Në botën e sotme ku çdo sekondë ka rëndësi në një emergjencë, të dish si të veprosh mund të jetë dallimi mes jetës dhe vdekjes. Një nga teknikat më të rëndësishme që çdo prind, edukator apo qytetar i përgjegjshëm duhet të njohë është CPR – ”rimëkëmbja kardiopulmonare”. Ajo nuk kërkon domosdoshmërisht një diplomë mjekësore, por vullnetin për të vepruar me përgjegjësi kur një jetë është në rrezik.
Çfarë është CPR dhe pse është thelbësore?
CPR (Cardio Pulmonary Resuscitation) është një procedurë që përdoret kur dikush ndalon së marrë frymë ose kur zemra i ndalon së rrahuri. Qëllimi është të mbajmë trurin dhe organet vitale të furnizuara me oksigjen përmes kompresimeve në gjoks dhe frymëmarrjes artificiale derisa të vijë ndihma mjekësore.
Si funksionon CPR?
Procesi ndahet në tre hapa, të njohur si CAB:
-
C për Kompresionet në gjoks: Shtypja ritmike mbi gjoks për të pompuar gjakun nëpër trup, zëvendëson përkohësisht funksionin e zemrës.
-
A për hapjen e rrugëve të frymëmarrjes: Pas 30 kompresimeve, kontrollohet nëse personi po merr frymë duke i ngritur pak mjekrën dhe vështruar lëvizjet e gjoksit.
-
B për Frymëmarrjen shpëtuese: Jepen dy frymëmarrje përmes gojës për të ndihmuar në qarkullimin e oksigjenit në mushkëri.
Këta hapa përsëriten vazhdimisht deri në ardhjen e ambulancës ose rifillimin e frymëmarrjes.
Kur duhet përdorur CPR?
CPR aplikohet në raste të ndalimit të frymëmarrjes ose zemrës, si pas një arresti kardiak, mbytjeje, mbytjeje në ujë, elektroshoku apo goditje të forta. Prania e një personi të trajnuar që ndërhyn brenda minutës së parë mund të dyfishojë ose trefishojë gjasat për mbijetesë.
Si të veprojmë në një situatë urgjente?
Ruajtja e qetësisë është vendimtare. Nëse dikush rrëzohet, tundini butësisht shpatullën dhe pyesni “Je mirë?”. Nëse nuk përgjigjet dhe nuk merr frymë, thërrisni ndihmë, telefononi urgjencën dhe nisni menjëherë CPR nëse jeni i trajnuar. Në mungesë të njohurive, thirrja e menjëhershme e 911 është hapi më i vlefshëm që mund të ndërmerrni.
Kush duhet të mësojë CPR?
Ndërsa mjekët, infermierët dhe rojet bregdetare janë të obliguar ta mësojnë, edhe prindërit, kujdestarët e fëmijëve, edukatorët, trajnerët e shkollës apo madje edhe nxënësit e shkollës së mesme janë në gjendje të marrin certifikimin bazë në CPR. Nëse çdo shtëpi do të kishte të paktën një person të trajnuar për CPR, shumë jetë do të shpëtoheshin përpara mbërritjes së ndihmës profesionale.
Spitale dhe institucione arsimore ku mund të mësoni CPR-në:
-
Qendra Klinike Universitare e Kosovës (QKUK) dhe spitalet rajonale shpesh organizojnë trajnime të brendshme dhe ndonjëherë të hapura për publikun.
-
Fakultetet e mjekësisë dhe infermierisë (p.sh., në Universitetin e Prishtinës dhe kolegje private) organizojnë trajnime bashkëpunuese me organizata ndërkombëtare.
-
Kryqi i Kuq i Kosovës: Është institucioni më i njohur për ofrimin e trajnimeve të certifikuara në ndihmën e parë, përfshirë CPR. Trajnimet janë të hapura për qytetarë, mësues, edukatorë, studentë, prindër dhe kujdestarë fëmijësh. Lokacione: Prishtinë (qendra kryesore) dhe degë në qytete si Prizren, Pejë, Gjakovë, Gjilan, Ferizaj etj. Zakonisht kurset zgjasin 6–8 orë dhe ofrojnë certifikatë të njohur kombëtarisht.
-
OJQ dhe iniciativa komunitare: Organizata apo iniciativa lokale shpesh përfshijnë edukimin në ndihmën e parë në aktivitetet me prindër apo edukatorë. Ndiqni aktivitetet përmes rrjeteve sociale ose bashkëpunimeve me shkolla dhe qendra komunitare.
Një prind që njeh CPR nuk është vetëm mbrojtës i fëmijëve të tij, por edhe një qytetar aktiv në shërbim të jetës. Në një shoqëri që synon të jetë më humane dhe më e përgjegjshme, njohja e CPR nuk është thjesht zgjedhje, por domosdoshmëri. Askush nuk e di kur mund t’i duhet të shpëtojë një jetë – por kur kjo ndodh, të dish si është gjysma e shpëtimit.
