Kohët e fundit shkrova një pyetje të thjeshtë në Google: Sa kohë para ekranit është e tepërt për adoleshentët? Në vend që të më paraqiste vetëm lidhje, siç kishte bërë Google për shumë vite, këtë herë më dha një përgjigje të krijuar nga inteligjenca artificiale. AI përmendi një numër, por më pas e ndërlikoi përgjigjen, duke vënë në dukje se cilësia dhe ekuilibri i kohës para ekranit mund të jenë më të rëndësishme sesa numri i orëve. Gjithashtu, “e tepërt” mund të varet nga gjumi, aktiviteti fizik, kërkesat e shkollës dhe gjendja emocionale e adoleshentit.
Provova edhe një kërkim tjetër: A duhet të marr aspirinë çdo ditë? Këtë herë përgjigjja e AI-së më paraqiti informacion mjekësor, paralajmëroi për rreziqet dhe ofroi udhëzime më të përshtatura nëse jepja moshën dhe historinë time mjekësore.
Të dyja përgjigjet ishin të dobishme. Por ajo që më interesoi ishte se ishin dy lloje të ndryshme përgjigjesh.
Debati rreth përgjigjeve të AI-së është përqendruar kryesisht te saktësia: A e dha sistemi përgjigjen e duhur? Kjo është e rëndësishme, por saktësia është vetëm një nga kriteret. Lloje të ndryshme përgjigjesh kërkojnë që përdoruesi të gjykojë gjëra të ndryshme.
Është e dobishme t’i ndajmë përgjigjet e AI-së në katër kategori të përgjithshme: faktike, interpretuese, konstruktive dhe strategjike.
Një pohim faktik mund të kontrollohet zakonisht përmes një burimi. Një interpretim mund të jetë i saktë dhe përsëri të pasqyrojë zgjedhje rreth asaj se cilat dëshmi kanë më shumë rëndësi. Një përgjigje konstruktive mund të jetë e argumentuar mirë dhe përsëri të mos jetë e përshtatshme për personin që e merr. Ndërsa një dokument strategjik i shkruar në mënyrë të shkëlqyer nuk do të thotë domosdoshmërisht se është i vërtetë.
Megjithatë, AI i paraqet të katër këto lloje përgjigjesh me pothuajse të njëjtën gjuhë të rrjedhshme dhe ton autoritar. Dallimet mes tyre mund të jenë të lehta për t’u humbur.
Çfarë lloj përgjigjeje po ju jep Google?
1. Përgjigjja faktike
Një përgjigje faktike bën një pohim që, në parim, mund të kontrollohet përmes dëshmive. Për shembull: Kur u themelua Universiteti i Virxhinias? Cili është simboli kimik i arit?
Për të përcaktuar nëse një përgjigje faktike është mjaftueshëm e besueshme për t’u përdorur, kontrollojeni pretendimin në një burim të përshtatshëm. Nëse përgjigjja përfshin një burim, ndiqeni atë lidhje në vend që ta konsideroni vetë përgjigjen e AI-së si provë.
2. Përgjigjja interpretuese
Një përgjigje interpretuese bazohet në dëshmi, por nuk ka gjithmonë një përfundim të vetëm të saktë. Sa kohë para ekranit është e tepërt për një adoleshent? A e rrit puna në distancë produktivitetin? Përgjigjja varet nga dëshmitë që përfshihen, ato që lihen jashtë dhe mënyra se si kuptohen mospajtimet mes burimeve.
Për shembull, përgjigjja fillestare e Google për pyetjen time mbi kohën para ekranit sugjeroi se dy orë mund të ishin një kufi për adoleshentët. Më pas, megjithatë, ajo vuri në dukje se udhëzimet pediatrike i kushtojnë më shumë rëndësi cilësisë dhe kontekstit të përdorimit të ekranit sesa numrit të thjeshtë të orëve.
Akademia Amerikane e Pediatrisë thekson se nuk ekziston një sasi e saktë dhe universale e rekomanduar për adoleshentët dhe se rëndësi ka lloji i përdorimit të ekranit dhe aktivitetet që ai mund të zëvendësojë.
Pra, një pyetje që dukej se kërkonte një përgjigje numerike rezulton të kërkojë interpretim. Për të vlerësuar përgjigjet interpretuese, mos kontrolloni vetëm faktet. Pyesni veten:
- Çfarë dëshmish theksoi sistemi?
- Çfarë la jashtë?
- A ekziston një interpretim tjetër i arsyeshëm?
- Çfarë thonë burimet që mbështesin një përfundim tjetër?
3. Përgjigjja konstruktive
Përgjigjet konstruktive krijohen, në vend që të zbulohen.
Kur i kërkoni AI-së të hartojë një letër motivimi, të shkruajë një tekst përkujtimor, të sugjerojë një plan mësimor ose të riorganizojë një paragraf, nuk ekziston domosdoshmërisht një rezultat i vetëm dhe i saktë. Përgjigjen mund ta vlerësoni duke marrë parasysh qëllimin, audiencën dhe stilin.
Një tekst mund të jetë gramatikisht perfekt dhe përsëri të mos tingëllojë aspak si personi që do ta përdorë. Mund të jetë gjithashtu i papërshtatshëm për njerëzit që do ta lexojnë ose dëgjojnë.
Prandaj, kur përdorni AI për të krijuar përmbajtje, mos pyesni vetëm: “A është shkruar mirë?” Pyesni edhe: “A është kjo e përshtatshme për mua, për qëllimin tim dhe për njerëzit që do ta lexojnë?”
4. Përgjigjja strategjike
Pyetjet strategjike kërkojnë të dinë çfarë duhet të bëjmë. A duhet të marr aspirinë çdo ditë? A duhet ta blej këtë shtëpi? Këto përgjigje kombinojnë informacionin me gjykimin mbi qëllimet, rreziqet, alternativat dhe rrethanat personale. Në rastin e aspirinës, Google paralajmëroi për rreziqet, sugjeroi konsultimin me një profesionist shëndetësor dhe ofroi informacion më të përshtatur nëse jepja moshën, historinë kardiovaskulare dhe rrezikun e gjakderdhjes.
Kjo përputhet me udhëzimet e Task Forcës së Shërbimeve Parandaluese të SHBA-së, sipas të cilave vendimi për përdorimin e aspirinës në doza të ulëta për parandalimin e infarktit dhe goditjes në tru duhet të individualizohet dhe të marrë parasysh përfitimet kardiovaskulare kundrejt rrezikut të gjakderdhjes.
Për përgjigjet strategjike, pyetja kryesore është: Çfarë duhet të dijë AI përpara se këshilla e saj të mund të zbatohet në mënyrë të arsyeshme për mua? Merrni parasysh rëndësinë e vendimit, alternativat dhe nëse duhet të përfshihet një profesionist i kualifikuar. Në fund, vendimi mbetet i personit që do të jetojë me pasojat e tij.
Pyetja e parë pas një përgjigjeje të AI-së
Pyetjet e mia nisën si kërkime të zakonshme në Google. Nuk hapa një chatbot. Përgjigjet e krijuara nga AI thjesht u shfaqën dhe poshtë tyre u vendosën lidhjet përkatëse. Përgjigjet ishin të dobishme. Google shtoi kontekst, pranoi ndërlikimet dhe ofroi udhëzime më të personalizuara nëse jepja informacion shtesë.
Por brenda së njëjtës përgjigje, lloji i përgjigjes mund të ndryshonte.
Të raportosh atë që thotë një udhëzim mjekësor është diçka tjetër nga vendosja se si ai udhëzim zbatohet për një person të caktuar. Një përgjigje e rrjedhshme mund të kalojë nga njëri lloj përgjigjeje te tjetri pa ndonjë ndryshim të dukshëm në ton.
Si përdorues, përpiquni të dalloni çfarë lloj pune intelektuale ka bërë AI për ju.
- A po ju jep një fakt që mund ta kontrolloni?
- A po interpreton dëshmi?
- A po krijon diçka të re?
- Apo po ju këshillon se çfarë të bëni?
Para se të pyesni nëse një përgjigje e AI-së është e saktë, bëni një pyetje më themelore: Çfarë lloj përgjigjeje është kjo? Lloji i përgjigjes ju tregon se çfarë duhet të bëni më pas.
Artikull nga: TheConversation.com
Përkthim:Prinderimi.com
