Ka shenja të hershme se përdorimi i inteligjencës artificiale po ndikon në të nxënit. Një studim ka zbuluar se përdorimi i teknologjisë rriti rezultatet e nxënësve në detyrat e shtëpisë, ndërsa rezultatet në provime ranë me 20 për qind. Disa të rinj po e bojkotojnë teknologjinë, ndërsa neuroshkencëtarët janë të shqetësuar se delegimi gjithnjë e më i madh i të menduarit të thellë te AI mund të ndikojë në zhvillimin e lidhjeve nervore në tru.
Çfarë pritet më tej?
Ndërsa njerëzit përshtaten me përdorimin e këtij mjeti të ri, rritja e përdorimit të AI-së mund të nxisë një rishikim të mënyrës se si zhvillohet dhe vlerësohet arsimi. Përdorimi i gjerë i inteligjencës artificiale në shkolla dhe universitete ka ngritur shqetësime për ndikimin e saj në të nxënit dhe, në fund të fundit, në trurin e të rinjve.
AI mund të jetë një mjet i shkëlqyer; për shembull, mund të ndihmojë në stimulimin e të menduarit kritik, nëse përdoret në mënyrën e duhur, tha neuroshkencëtari, profesori James Vickers. Por ai tha se një studim i fundit me nxënës në Kinë ka nxjerrë në pah problemet që mund të lindin kur puna e vështirë mendore i delegohet AI-së.
I publikuar këtë vit, studimi me më shumë se 26,000 nxënës të klasave 7 deri në 12 shqyrtoi mënyrën se si AI-ja gjeneruese ndikoi në produktivitetin e detyrave të shtëpisë dhe në të nxënit. Studimi zbuloi se përdorimi i AI-së rriti rezultatet në detyrat e shtëpisë me 18 për qind dhe përmirësoi kohën e përfundimit të tyre me 30 për qind.
Por brenda gjashtë muajve, ai uli rezultatet në provimet mujore me 20 për qind. Profesori Vickers është i shqetësuar se përdorimi i AI-së në vend të zhvillimit të aftësive të të menduarit të thellë mund të ketë pasoja afatgjata. “Ekziston rreziku që AI-ja të ndikojë në funksionimin e trurit tonë edhe në jetën tonë të ardhshme”, tha profesori Vickers.
AI-ja dhe plasticiteti i trurit
Të nxënit dhe të menduarit e thellë e ndryshojnë fizikisht trurin e njeriut, duke krijuar lidhje të reja mes neuroneve. Kjo njihet si plasticiteti i trurit. “Truri pothuajse e katërfishon peshën e tij nga lindja deri në moshën madhore, pa shtuar neurone të reja — gjithçka lidhet me ndryshimet fizike të nxitura nga të nxënit”, tha Dr Matt Kirkcaldie, pedagog i lartë i neuroshkencës në Universitetin e Tasmanisë.
Neuroshkencëtarët po studiojnë ndikimin që mund të ketë delegimi i të menduarit të thellë te AI-ja. Me kalimin e kohës, të menduarit kritik, të nxënit dhe detyrat e tjera njohëse ndihmojnë në ndërtimin e rrjeteve të fuqishme nervore që qëndrojnë në themel të asaj që njihet si rezerva njohëse.
“Rezerva njohëse është aftësia juaj për t’u rezistuar gjërave që ndikojnë negativisht në tru, të cilat mund të jenë goditja në tru, dëmtimi i trurit, skleroza e shumëfishtë dhe madje edhe demenca”, tha profesori Vickers. Rezerva njohëse ndërtohet që në vitet e hershme të jetës përmes shkollimit dhe më pas përmes arsimit të lartë.
Ekzistojnë shqetësime se AI-ja mund të dëmtojë zhvillimin e aftësive të të menduarit kritik. “Ata mund ta lexojnë tekstin e gjeneruar nga AI-ja dhe ta kuptojnë atë që thotë, por nuk kanë kaluar kurrë nëpër përpjekjen e nevojshme për t’i përpunuar vetë idetë dhe për të kuptuar se si ato lidhen me pamjen e përgjithshme”, tha Dr Kirkcaldie.
Një raport i fundit i Komisionit australian për eSafety zbuloi se 78 për qind e fëmijëve australianë kishin përdorur një asistent të AI-së. Profesori Vickers është i shqetësuar se përdorimi i AI-së në vend të zhvillimit të aftësive të të menduarit të thellë mund të ketë pasoja afatgjata.
“Teoria është se, nëse nuk e ndërtoni këtë lloj lidhjeje [në tru], atëherë kur të prekeni nga një sëmundje e trurit, si demenca, ka gjasa që ajo të shfaqet më herët sesa nëse këto lidhje do të ishin zhvilluar.”
Të rinjtë që po bojkotojnë AI-në
Disa të rinj janë aq të shqetësuar për ndikimin që inteligjenca artificiale mund të ketë në të nxënit e tyre, saqë kanë vendosur ta bojkotojnë atë. “Nuk do të doja ta zhvlerësoja përvojën time universitare, sidomos duke pasur parasysh tarifat që paguajmë”, tha Alexis Shegog, e cila planifikon të rikthehet në universitet.
Alexis është pjesë e një grupi të quajtur circa Lutruwita, i cili ka protestuar kundër zhvillimit të qendrave të të dhënave për AI në veri të Tasmanisë. Grupi është i shqetësuar për ndikimin mjedisor të qendrave të të dhënave të AI-së dhe përdorimin e teknologjisë në kontekste ushtarake.
Ata janë gjithashtu të shqetësuar për deepfake-et e krijuara nga AI dhe ndikimin e tyre në privatësinë personale. Dhe megjithëse refuzojnë ta përdorin AI-në në studimet e tyre, ata e kuptojnë se AI-ja do të jetë pjesë e së ardhmes së tyre. “Do të doja të sigurohesha se po përfitoj plotësisht nga kursi im dhe po e mësoj materialin, veçanërisht nëse në të ardhmen do të më duhet të konkurroj me AI-në për një vend pune”, tha Shegog.
“Miqtë e mi që janë aktualisht në universitet, asnjëri prej tyre nuk përdor AI. Dhe shumica prej tyre janë mjaft të shqetësuar për ndikimin që ajo ka në mjedis, në shoqëri dhe për ndikimin që po ka në arsimimin e tyre.”
Nxënësit që nuk përdorin AI-në janë përjashtim
Një raport i fundit i Komisionit australian për eSafety zbuloi se 78 për qind e fëmijëve australianë kishin përdorur një asistent të AI-së. 91 për qind e përdorën për të nxënë ose për përkthim, 70 për qind për shkrim ose redaktim dhe 68 për qind për argëtim. Nxënësit në Guilford Young College në Hobart kanë qëndrime të ndryshme ndaj kësaj teknologjie.
Disa thanë se e përdornin për të krijuar teste praktike ose për t’i bërë idetë më të thjeshta. “E përdora shumë vitin e kaluar për lëndët e bazuara në shkencë, për të më shpjeguar temat më komplekse”, tha Lacey Tilyard. Por ajo tha se disa nga lëndët e saj, si psikologjia, kanë një ndalim të rreptë të përdorimit të AI-së.
Ella Willmott tha se AI-ja ishte një mjet i mirë për të nxënit dhe e kishte ndihmuar të hulumtonte mundësitë e ardhshme të punësimit. Por ajo ishte e shqetësuar për ndikimin e saj në kreativitet. “Mendoj se është gjëja më e keqe për artistët. Sepse thjesht e zhduk autenticitetin dhe pothuajse edhe spontanitetin e artit të secilit”, tha ajo.
Si duhet të menaxhohet AI-ja në arsim?
Profesori Vickers tha se AI-ja mund të nxisë një transformim në mënyrën se si mësuesit japin mësim dhe se si vlerësohet të nxënit e nxënësve.
“Mund të jetë e mundur që motorët e AI-së të përshtaten për të nxitur të menduarit kritik dhe të nxënit, në mënyrë që AI-ja të mundësojë të nxënit dhe jo ta zëvendësojë atë”, tha ai.
Profesoresha Kathy Mills, nga Instituti për Shkencat e të Nxënit dhe Edukimin e Mësuesve në Universitetin Katolik Australian, tha se mësuesit duan që nxënësit e tyre ta përdorin AI-në në mënyrë kritike. “Si nxënësit, ashtu edhe mësuesit duan mjete të AI-së që janë krijuar për të bërë më shumë sesa thjesht të japin përgjigjet, por që e udhëheqin nxënësin gjatë procesit të të nxënit”, tha ajo. Ajo tha se mënyra se si vlerësohet të nxënit e nxënësve do të bëhet më e rëndësishme se kurrë.
Nëse mësuesit duan të dinë se çfarë janë në gjendje të bëjnë nxënësit pa AI, detyrat që kryhen në shtëpi do të jenë më të vështira për t’u monitoruar nga mësuesit për sa i përket nivelit të mbështetjes nga AI-ja që nxënësit kanë përdorur në atë kontekst, tha ajo.
Profesori Vickers tha se rishikimi i arsimit nuk ka të bëjë thjesht me “kapjen në flagrancë të nxënësve” përmes provimeve. Por, sipas tij, bëhet fjalë për të siguruar që nxënësit të jenë në gjendje ta zbatojnë atë që kanë mësuar në situata të ndryshme, në të njëjtën mënyrë si studentëve të mjekësisë u paraqiten situata klinike për të testuar njohuritë e tyre.
Artikull nga: Fiona Blackwood
Përkthim: Prinderimi.com
