”Dita Kombëtare e kontrollës për kancer të gjirit” (National Got Checked Day) shënohet çdo vit më 26 gusht dhe synon t’i inkurajojë njerëzit t’i japin përparësi zbulimit të hershëm të kancerit të gjirit përmes kontrolleve dhe ekzaminimeve të rregullta. E themeluar në vitin 2021 nga organizata jofitimprurëse First Company Pink, kjo ditë ngre një pyetje të thjeshtë: “A u kontrolluat?” dhe u kujton grave dhe burrave të të gjitha moshave që të kryejnë kontrollet shëndetësore që mund të ndihmojnë në zbulimin e hershëm të problemeve.
Çfarë është Dita Kombëtare e kontrollës për kancer?
Dita Kombëtare “A u kontrolluat?” është një ditë vjetore ndërgjegjësimi shëndetësor, e përkushtuar ndaj rëndësisë së zbulimit të hershëm të kancerit të gjirit. Ajo u krijua nga First Company Pink, një organizatë jofitimprurëse amerikane e themeluar nga të mbijetuarat e kancerit të gjirit Donna Cioffi dhe Linda Bonanno, të cilat prej vitesh kanë bërë thirrje për qasje më të mirë në ekzaminimet parandaluese.
Dita përcjell një mesazh të qartë: mos i shtyni kontrollet tuaja shëndetësore dhe inkurajoni edhe njerëzit që doni të bëjnë të njëjtën gjë. Edhe pse fokusi kryesor është kanceri i gjirit, mesazhi më i gjerë është se kontrollet e rregullta parandaluese dhe zgjedhjet e informuara për mënyrën e jetesës ndihmojnë në mbrojtjen e shëndetit të të gjithëve.
Kur shënohet Dita Kombëtare “A u kontrolluat?”
Dita Kombëtare “A u kontrolluat?” shënohet të mërkurën, më 26 gusht 2026. Ajo zhvillohet në të njëjtën datë çdo vit, pavarësisht se në cilën ditë të javës bie. Data është zgjedhur për të nderuar Donna Cioffin, themeluese dhe presidente e First Company Pink, e cila e përshkruan veten si një person që ka kaluar dhe vazhdon të jetojë përtej përvojës së kancerit.
Pse është e rëndësishme kjo ditë?
Kanceri i gjirit është ndër llojet më të diagnostikuara të kancerit te gratë në mbarë botën dhe zbulimi i hershëm mund të përmirësojë ndjeshëm rezultatet e trajtimit. Kur kanceri i gjirit zbulohet në një fazë të hershme dhe të lokalizuar, mundësitë për mbijetesë janë shumë më të larta sesa kur sëmundja zbulohet pasi është përhapur.
Megjithatë, shumë njerëz i shtyjnë ose i shmangin kontrollet për shkak të frikës, kostos, mungesës së kohës ose pasigurisë. Dita “A u kontrolluat?” synon ta bëjë kontrollin shëndetësor një pjesë normale të kujdesit për veten dhe t’i inkurajojë njerëzit të mos e shtyjnë atë.
Si mund të bëheni pjesë e kësaj dite?
Ka disa mënyra për ta shënuar këtë ditë dhe për të mbështetur mesazhin e saj:
- Caktoni kontrollin tuaj – Përdoreni këtë ditë si një kujtesë për të caktuar mamografinë ose për të biseduar me mjekun rreth kontrolleve që janë të përshtatshme për moshën dhe faktorët tuaj të rrezikut.
- Njihni trupin tuaj – Kushtojini vëmendje mënyrës se si duket dhe ndihet zakonisht trupi juaj, në mënyrë që ndryshimet e pazakonta t’i diskutoni me një profesionist shëndetësor.
- Kujtojini dikujt që doni – Dërgojini një mesazh një familjari, shoqeje ose personi të afërt: “A u kontrollove?”
- Ndani mesazhin – Flisni për rëndësinë e kontrolleve parandaluese në rrjetet sociale për të arritur edhe te njerëzit që mund t’i kenë shtyrë ekzaminimet.
- Mbështesni ndërgjegjësimin – Informohuni rreth punës së organizatave që promovojnë zbulimin e hershëm dhe qasjen në kontrolle.
- Vishni ngjyrën rozë – Roza është bërë simbol i ndërgjegjësimit për kancerin e gjirit dhe mund të shërbejë si një mënyrë për të hapur biseda rreth shëndetit.
- Flisni në familje – Njihni historinë familjare të kancerit, pasi kjo mund t’ju ndihmojë ju dhe mjekun tuaj të merrni vendime më të informuara për kontrollet.
Çfarë duhet të dinë familjet në Kosovë?
Kujdesi për shëndetin nuk duhet të shtyhet derisa të shfaqen shqetësime. Prindërit mund të luajnë një rol të rëndësishëm duke krijuar në familje një kulturë ku kontrollet mjekësore, kujdesi për trupin dhe bisedat për shëndetin shihen si pjesë normale e jetës.
Në Kosovë, mamografia në institucionet publike është bërë falas, ndërsa vendi ka hartuar për herë të parë Planin Kombëtar të Skriningut për Kancerin e Gjirit 2026–2028, me synim që diagnostikimi i hershëm dhe qasja në shërbime të jenë më të organizuara dhe më të barabarta.
Prindërit mund t’i inkurajojnë nënat, gjyshet, motrat dhe gratë e tjera të familjes që të mos i neglizhojnë kontrollet e rekomanduara nga mjeku. Po aq e rëndësishme është që fëmijët të rriten me idenë se të kërkosh ndihmë mjekësore nuk është shenjë frike, por një mënyrë për t’u kujdesur për veten dhe për njerëzit që duam.
Edhe pse kanceri i gjirit prek kryesisht gratë, ai mund të shfaqet edhe te burrat. Për këtë arsye, ndërgjegjësimi për shenjat e mundshme dhe kujdesi ndaj shëndetit janë të rëndësishme për të gjithë.
Prandaj prindër, këtë 26 gusht:
- Kujtojini një të afërmi të bëjë kontrollet e nevojshme.
- Flisni me fëmijët për rëndësinë e kujdesit ndaj trupit, në mënyrë të përshtatshme për moshën.
- Mos e trajtoni frikën nga mjeku si diçka për t’u tallur.
- Nëse një anëtar i familjes ka shqetësime ose ndryshime të pazakonta, inkurajojeni të konsultohet me profesionist shëndetësor.
- Mos u mbështetni vetëm te informacionet në internet; rekomandimet për ekzaminime varen nga mosha, historia familjare dhe faktorët individualë të rrezikut.
Një familje e shëndetshme nuk është ajo që nuk përballet kurrë me sëmundje, por ajo që nuk e neglizhon shëndetin.
Një pyetje e thjeshtë mund të bëhet një kujtesë e rëndësishme: A u kontrolluat?
Artikull nga: Awarenessdays.com
Përkthim: Prinderimi.com
