Gjumi është një nevojë themelore biologjike për të gjitha krijesat. Qoftë një foshnjë e vogël, një mace apo një nënë e lodhur pas një dite të gjatë, të gjithë kanë një gjë të përbashkët: nevojën për të fjetur./prindërimi
Ashtu si uji dhe ushqimi, edhe gjumi është thelbësor për të mbijetuar, për t’u rritur dhe për të funksionuar siç duhet. Për fëmijët në veçanti, gjumi nuk është vetëm pushim; është procesi përmes të cilit trupi rritet, shërohet dhe mëson më mirë.
Në kohën e sotme, me lodrat digjitale, ekranet e pandërprera dhe ritmet gjithnjë e më të shpejta të jetës, fëmijët po flenë më pak se sa kanë nevojë. Kjo ka sjellë shqetësime serioze shëndetësore, mendore dhe emocionale në moshat e reja. Por, pse është kaq jetik gjumi?
Trupi dhe truri kanë nevojë për rifreskim
Kur flemë, trupi nuk ndalet. Ai riparon qelizat, përpunon ushqimin dhe rritet në mënyrë natyrale. Truri, ndërkohë, bën një punë të jashtëzakonshme. Ai “rregullon dollapin” e kujtesës, vendos në rend informacionet e ditës, forcon mësimet e marra dhe përgatit veten për sfidat e ditës së ardhshme.
“Gjumi është si një karikues për trupin dhe trurin, një rikthim në ekuilibër.”
– Dr. Matthew Walker, neuroshkencëtar i gjumit
Sipas një studimi të publikuar në vitin 2022 nga American Academy of Sleep Medicine, fëmijët që flenë më pak se rekomandimet për moshën e tyre kanë më shumë gjasa të përballen me probleme të përqendrimit, sjellje të vështira, ankth dhe dobësi imunitare.
Sa gjumë i duhet fëmijës tim?
Sasia ideale e gjumit ndryshon sipas moshës:
-
Foshnjat (0-12 muaj): 14-17 orë në ditë
-
Fëmijët e vegjël (1-5 vjeç): 11-13 orë
-
Fëmijët e moshës shkollore (6-12 vjeç): 10-11 orë
-
Adoleshentët (13-18 vjeç): 8-10 orë
Shumë prindër nuk janë të vetëdijshëm se edhe një mungesë e lehtë e gjumit për disa netë me radhë mund të ndikojë në sjelljen e fëmijës.
Lodhja kronike nuk është vetëm mungesë energjie, por është edhe nxitëse për nervozizëm, vështirësi në përqendrim, madje edhe në shtim të rrezikut për dëmtime fizike.
Çfarë ndodh kur nuk fle mjaftueshëm?
Pas një nate pa gjumë, një fëmijë bëhet i padurueshëm dhe ka më pak kontroll emocional. Pas dy netësh, fillon të ketë vështirësi në të menduar, në mbajtjen mend të gjërave dhe në përqendrim. Pas disa netësh, mund të shfaqen halucinacione dhe çrregullime serioze të funksionimit trupor e mendor.
Dy shqetësimet më të mëdha të gjumit të fëmijëve: tmerret e natës dhe makthet e natës
Si mund ta ndihmojmë fëmijën të fle më mirë?
-
Rutina fikse për gjumë: Ora e fiksuar për të shkuar në shtrat është esenciale.
-
Ndërprerja e ekranit: Të paktën 1 orë para gjumit, ekranet duhet të ndalen.
-
Mjedis i qetë: Dhoma e gjumit duhet të jetë e freskët, e errët dhe pa zhurma.
-
Leximi para gjumit: Një zakon i qetë që e përgatit fëmijën për gjumë të thellë.
-
Largimi nga sheqeri: Sheqernat para gjumit ndikojnë negativisht në cilësinë e gjumit.
Mungesa e gjumit në pushimet verore
Gjatë pushimeve verore, shumë fëmijë priren të qëndrojnë zgjuar deri vonë, duke humbur ritmin natyral të gjumit. Por, edhe pse vera duket si koha perfekte për argëtim pa kufij, mungesa e gjumit mund të ndikojë negativisht në humorin, përqendrimin dhe energjinë e tyre.
Trupi i fëmijës ka ende nevojë për pushim të rregullt, që të ruajë balancën dhe të përfitojë maksimalisht nga aktivitetet verore. Rregullsia në orarin e gjumit është një dhuratë që u ndihmon të rriten të shëndetshëm edhe kur janë larg bankave të shkollës.
Këshillë përfundimtare për fëmijët:
Gjumi nuk është humbje kohe, por një superfuqi e fshehur! Kur fle mirë, trupi yt rritet më i fortë, mendja bëhet më e zgjuar dhe zemra më e qetë. Prandaj, mbylli sytë me dashuri çdo natë dhe lëre trupin të pushojë, sepse çdo ditë e madhe fillon me një natë të mirë gjumi.
