Adoleshentët e Gjeneratës Z po përballen me më shumë presion se kurrë për të qenë produktivë dhe aktivë gjatë kohës së lirë. Ja çfarë duhet të dini nëse adoleshenti juaj e ka kaluar pjesën më të madhe të verës duke pushuar në divan.
Ne jetojmë në një kulturë ku produktiviteti dhe arritjet janë shumë të vlerësuara; kjo është e padiskutueshme. Ashtu si të rriturit përballen me shumë presion, edhe fëmijët e moshës para adoleshencës dhe adoleshentët po e ndiejnë këtë ngarkesë.
Në një raport të vitit 2024 me titull “Unpacking Grind Culture in American Teens: Pressure, Burnout, and the Role of Social Media” (Të kuptuarit e kulturës së lodhjes nga puna te adoleshentët amerikanë: presioni, rraskapitja dhe roli i rrjeteve sociale), të dhënat treguan se 56% e adoleshentëve amerikanë raportuan se ndiejnë presion për të pasur një plan të qartë për të ardhmen e tyre, duke përfshirë universitetin, karrierën dhe marrëdhëniet personale.
Ndërkohë, 53% e tyre thanë se ndiejnë presion për të pasur arritje të larta në nota, kurse të avancuara, aktivitete shkollore dhe punë. Me një numër kaq të madh adoleshentësh që përballen me shumë pritshmëri në jetën akademike dhe profesionale, lind pyetja: Kur duhet të rishikojnë prindërit ngarkesën që presin ose lejojnë fëmijët e tyre të mbajnë? Dhe a duhet vera të jetë një periudhë pushimi për fëmijët dhe adoleshentët, në vend që të marrin përsipër edhe më shumë përgjegjësi?
Përgjigjja e ekspertëve është: nuk ka një përgjigje të vetme që vlen për të gjithë.
Nëse një fëmijë apo adoleshent duhet të ketë një punë verore, praktikë profesionale ose angazhime të tjera, varet nga karakteri i tij, nevojat personale dhe situata në të cilën ndodhet, sipas Penny Meeker, themeluese dhe drejtuese e “BeLove Parenting”.
“Për adoleshentët më të rritur, mund të jetë e përshtatshme që gjatë verës të vazhdojnë të kenë një nivel të caktuar përgjegjësie,” shpjegon ajo. “Por nëse gjatë vitit shkollor ata janë shumë të angazhuar me sport, aktivitete jashtëshkollore ose mësime, atëherë ndoshta vera duhet të jetë një mundësi për të ndryshuar ritmin. Është e rëndësishme të gjendet ekuilibri i duhur për secilin fëmijë.”
Meeker, e cila ka më shumë se 30 vite përvojë në zhvillimin e të rinjve dhe është nënë e tre fëmijëve tashmë të rritur, thekson se disa fëmijë funksionojnë më mirë kur kanë një strukturë dhe rutinë, ndërsa të tjerë mund të ndihen të mbingarkuar nëse u shtohen edhe më shumë detyra gjatë pushimeve verore.
Për disa fëmijë, mungesa e strukturës gjatë verës mund të rrisë ankthin dhe pasigurinë. Ata mund të kenë nevojë për një rutinë të lehtë, një aktivitet që i mban të angazhuar dhe u jep një ndjenjë qëllimi, pa krijuar stres shtesë.
Për disa fëmijë, të mos kenë fare një strukturë mund t’ua rrisë ankthin. Ndoshta atyre u duhet thjesht të bëjnë diçka më të këndshme. Diçka që është më pak stresuese, por që i mban aktivë, të përfshirë dhe u jep një lloj rutine,- shpjegon Meeker.
Nga ana tjetër, për disa adoleshentë, një punë verore, praktikë ose përgjegjësi shtesë mund të jetë një barrë shumë e madhe. Ata mund të kenë nevojë për kohë për t’u çlodhur, për të rikuperuar energjinë dhe për të kaluar më shumë kohë me veten, familjen dhe miqtë.
Kristen Duke, nënë e një adoleshenti dhe tre fëmijëve tashmë të rritur, e kupton nga përvoja se sa e ndërlikuar mund të jetë periudha e adoleshencës. Është e vështirë të jesh adoleshent. Është e vështirë të kuptosh se si ta përballosh këtë periudhë. Por është gjithashtu e vështirë të jesh prind i një adoleshenti. Prandaj duhet t’i kuptojmë të dyja përvojat,- thotë ajo.
Duke ndihmuar në ndërtimin e marrëdhënieve mes nënave dhe adoleshentëve përmes besimit dhe komunikimit, Duke vëren se shumë njerëz shpesh i konsiderojnë adoleshentët si “dembelë”. Por ajo sugjeron që prindërit të shikojnë më thellë: A janë vërtet dembelë fëmijët, apo janë të lodhur, të mbingarkuar dhe të stimuluar tej mase?
Shumë prindër e interpretojnë kështu sjelljen e fëmijëve të tyre, por unë i ftoj të ndryshojnë këndvështrimin: Po sikur ata të mos jenë dembelë? Po sikur thjesht të jenë të mbingarkuar ose të kenë nevojë për pak më shumë pushim?-pyet ajo.
Si ta kuptojnë prindërit nëse fëmija është gati për më shumë përgjegjësi?
Mënyra më e mirë për të kuptuar nëse një fëmijë ose adoleshent është gati për një punë, praktikë ose angazhim tjetër është përmes bisedave të hapura dhe vlerësimit të ngarkesës së tij aktuale. Ekspertet sugjerojnë që prindërit të bëjnë kontrolle të rregullta me fëmijët para fillimit të verës, gjatë pushimeve dhe përgjatë vitit.
Disa pyetje që mund t’i ndihmojnë prindërit:
- A ndihet fëmija i mërzitur?
- A ndihet i vetmuar?
- A mendon se ka shumë gjëra për të bërë?
- A ndihet i stresuar?
- A ka mjaftueshëm kohë për të kaluar me miqtë?
- Si mund të marrë më shumë përgjegjësi pa u ndier i shtypur?
- A është e nevojshme të shtojmë një aktivitet tjetër, apo kjo do ta bëjë verën më stresuese?
- A ka nevojë për më shumë pushim pas një viti të lodhshëm shkollor?
Bazuar në përgjigjet e fëmijës, prindërit mund të përshtatin pritshmëritë dhe planet e tyre. Është e rëndësishme të sigurohemi që fëmijët të kenë një ekuilibër mes kohës për pushim dhe çlodhje, si dhe kohës për të ndjekur interesat dhe synimet e tyre,- këshillon Meeker.
Ajo sugjeron që prindërit të udhëhiqen nga kurioziteti dhe dëshira për ta kuptuar fëmijën, jo nga një ide e paracaktuar se çfarë duhet të bëjë ai.
Presioni i prindërve dhe rreziku i mbingarkimit
Ndonjëherë, vetë prindërit mund të luajnë një rol të madh në mbingarkimin e fëmijëve dhe adoleshentëve me shumë aktivitete. Shpesh, kjo nuk ndodh nga mungesa e kujdesit, por nga dëshira për t’u siguruar që fëmijët të kenë sukses dhe të përgatiten për të ardhmen.
Kristen Duke shpjegon se shumë prindër ndihen nën presion nga pritshmëritë e shoqërisë dhe mund të mendojnë: “Fëmija im duhet të ketë një punë”, “Duhet të jetë gjithmonë i angazhuar” ose “Nëse nuk po bën mjaftueshëm, atëherë nuk jam duke qenë prind i mirë”.
Megjithatë, ajo sugjeron që prindërit të ndalen dhe të analizojnë arsyet pas këtyre mendimeve.
“Prindërit duhet të shikojnë bindjet e tyre dhe të kuptojnë pse mendojnë kështu. Më pas duhet të vlerësojnë edhe gjendjen reale të adoleshentit të tyre. Ekziston një problem i madh me mbingarkimin dhe stresin që vjen nga një program tepër i ngjeshur,” thekson ajo.
Një verë e mbushur me shumë aktivitete nuk është gjithmonë një shenjë suksesi. Fëmijët dhe adoleshentët kanë nevojë edhe për kohë të lirë, pushim, lojë, reflektim dhe momente pa presion. Këto periudha i ndihmojnë ata të rikuperojnë energjinë dhe të kuptojnë më mirë interesat e tyre.
Të qëndruarit aktiv gjatë verës nuk do të thotë gjithmonë punë
Edhe pse një punë verore ose një praktikë mund të jetë një përvojë e vlefshme për disa adoleshentë, ato nuk janë mënyrat e vetme për të zhvilluar përgjegjësinë, aftësitë sociale dhe pavarësinë. Vera mund të jetë një mundësi e shkëlqyer që të rinjtë të provojnë interesa të reja, të mësojnë aftësi të ndryshme dhe të zgjerojnë horizontet e tyre.
Sipas Meeker, përvojat e ndryshme gjatë verës mund t’i ndihmojnë të rinjtë të zhvillojnë aftësi të rëndësishme për jetën, si:
- bashkëpunimi me të tjerët;
- komunikimi;
- udhëheqja;
- zgjidhja e problemeve;
- përshtatja me situata të reja.
Këto aftësi nuk zhvillohen vetëm në një vend pune. Ato mund të ndërtohen përmes aktiviteteve vullnetare, leximit, kurseve të reja, sportit, projekteve krijuese, angazhimeve familjare ose aktiviteteve komunitare.
Çfarë duhet të bëjnë prindërit gjatë verës?
Edhe nëse adoleshenti nuk ka një punë apo praktikë gjatë verës, është e rëndësishme që ai të ketë një rutinë të shëndetshme.
Ekspertët sugjerojnë që prindërit të inkurajojnë:
1.Leximin e rregullt, për të ruajtur aftësitë e të mësuarit edhe gjatë pushimeve.
2.Lëvizjen dhe aktivitetin fizik, për mirëqenie fizike dhe emocionale.
3.Takimet reale me miqtë dhe familjen, jo vetëm komunikimin përmes telefonit, lojërave online apo rrjeteve sociale.
4. Eksplorimin e interesave personale, pa presion për të qenë gjithmonë produktiv.
Përfundim
Nuk ekziston një mënyrë e vetme që funksionon për çdo fëmijë. Disa adoleshentë lulëzojnë kur kanë një rutinë dhe përgjegjësi shtesë, ndërsa të tjerë kanë nevojë për më shumë pushim pas një viti të lodhshëm.
Qëllimi i prindërve nuk duhet të jetë mbushja e çdo minute të verës me aktivitete, por krijimi i një ekuilibri mes pushimit, zhvillimit dhe pavarësisë.
Fëmijët kanë nevojë për mundësi që t’i zhvillojnë aftësitë e tyre, por gjithashtu kanë nevojë për hapësirë për të pushuar, për të menduar dhe për të zbuluar veten. Një verë e suksesshme nuk matet vetëm me sa shumë ka bërë një adoleshent, por edhe me sa mirë është rritur, mësuar dhe rigjeneruar gjatë saj.
