Fëmijëria nuk është një periudhë që duhet kaluar sa më shpejt. Është koha kur fëmija ndërton karakterin, mëson përmes lojës, krijon marrëdhënie dhe zhvillon aftësitë që do ta shoqërojnë gjatë gjithë jetës.
Erika Christakis, ish-anëtare e stafit akademik të Yale Child Study Center dhe autore e librit ”The Importance of Being Little: What Young Children Really Need From Grownups”, ngre një shqetësim të rëndësishëm: a po harrojmë t’i shohim fëmijët si fëmijë?
Sipas saj, shoqëria moderne rrezikon ta shohë fëmijën kryesisht si një “investim” për të ardhmen. Prindërit, të shqetësuar për suksesin, arsimin dhe të ardhmen e fëmijëve, mund të përfundojnë duke e mbushur fëmijërinë me aktivitete, pritshmëri dhe angazhime që nuk i përgjigjen gjithmonë moshës së tyre.
Kjo nuk do të thotë se prindërit nuk duhet t’i edukojnë fëmijët, t’u vendosin kufij apo t’i përgatisin për përgjegjësitë e jetës. Përkundrazi. Fëmija ka nevojë për udhëzim, disiplinë dhe një strukturë të shëndetshme, por po aq ka nevojë edhe për kohë për të qenë fëmijë.
Fëmija nuk është një i rritur në miniaturë
Një prej ideve kryesore të Christakis është koncepti i “adultification”, pra prirja për t’i parë fëmijët përmes pritshmërive të të rriturve. Një fëmijë i vogël nuk mendon, nuk komunikon dhe nuk e përjeton kohën njësoj si një i rritur. Ai ka nevojë të luajë, të pyesë, të përsërisë, të eksplorojë, të bëjë gabime dhe të mësojë gradualisht.
Prandaj, përpara se të pyesim pse një fëmijë nuk sillet “si i rritur”, duhet të pyesim veten: a po kërkojmë prej tij diçka që i përket moshës së tij apo moshës sonë? Edhe ritmi i jetës së fëmijës ka rëndësi. Një ditë e mbushur me shkollë, kurse, detyra, aktivitete dhe ekrane mund të lërë shumë pak hapësirë për lojë të lirë, bisedë familjare dhe pushim. Fëmijëria ka nevojë për një ritëm që i lejon fëmijës të rritet gradualisht.
Loja nuk është humbje kohe
Në një shoqëri ku suksesi shpesh matet me rezultate, nota dhe aftësi të reja, loja mund të duket si diçka dytësore. Por për fëmijën, loja është një mënyrë e rëndësishme e të mësuarit. Përmes lojës fëmijët mësojnë të bashkëpunojnë, të presin radhën, të zgjidhin konflikte, të krijojnë rregulla, të përdorin imagjinatën dhe të kuptojnë botën përreth tyre.
Një kuti kartoni mund të bëhet shtëpi, makinë, dyqan apo kështjellë. Një grusht dheu në oborr mund të shndërrohet në një mundësi për të eksploruar natyrën. Një bisedë me prindin mund të bëhet një mësim i rëndësishëm për gjuhën, mirësjelljen dhe mënyrën e të menduarit.
Edukimi i mirë fillon me raportet
Sipas Christakis, edukimi cilësor nuk përcaktohet vetëm nga kurrikula, numri i nxënësve në klasë apo mjedisi fizik. Marrëdhënia mes fëmijës dhe të rriturit ka një rëndësi të jashtëzakonshme. Mësuesi duhet ta njohë fëmijën, ta kuptojë zhvillimin e tij dhe të jetë i vëmendshëm ndaj nevojave të tij. Po kështu, edhe prindi duhet të përpiqet ta njohë fëmijën jo vetëm si nxënës, por si individ me karakter, interesa, frikëra, pyetje dhe ëndrra.
Bisedat e hapura janë një mënyrë e fuqishme për ta bërë këtë.
Në vend që gjithmonë t’i kërkojmë fëmijës përgjigjen që ne presim, mund ta pyesim: “Më trego çfarë ke menduar”, “Si të erdhi kjo ide?” ose “Çfarë mendon se do të ndodhte nëse…?” Pyetje të tilla i japin fëmijës hapësirë të shprehet dhe të zhvillojë mendimin e tij.
Të mësuarit fillon edhe në shtëpi
Fëmija mund të mësojë kudo: në kuzhinë, në oborr, gjatë një shëtitjeje, përmes një bisede me gjyshin apo gjyshen, duke ndihmuar prindin në një punë të përshtatshme për moshën, apo duke vëzhguar natyrën.
Komunikimi i përditshëm mes prindit dhe fëmijës është veçanërisht i rëndësishëm. Kur fëmija tregon diçka, prindi mund ta dëgjojë, ta pyesë më tej dhe ta nxisë të shpjegojë mendimin e tij. Kështu, një bisedë e zakonshme mund të shndërrohet në një mundësi për të mësuar.
Fëmijëria nuk duhet të jetë një garë drejt moshës madhore.
Detyra e prindit nuk është ta bëjë fëmijën të rritet sa më shpejt, por ta ndihmojë të rritet siç duhet – me dashuri, kufij, përgjegjësi, edukim dhe kohë të mjaftueshme për të qenë fëmijë. Sepse një fëmijëri e shëndetshme nuk është pengesë për suksesin e ardhshëm. Është themeli mbi të cilin ndërtohet ai.
Artikull nga: Emily Kaplan, Edutopia
Përpunoi: Prinderimi.com
