PISA 2025: Çfarë ndodh me një fëmijë që nuk ndihet i sigurt në shkollë?
PISA nuk mat vetëm atë që një fëmijë di. Në vitin 2025, studimi ndërkombëtar i OECD-së shqyrtoi edhe mënyrën se si nxënësit e përjetojnë shkollën: a ndihen pjesë e saj, a përballen me bullizëm, a marrin mbështetje nga mësuesit dhe sa i përshtatshëm është mjedisi për të mësuar. Dhe këto të dhëna tregojnë diçka të rëndësishme: shkolla nuk është vetëm vendi ku fëmijët marrin njohuri, por edhe vendi ku ata duhet të ndihen të sigurt për të mësuar.
Në Kosovë, 24% e 15-vjeçarëve raportuan se kanë qenë viktima të të paktën një forme bullizmi disa herë në muaj ose më shpesh. Kjo është më shumë se mesatarja e OECD-së prej 20%. Ndërkohë, bullizmi nuk është vetëm çështje sociale apo emocionale. Në shumicën e vendeve, PISA gjen se nxënësit që përjetojnë bullizëm kanë rezultate më të ulëta akademike dhe ndihen më pak të përfshirë në shkollë.
Një nga gjetjet më shqetësuese për Kosovën lidhet me bullizmin digjital. Rreth 8% e nxënësve thanë se, gjatë vitit para testimit, informacione shqetësuese për ta ishin publikuar online pa pëlqimin e tyre të paktën disa herë në muaj. Mesatarja e OECD-së ishte vetëm 3%. Nxënësit në Kosovë që raportuan këtë përvojë morën mesatarisht 36 pikë më pak në shkencë sesa bashkëmoshatarët e tyre.
Por siguria nuk është vetëm mungesa e bullizmit. Është edhe mënyra se si fëmija ndihet në marrëdhëniet e tij me të rriturit dhe bashkëmoshatarët.
Në Kosovë, 71% e nxënësve thanë se në shumicën e orëve të shkencës mësuesi tregon interes për të nxënit e secilit nxënës. Madje, 81% thanë se mësuesi vazhdon shpjegimin derisa nxënësit të kuptojnë, ndërsa 78% raportuan se mësuesi jep ndihmë shtesë kur nevojitet. Këto shifra janë, në disa raste, më të larta se mesatarja e OECD-së.
Megjithatë, ekziston një kontrast. Në Kosovë, 24% e nxënësve thanë se nuk mund të punojnë mirë në shumicën ose të gjitha orët e shkencës. 35% thanë se bashkëmoshatarët nuk dëgjojnë mësuesin, ndërsa 29% raportuan se zhurma dhe çrregullimi pengojnë mësimin.
PISA tregon se një klimë e mirë shkollore lidhet pozitivisht me performancën, kureshtjen, këmbënguljen dhe gatishmërinë e nxënësve për të kërkuar ndihmë. Kjo nuk provon se një faktor e shkakton drejtpërdrejt tjetrin, por tregon se mënyra se si fëmijët e përjetojnë shkollën shkon paralelisht me mënyrën se si ata mësojnë.
Prandaj, kur flasim për rezultatet e dobëta të Kosovës në PISA, nuk duhet të flasim vetëm për libra, nota apo metoda mësimore. Duhet të pyesim edhe: A ndihet fëmija i sigurt? A ndihet i dëgjuar? A ka frikë të bëjë gabime? A ka dikë të cilit mund t’i kërkojë ndihmë?
Një shkollë e mirë nuk është vetëm ajo që i mëson fëmijës përgjigjen e saktë. Është ajo ku fëmija ndihet mjaftueshëm i sigurt për të pyetur, për të gabuar, për të provuar përsëri dhe për të mësuar.
