Me inteligjencën artificiale që tashmë po kryen detyra për të cilat dikur njerëzve u duheshin vite të tëra trajnimi, është krejt e natyrshme që prindërit të pyesin: Çfarë duhet t’i mësoj fëmijës tim që inteligjenca artificiale nuk mund ta bëjë?
Si kirurge pediatrike, studiuese e zhvillimit në fëmijërinë e hershme dhe nënë e tetë fëmijëve, tashmë të rritur, kam kaluar 20 vjet duke studiuar mënyrën se si zhvillohet truri i fëmijëve. Nëse do të rrisja sot një fëmijë të vogël, do të përqendrohesha në zhvillimin e një aftësie thelbësore: tolerancën ndaj frustrimit.
Frustrimi nuk është diçka që shumica prej nesh dëshirojnë për fëmijët. Ne duam t’ua lehtësojmë gjërat, jo t’ua vështirësojmë. Por zhvillimi rrallë ndodh në momentet kur gjithçka është e lehtë.
Nuk mund ta parashikoj se si do të duket e ardhmja e drejtuar nga inteligjenca artificiale, por mund të them me siguri se ajo do t’u përkasë njerëzve që janë këmbëngulës, të përshtatshëm ndaj ndryshimeve dhe të aftë të përballojnë pasigurinë. Ja katër mënyra se si toleranca ndaj frustrimit i përgatit fëmijët për sukses.
1. Frustrimi ndërton këmbënguljen
Kur fëmijët përjetojnë një nivel të përballueshëm frustrimi dhe mësojnë ta kapërcejnë atë me mbështetjen e butë të prindit, ata zhvillojnë këmbëngulje dhe qëndrueshmëri.
Detyra juaj si prind nuk është ta merrni përsipër detyrën në vend të fëmijës. Mbështetja e vërtetë mund të nënkuptojë të bëni pyetje që e udhëzojnë, të lavdëroni këmbënguljen e tij ose thjesht të pranoni se ajo që po përpiqet të bëjë është e vështirë.
Me këtë lloj inkurajimi, fëmijët mësojnë se gjërat e vështira mund të bëhen më të lehta përmes praktikës. Ata zbulojnë se konfuzioni është pjesë e procesit të të mësuarit dhe se pengesat janë një pjesë normale dhe e vlefshme e rritjes.
2. Frustrimi e vendos procesin para rezultatit
Një nga rreziqet e mjeteve të inteligjencës artificiale është që fëmijët mund të mos zhvillojnë kurrë aftësinë për të përballuar parehatinë aq gjatë sa të mësojnë, krijojnë dhe zgjidhin probleme në mënyrë të pavarur. Pse të përpiqen të shkruajnë draftin e parë të një eseje kur një chatbot mund ta krijojë menjëherë? Pse të përballen me një problem algjebre kur një asistent i AI-së mund ta japë përgjigjen për disa sekonda?
T’i ndihmojmë fëmijët ta përjetojnë dhe ta tolerojnë frustrimin mund t’i mësojë ata të shijojnë procesin e kërkimit të përgjigjeve dhe të kuptimit të problemeve, jo vetëm kënaqësinë që sjell përfundimi i tyre.
Herën tjetër kur fëmija juaj që sapo ka filluar të lexojë përpiqet të shqiptojë një fjalë të vështirë, ose kur parashkollori juaj mundohet të veshë vetë xhaketën, jepini kohën që i nevojitet për ta bërë vetë, edhe nëse nuk e bën në mënyrë perfekte. Më pas, vlerësoni përpjekjen dhe procesin, jo vetëm rezultatin.
3. Frustrimi ushqen kreativitetin
Një inteligjencë artificiale që i bën gjërat pa pengesa mund të duket tërheqëse. Por pikërisht pengesat – vizatimi jo perfekt, saltoja e dështuar, mosmarrëveshja me një shok – janë ato që nxisin kreativitetin dhe zhvillimin. Nuk mund të inovosh pa përjetuar dështime të përsëritura dhe nuk mund të mendosh në mënyrë kritike pa u përballur me pasigurinë.
Kur fëmija juaj merret me diçka krijuese, inkurajojeni t’i shohë gabimet si mundësi. Donte ta ngjyroste ujin blu, por doli i gjelbër? Ndoshta nuk është liqen i pastër, por një kënetë misterioze. Kështjellës së tij prej LEGO-sh i mungon një kullë? Ndoshta ajo është kalaja e fshehtë e kalorësve.
Jepuni fëmijëve materiale shtesë, në mënyrë që të mos mendojnë se përpjekja e parë duhet të jetë e fundit apo më e mira. Le t’ju shohin edhe juve duke bërë gabime. Në këtë mënyrë, ata mund të fillojnë ta shohin frustrimin si ”rrugë drejt një zbulimi të ri”, dhe jo si diçka nga e cila duhet të kenë frikë ose të ikin.
4. Frustrimi forcon marrëdhëniet dhe trurin
Një nga mënyrat më të vlefshme se si fëmijët mësojnë të përballojnë frustrimin është përmes marrëdhënieve me prindërit, gjyshërit, mësuesit, vëllezërit, motrat dhe bashkëmoshatarët. Këto përvoja krijojnë themelet mbi të cilat bëhet i mundur çdo mësim tjetër.
Kjo ndodh kur një i rritur e ndihmon fëmijën t’i emërtojë emocionet e tij, pa e shpëtuar nga çdo sfidë. Ndodh kur mësuesi krijon mundësi që nxënësit të përballen në mënyrë produktive me vështirësitë dhe të zbulojnë vetë zgjidhje. Dhe ndodh kur inkurajohet komunikimi i hapur dhe mosmarrëveshjet trajtohen si pjesë normale e jetës me të tjerët. Të gjitha këto përvoja ndihmojnë në zhvillimin e aftësive që mbështesin ”vetërregullimin, qëndrueshmërinë emocionale, shkrim-leximin dhe empatinë”.
Nëse do të rrisja sot një fëmijë, nuk do të përpiqesha ta bëja përdoruesin më të mirë të inteligjencës artificiale. Do ta ndihmoja të bëhej një njeri që di të përshtatet kur është e nevojshme, të këmbëngulë përballë vështirësive dhe të mësojë nga dështimi për të vazhduar të rritet – edhe atëherë kur përgjigjja nuk është menjëherë e disponueshme.
Kjo është toleranca ndaj frustrimit. Dhe në epokën e inteligjencës artificiale, mund të jetë një nga aftësitë më të rëndësishme për të ardhmen.
Artikull nga: Danna Suskind
Përkthim: Prinderimi.com
