Fillimi i ushqyerjes plotësuese është një nga fazat më të rëndësishme të zhvillimit të foshnjës. Përveç plotësimit të nevojave ushqyese, kjo periudhë ndikon në zhvillimin e aftësive të përtypjes, perceptimin shqisor dhe formimin e shprehive të të ushqyerit. Megjithatë, mungesa e informacionit, këshillat kontradiktore dhe praktikat tradicionale mund t’i çojnë prindërit drejt disa gabimeve të shmangshme.
Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH), në udhëzimet e saj të vitit 2023, thekson rëndësinë e ushqyerjes plotësuese për parandalimin e mangësive ushqyese dhe mbështetjen e zhvillimit të shëndetshëm.
1. Fillimi shumë herët ose shumë vonë i ushqyerjes
OBSH rekomandon fillimin e ushqyerjes plotësuese rreth moshës gjashtëmuajshe, duke vazhduar ushqyerjen me gji ose formulë për foshnja.
Përveç moshës, prindërit duhet të vëzhgojnë shenjat e gatishmërisë zhvillimore, si kontrolli i mirë i kokës, qëndrimi ulur me mbështetje dhe aftësia për të gëlltitur ushqimin. Dalja e dhëmbëve nuk është kusht për fillimin e ushqyerjes.
2. Përqendrimi vetëm te frutat dhe perimet
Shumë prindër fillojnë me mollë, banane, karota dhe patate, duke mos i kushtuar vëmendje të mjaftueshme ushqimeve të pasura me hekur.
Pas muajit të gjashtë, sigurimi i hekurit përmes ushqimit bëhet veçanërisht i rëndësishëm. Mishi, vezët, thjerrëzat dhe drithërat e pasuruara me hekur janë alternativa të vlefshme. Hekuri është thelbësor për zhvillimin neurologjik dhe parandalimin e anemisë.
3. Përdorimi i ushqimeve të bluara për një kohë të gjatë
Ushqimet në formë pureje mund të jenë të përshtatshme në fillim, por tekstura duhet të ndryshojë gradualisht, në përputhje me aftësitë e foshnjës. Ekspozimi ndaj teksturave të ndryshme ndihmon zhvillimin e aftësive orale, koordinimin dhe përtypjen. Foshnjat duhet të kenë mundësi të prekin, eksplorojnë dhe provojnë ushqimin në mënyrë të sigurt.
4. Detyrimi i foshnjës për të ngrënë
Këmbëngulja që foshnja ta përfundojë të gjithë racionin mund të pengojë zhvillimin e aftësisë për të njohur urinë dhe ngopjen. OBSH rekomandon ushqyerjen reaguese (responsive feeding), sipas së cilës prindërit ofrojnë ushqim me durim, pa presion, duke respektuar sinjalet e fëmijës.
Kthimi i kokës, mbyllja e gojës dhe humbja e interesit mund të tregojnë ngopje.
5. Shtyrja e prezantimit të ushqimeve alergjizuese
Studimet, përfshirë studimin LEAP, kanë treguar se prezantimi i hershëm i kikirikut në kushte të përshtatshme mund të zvogëlojë rrezikun e zhvillimit të alergjisë ndaj tij. Vezët e gatuara mirë dhe kikirikët në formë të sigurt mund të prezantohen rreth muajit të gjashtë. Për foshnjat me ekzemë të rëndë ose alergji të njohura, prindërit duhet të konsultohen paraprakisht me mjekun.
6. Shtimi i kripës, sheqerit dhe mjaltit
Foshnjat nuk kanë nevojë për kripë apo sheqer të shtuar në ushqimet e tyre. Ekspozimi i hershëm ndaj këtyre përbërësve mund të ndikojë në formimin e preferencave ushqimore. Mjalti duhet të shmanget deri në moshën 12-muajshe për shkak të rrezikut të botulizmit infantil.
7. Mosvëmendja ndaj rrezikut të mbytjes
Arrat e plota, kokrrat e plota të rrushit, kokoshkat dhe copat e forta të karotës përbëjnë rrezik për foshnjat. Ushqimi duhet të përgatitet sipas moshës dhe aftësive të fëmijës, ndërsa foshnja duhet të qëndrojë drejt, ulur dhe nën mbikëqyrjen e vazhdueshme të një të rrituri.
8. Zëvendësimi i parakohshëm i qumështit të gjirit ose formulës
Ushqyerja plotësuese nuk nënkupton ndërprerjen e menjëhershme të ushqyerjes me gji ose formulë. Gjatë vitit të parë, ato vazhdojnë të përbëjnë një burim të rëndësishëm ushqyes. Qumështi i zakonshëm i lopës nuk rekomandohet si pija kryesore përpara moshës 12-muajshe.
Ushqyerja është edhe një proces i të mësuarit
Qëllimi i ushqimeve të para nuk është vetëm që foshnja të ngopet, por edhe të zhvillojë një marrëdhënie të shëndetshme me ushqimin. Durimi, shumëllojshmëria dhe respektimi i ritmit individual të zhvillimit janë thelbësore për vendosjen e themeleve të ushqyerjes së shëndetshme.
Prinderimi.com
