbi prindërimin dhe mirëqenien emocionale tregojnë se gjendja psikologjike e prindërve ndikon në klimën emocionale të familjes. Një prind që kujdeset për shëndetin e tij emocional ka më shumë mundësi të krijojë marrëdhënie të sigurta dhe mbështetëse me fëmijët.
Çfarë mund të bëjnë prindërit?
Së pari, është e rëndësishme të pranohet se ndryshimi personal nuk është egoizëm. Një prind nuk pushon së qeni prind kur kujdeset për veten. Përkundrazi, fëmijët mësojnë nga shembulli i të rriturve që dinë të reflektojnë dhe të rriten.
Disa hapa praktikë mund të ndihmojnë:
- Flisni me veten me sinqeritet: Çfarë ju mungon? A është lodhje, mungesë vlerësimi, dëshirë për zhvillim apo nevojë për ndryshim?
- Mos merrni vendime të mëdha vetëm nga emocionet e momentit: Ndryshimet e rëndësishme kërkojnë reflektim dhe mbështetje.
- Ruani lidhjen me fëmijët përmes komunikimit: Shpjegoni emocionet tuaja në mënyrë të përshtatshme për moshën e tyre, pa i bërë ata përgjegjës për mirëqenien tuaj.
- Krijoni hapësira personale: Një aktivitet, miqësi, hobi ose qëllim i ri mund të ndihmojë në rikthimin e ndjenjës së identitetit.
Një mundësi për rritje, jo vetëm krizë
Kriza e moshës së mesme nuk duhet parë vetëm si një periudhë negative. Ajo mund të jetë një mundësi për të rishikuar vlerat, për të përmirësuar marrëdhëniet dhe për të ndërtuar një version më të vetëdijshëm të vetes.
Një prind që mëson të kujdeset për veten, të menaxhojë emocionet dhe të kërkojë kuptim të ri në jetë, u jep fëmijëve një mësim të rëndësishëm: rritja personale nuk përfundon me moshën.
Familja nuk ka nevojë për prindër perfektë. Ka nevojë për prindër të vetëdijshëm, të gatshëm të reflektojnë dhe të ndërtojnë marrëdhënie më të shëndetshme me veten dhe me fëmijët e tyre.
A e përjetojnë njësoj burrat dhe gratë?
Kriza e moshës së mesme nuk i përket vetëm burrave. Edhe gratë mund të përjetojnë këtë periudhë reflektimi dhe ndryshimi, megjithëse përvojat mund të ndikohen nga rrethanat personale, familjare dhe shoqërore.
Te burrat, kjo periudhë shpesh lidhet me reflektimin rreth arritjeve profesionale, identitetit, suksesit dhe kuptimit të jetës. Disa mund të ndihen sikur vitet kanë kaluar duke u përqendruar vetëm në sigurimin ekonomik të familjes dhe mund të fillojnë të pyesin veten: “A jam aty ku kam dashur të jem?” ose “A kam humbur diçka gjatë rrugës?”. Presioni për të qenë gjithmonë i fortë, i suksesshëm dhe përgjegjës mund t’i bëjë disa burra të kenë vështirësi në shprehjen e pasigurive ose lodhjes emocionale.
Te gratë, kjo periudhë shpesh mund të lidhet me ndryshimet në identitet dhe rolet familjare. Shumë gra në Kosovë dhe në shoqëri të ngjashme kanë kaluar vite duke u përkushtuar ndaj rritjes së fëmijëve, kujdesit për familjen dhe përmbushjes së pritshmërive shoqërore. Kur fëmijët rriten dhe bëhen më të pavarur, disa gra mund të përballen me pyetje si: “Kush jam unë përtej rolit tim si nënë?” ose “Cilat janë ëndrrat dhe dëshirat e mia personale?”
Për gratë mund të ndikojnë gjithashtu ndryshimet biologjike që lidhen me periudhën e menopauzës, të cilat mund të shoqërohen me ndryshime në humor, energji dhe mënyrën se si një person e përjeton veten. Këto ndryshime nuk duhet të shihen si shkaku i vetëm i vështirësive emocionale, por si një faktor që mund të ndërthuret me përvojat psikologjike dhe sociale.
Në të dyja rastet, sfida kryesore shpesh lidhet me pyetjen e identitetit: A jam vetëm roli që kam pasur deri tani, apo mund të vazhdoj të rritem edhe në këtë fazë të jetës?
Për prindërit, kjo është veçanërisht e rëndësishme, sepse fëmijët nuk mësojnë vetëm nga këshillat që marrin, por edhe nga mënyra se si prindërit përballen me ndryshimet, gabimet dhe periudhat e vështira.
Një baba që kujdeset për shëndetin e tij emocional dhe një nënë që gjen hapësirë për zhvillimin personal u tregojnë fëmijëve se kujdesi për veten dhe rritja personale janë pjesë normale e jetës.
Prinderimi.com
